Гурвантэсийн улаан чулуу хүний аминд хүрч эхэллээ

imagesНар, тэмээ, элс гурваар их говийг төсөөлдөг байлаа. Өмнийн цэнхэр говийн хамгийн алслагдсан сум болох Гурвантэсийг зорьж явахдаа энэ төсөөлөлдөө бат итгэсээр явав. Аймгийн төвөөс 320 км зайтай, Сэлэнгэ аймагтай дүйцэхүйц газар нутагтай, хамгийн том сумыг зорьж явсан болохоор тэнд жинхэнэ говь байгаа гэдэгт яагаад ч юм итгэчихсэн байсан юм. Онгоцноос буухтай зэрэгцэн их шороо босч бороотой хотоос нарлаг говьд буухаар тооцоолсон төлөвлөгөөг нурааж орхилоо.  Юу юугүй хүчтэй салхи шуурч, тэнгэр газар нийлэх мэт харанхуйлж, сүртэй нь аргагүй савлаж байснаа усан бороо хэдхэн минут асгарав. Говьд орсон анхны бороо тэр байжээ. Хатаж ангасан газар хур бороог шингээж дийлэлгүй, хормын төдийд үер буулгаж зам, жалгыг усаар дүүргэж орхив. Улаанбаатарт хуралдсан их үүл дагаад байна уу гэлтэй говийн нарыг харуулалгүй халхалж дөнгөлөө. Сумын төв рүү машинтай давхих үедээ нар, элс, тэмээ гурваа говь надад харуулах байх гэсэн бодлоо орхисонгүй. Ингээд Өмнөговь аймгийн Гурвантэс суман дахь томилолт эхэллээ.

Хэдийгээр асар уудам газар нутагтай ч уул уурхай, байгалийн баялаг, хилийн боомт гээд хөл хөдөлгөөн ихтэй сум бол Гурвантэс. Тэсийнхний сонин сайхан, тулгамдсан асуудал, аж амьдралын тухай бэлтгэсэн томилолтын багц сурвалжлагыг уншигчиддаа хүргэж байна.

 

НУТАГ НУТГИЙН НИНЖА НАР ГУРВАНТЭСД ЦУГЛАРЧЭЭ

Чулуу гарсан гол газарт цагдаа, байгаль орчны байцаагч нийлсэн 10-аад хїний бїрэлдэхїїнтэй хамгаалалт гаргажээ.  2014.06.18

“Зууны мэдээ” сонин “Нутгийнхаа чулууг нүүлгээд дуусч байна” цуврал сурвалжлагаар говийн чулууг түүж, хилээр гаргаж байгаа асуудлыг хөндөн нийтэлж байсан билээ. Энэ удаагийн томилолт ч дээрх зорилготой байв. Учир нь Өмнөговь аймгийн Гурвантэс сумын Гүн хэмээх газарт өнгөрсөн оны долдугаар сараас сумын иргэд байгалийн чулуу түүж эхэлжээ. Тэнд гарсан улаан өнгийн чулууг улаан мана гэж нэрлэж байгаа бөгөөд шинжилгээний хариугаар цахиурлаг хас гэж тодорхойлсон байна.  Хэдийгээр өнгөт эсвэл үнэт чулуу алин болох нь тодорхойгүй ч хилээр гарган худалдаалахад багагүй үнэ хүрч байгаа тул тус газрыг зорих хөл хөдөлгөөн ихэссэн байна. Ингээд энэ оны хоёрдугаар сараас байдал улам идэвхжиж, зөвхөн сумын иргэд ч биш Өвөрхангай, Баянхонгор,  Улаанбаатар гэх мэт газар газраас хүмүүс цугларч, байдал замбараагүй, хурцадмал болж эхэлжээ.

Сумын төвд очоод юуны түрүүнд чулуу гарсан газарт очиж үзэхээр хөлслөх машин хайв. Нутгийн иргэдээс машин сураглахад очих газрыг сонсоод татгалзаж байв. Учир нь сарын өмнөөс аймгийн Засаг даргын захирамж гарч, чулуу гарсан хэсэг газрыг цагдаа нар хамгаалалтад авчээ. Машинтай, мотоциклтой хүмүүсийг ойртуулахгүй байгаа бөгөөд өдрийн цагаар тийшээ машинтай зүглээд дэмий гэцгээж байв. Өөрөөр хэлбэл, хамгаалалт гарснаас хойш чулууны асуудал нууц байдалд шилжжээ. Ингэж явсаар Ланд-80 маркийн машинтай нэг ахтай хөлсөө тохиролцоод сумын төвөөс 15 орчим километр зайд байрлах Гүн хэмээх газар руу хөдөлсөн юм.

 

МАЛАА БИШ ХҮНЭЭ ХАРИУЛДАГ БОЛЖЭЭ

Ноён, хатан хоёр муудалцаад дундуураа хөшиг татсан нь Бүрэнханы хэц болсон гэдэг. Ноёны хамгаалалтанд гаргасан түмэн цэрэг хад асгатай, шовх оройтой олон уул толгод болон хувирсан домог бий. Гурвантэс сумын төвийн урдуур хөшиглөн татсан хэцийн дунд улаан мана гарсан Гүн хэмээх газар бий. Хад асгатай жижиг уулсын дундуур оронгуут энд тэнд мотоцикльтой хүмүүс нэг хоёроороо давхилдаж харагдана. Цаашилбал гартаа ундааны сав, уут барьсан хүмүүс хоёр, гурваараа тонголзон алхаж байна. Тэдний хажууд зогстол жийрхэж байгаа нь харваас илт. Гартаа урт төмөр барьж шороо сэндийчин юм хайх 40 орчим насны эрэгтэйгээс хаанаас ирсэн, ямар чулуу хайж байгаа вэ гэж асуухад “Хүмүүсийн хайж байгааг л хайж байна. Бусдыг нь сайн мэдэхгүй” гэж хариулав. Тэд газрын хөрсөн дээр ил хэвтэх улаан чулууг түүж байлаа. Газрын хөрсөн дээр хамгийн томдоо өндөгний хэмжээтэй чулуу олддог гэнэ. Жижгүүдтэй нь нийлүүлж байгаад килограммыг нь ченжүүдэд 10 орчим мянган төгрөгөөр зарчихдаг аж. Өдөржин түүхэд хамгийн ихдээ 3-4 килограмм чулуу л түүдэг гэлээ. Хөрсөн дээр ил байгаа нь бутрамтгай чанартай, хэмжээний хувьд жижиг байдаг тул ийнхүү хямдхан өгдөг байна. Харин яг ухаж авдаг газартаа сайн чанарын том хэмжээтэй нь гардаг гэлээ. “Хамгаалалтад авчихсан болохоор тийшээ ойртож чадахгүй байна. Цагдаа нар явганаар түүж байгаа хүмүүсийг хөөж туух нь харьцангуй гайгүй. Нэгэнт ажилгүй болчихсон юм чинь үүнээс өөр мөнгө олох арга алга. Байгаль дээр ил байгаа зүйлийг түүгээд зарахад юу нь болохгүй байна” гэж “Саутгоби сэндс” компанийн түр зогсолтод орж ажилгүй байгаа гэж өөрийгөө тодорхойлсон 30 гаран насны эмэгтэй хэлэв. Ингээд цааш явахад хэсэг хэсгээрээ явганаар чулуу түүж байгаа хүмүүс тааралдсаар байв. Удалгүй тэдний араас мотоцикльтой хэдэн хүн гарч ирсэн нь цагдаа нар. Тэд чулуу түүж байгаа хүмүүсийг явахыг шаардаж, нэг талаас нь хөөж байгаа нь тэр байжээ. Хөөгдөж байгаа нь ч яаралгүй алхаж чулуугаа түүн тонголзсоор байх. Өөрөөр хэлбэл, малаа биш хүнээ хариулдаг болчихов уу гэмээр. Явганаар түүж байгааг нь учиргүй хөөж, чулууг нь хурааж авахгүй ч энэ мэтээр шаардлага тавьж сануулахгүй бол болохгүй байгаа бололтой. Тэнд хамгийн аюултай байдал үүссэн нь хамгаалалт гарснаас хойш нутгийн болон явуулын иргэд тэр орчмын уул хадаар тэнэж, чулуу гарчих газрыг хайж байгаа явдал юм. Энд тэндгүй машин, мотоциклийн мөр гарч, байгаль орчныг сүйтгэсээр байна. Иргэдийн хувьд ч ашиг орлогоо бодож, цагдаа нарыг гуйж, дайрч, шөнийн цагаар эргэлдэх гэх мэтээр олон янзаар үзэж байгаа бололтой. Хамгаалалт хэзээ буухыг хүлээж сумын төвд өдөр өнгөрүүлж байгаа явуулын хүмүүс олон байгаа гэнэ.

 

НЭГ ХҮН АМИА АЛДАЖ, ХОЁР ХҮН БЭРТЖЭЭ

Хамгаалалт гарахаас өмнө өдөрт бараг 500 орчим хүн мотоцикль, машин техниктэйгээ цугларч, чулуу олборлож байсан Гүн хэмээх газарт ирлээ. Талбайн хувьд 0.5 га орчим гэнэ. Гэвч байгалийн баялаг дахиад өөр газарт гарлаа л бол тийшээ дайрах хүмүүс бэлэн байгаа нь хамгийн том эрсдэл гэнэ. Голомт нь болсон Гүн гэх газарт биднийг очих үед таван цагдаа, нэг дарга, байгаль орчны нэг байцаагч хамгаалалтад ажиллаж байлаа. Тэд шөнөдөө дөрвөн ээлжээр хоёр хоёр цагийн зайтай эргүүл хийж байгаа гэнэ. Өдөртөө харьцангуй нам гүм болсон ч шөнөдөө энд тэнд нь гарч хашгирах, машин тэргээр давхих байдал намжихгүй байгаа аж. Орон нутгийн зүгээс тухайн газарт хэд хэдэн удаа нөхөн сэргээлт хийжээ. Чулуу олборлож байсан хүмүүс нөхөн сэргээлт хийхээр ирсэн техникийн цонхыг нь хагалж эсэргүүцэл үзүүлж байсан гэдгийг байгаль орчны хяналтын улсын байцаагч Д.Ичинноров хэллээ. Түүнчлэн нөхөн сэргээлт хийж булсан байсан шорооны доогуур ухаж орсон 40 орчим насны эрэгтэй шороонд дарагдаж амиа алдсан харамсалтай хэрэг гарсан байна. Мөн хоёр ч хүн чулуу авч байгаад гэмтжээ. Эхэндээ зөвхөн нутгийн иргэд ирдэг байхад шаардлагыг хүлээж авч, харьцангуй чих зөөлөн байсан гэнэ. Харин хаана алт, чулуу гарна тэнд оччихсон байдаг, ийм аргаар мөнгө олоод сурчихсан явуулын “нинжа” нар ирснээр байдал үнэхээр хэцүү болсон гэнэ. Нутгийн иргэдийг турхирч, цагдаа нарын өөдөөс эсэргүүцэл үзүүлэх нь нэмэгдсэн байна. Хориод хоногийн өмнө хамгаалалт түр хугацаагаар буухад өмнөхөөсөө олон хүн нэмэгдэж ирсэн тул ямартаа ч тодорхой шийдвэр гартал цагдаа нарыг байлгахаар болжээ. Нинжа нарыг тараахын тулд мотоциклийг нь журамлаж, авсан чулууг нь хураах арга хэмжээ авч байгаа юм байна. Гэсэн ч иргэд машинаар ирээд явган үлдэж түүсээр байгаа тул арга ядахдаа түүсэн чулууг нь дэргэд нь газарт цацаж үзсэн тухайгаа байгаль орчны байцаагч эмэгтэй ярьж байлаа. Харин чулуу түүгчдийн хувьд өөр саналтай байгаа юм. “Нэгэнт байгальд байгаа баялагийг иргэддээ өгчихөж болдоггүй юм уу. Ингэж харамлаж байгаад нэг компанийн мэдэлд өгнө шүү дээ. Цагдаа нар нэг хэсэг яг л туулай хөөж байгаа чоно шиг биднийг туудаг байсан. Одоо арай гайгүй болсон. Зургадугаар сарын 1-ний баярын өдөр бидний хувьд хар өдөр болсон. 150 мотоцикль журамлагдсан гээд бод доо. Ядарсан иргэддээ байгалийн баялгаа ашиглуулахгүй байж, гадны компаниудад дураар нь өгдөг биз дээ” гэцгээж байв.

Үнэхээр энэ байдал нь хоёр талтай юм. Иргэдийг ч тэр, цагдаа нарыг ч тэр буруутгах ямар ч арга байхгүй. Харин иргэдийн хэлснээр тухайн газрыг нэг компанид өгөх биз гэсэн хардлага нь үнэний ортой юм билээ. Учир нь тухайн талбай нь хайгуулын зориулалтаар ашиглагдаж байгаад буцсан юм байна. Тэгэ­хээр хуулиараа сонгон шалгаруулалтын талбайн нөөцөд орж, төрийн мэдэлд шилжжээ. Өөрөөр хэлбэл, тус талбайг лиценз хэлбэрээр өгөхөөр хадгалсан гэсэн үг.

Үргэлжлэл дараагийн дугаарт

Эх сурвалж: “Зууны мэдээ” сонин


URL:

Нэр: Vallie Pasquini Огноо: 6 November 2019

It isIt’s appropriateperfectthe best time to make a fewsome plans for the futurethe longer termthe long run and it isit’s time to be happy. I haveI’ve readlearn this postsubmitpublishput up and if I may justmaycould I want towish todesire to suggestrecommendcounsel you fewsome interestingfascinatingattention-grabbing thingsissues or advicesuggestionstips. PerhapsMaybe you couldcan write nextsubsequent articles relating toreferring toregarding this article. I want towish todesire to readlearn moreeven more thingsissues approximatelyabout it!

https://git.upeu.edu.pe/philipmorley

Нэр: blackhat seo links Огноо: 7 November 2019

we like to honor a lot of other world-wide-web internet sites around the internet, even though they aren

Нэр: buy pbn links and facebook usa likes Огноо: 8 November 2019

we came across a cool internet site that you may well get pleasure from. Take a look in the event you want

Нэр: buy ddos service Огноо: 10 November 2019

very couple of web-sites that happen to become in depth beneath, from our point of view are undoubtedly effectively worth checking out

Нэр: Launa Casarez Огноо: 15 November 2019

This posttextinformationinfo is pricelessinvaluableworth everyone’s attention. WhereHowWhen can I find out more?

https://community.hpe.com/t5/user/ViewProfilePage/user-id/1993064

Нэр: bullet vibrator Огноо: 15 November 2019

please stop by the web pages we comply with, which includes this one particular, as it represents our picks from the web

Нэр: Sssssslesss Огноо: 17 November 2019

Only wanna tell that this is extremely helpful, Thanks for taking your time to write this.

http://ahmak.net/istanbul/izmir-escort/

Нэр: Bo Rodriuez Огноо: 18 November 2019

HowdyHi thereHey thereHiHelloHey would you mind statingsharing which blog platform you’re working withusing? I’m lookingplanninggoing to start my own blog in the near futuresoon but I’m having a toughdifficulthard time making a decisionselectingchoosingdeciding between BlogEngine/Wordpress/B2evolution and Drupal. The reason I ask is because your design and styledesignlayout seems different then most blogs and I’m looking for something completely uniqueunique. P.S My apologiesApologiesSorry for gettingbeing off-topic but I had to ask!

https://www.goodreads.com/user/show/105489169-furnace-humidifier

Нэр: vlcmcjvcjxvjxcxvjcxjcvcxvjjvxclcjvxjvcxlxcv Огноо: 22 November 2019

thank you admin .

http://www.izmirtel.com/

Нэр: Colin Goldsborough Огноо: 23 November 2019

Its like you read my mind! You seemappear to know so mucha lot about this, like you wrote the book in it or something. I think that you couldcan do with somea few pics to drive the message home a bita little bit, but other thaninstead of that, this is greatwonderfulfantasticmagnificentexcellent blog. A greatAn excellentA fantastic read. I’llI will definitelycertainly be back.

https://weheartit.com/noon0101

Нэр: Paola Schenk Огноо: 25 November 2019

ReallyActuallyIn factTrulyGenuinely no matter ifwhen someone doesn’t understandknowbe aware of thenafter thatafterward its up to other userspeopleviewersvisitors that they will helpassist, so here it happensoccurstakes place.

https://www.threadless.com/@engsum1161/activity

Нэр: Kieth Pletcher Огноо: 27 November 2019

ReallyActuallyIn factTrulyGenuinely no matter ifwhen someone doesn’t understandknowbe aware of thenafter thatafterward its up to other userspeopleviewersvisitors that they will helpassist, so here it happensoccurstakes place.

https://www.yellowbot.com/user/3dgjbd3

Нэр: Tran Dereus Огноо: 2 December 2019

First offFirst of all I want toI would like to say greatawesometerrificsuperbwonderfulfantasticexcellent blog! I had a quick question thatin whichwhich I’d like to ask if you don’tif you do not mind. I was curiousinterested to knowto find out how you center yourself and clear your mindyour thoughtsyour head beforeprior to writing. I haveI’ve had a hard timea tough timea difficult timetroubledifficulty clearing my mindthoughts in getting my thoughtsideas outout there. I doI truly do enjoytake pleasure in writing but ithowever it just seems like the first 10 to 15 minutes areare generallyare usuallytend to be wastedlost justsimply just trying to figure out how to begin. Any suggestionsideasrecommendations or tipshints? ThanksKudosAppreciate itCheersThank youMany thanks!

https://amara.org/en/videos/Ujlhrjl7gffB/info/top-7-best-tow-behind-spreaders-for-a-happy-garden-reviews-guide-2019/

Нэр: hude Огноо: 3 December 2019
Нэр: Oscar Housand Огноо: 4 December 2019

I like the valuablehelpful informationinfo you provide in your articles. I willI’ll bookmark your weblogblog and check again here frequentlyregularly. I amI’m quite certainsure I willI’ll learn lots ofmanya lot ofplenty ofmany new stuff right here! Good luckBest of luck for the next!

https://www.youtube.com/watch?v=sZ9smj8l2Z4

Нэр: fffff Огноо: 7 December 2019

I wish to show my gratitude for your kindness for individuals that require guidance on this one subject matter. Your very own dedication to getting the message all around appears to be really good and has in every case empowered ladies much like me to realize their objectives. Your personal invaluable help and advice indicates much to me and somewhat more to my colleagues. Thanks a lot; from all of us.

http://www.izmirescortlr.com/

Нэр: dddddd Огноо: 8 December 2019

thank you web site admin

http://kenyaescort.com/

Нэр: cvcvcvcvcvcvcvc Огноо: 25 December 2019

I am usually to running a blog and i actually recognize your content. The article has really peaks my interest. I am going to bookmark your site and keep checking for new information.

http://kenyaescort.com/

Нэр: n Огноо: 30 December 2019

thank you web site admin

http://www.emusites.com/

Нэр: bee Огноо: 30 December 2019

How long does a copyright last on newspaper articles?. . If a service copies newspapers articles and then posts it in a database on the Internet, is there also a copyright on the Internet content?.

http://www.izmirtur.net/

Нэр: Thu Kagan Огноо: 31 December 2019

I as well as my friends were actually looking through the great hints on your web site then then got a horrible feeling I never thanked you for those techniques. The women are actually absolutely excited to read through all of them and now have in truth been using them. I appreciate you for being simply accommodating and also for considering some fabulous themes millions of individuals are really needing to understand about. Our own honest regret for not expressing appreciation to you sooner.

test.com

Нэр: kekos Огноо: 1 January 2020

Your positions continually have got a lot of really up to date info. Where do you come up with this? Just saying you are very resourceful. Thanks again

http://www.izmirtesisatbulusmasi.com/

Нэр: karsiyaka escort Огноо: 2 January 2020
Нэр: Todd Snively Огноо: 8 January 2020

Hi there, just became aware of your blog through Google, and found that it is truly informative. I am going to watch out for brussels. I’ll be grateful if you continue this in future. Numerous people will be benefited from your writing. Cheers!

https://m.youtube.com/watch?v=v3FsIp5AdhU

Нэр: sinan kala pezevenki Огноо: 11 January 2020

thank you web site admin

http://www.izmirkent.com/

Нэр: bayan escort izmir Огноо: 15 January 2020

I am not very superb with English but I find this very easygoing to translate.

http://minikcanavar.com/

Нэр: stilk silkek Огноо: 16 January 2020

I just want to say I am very new to blogs and truly savored you’re web site. More than likely I’m likely to bookmark your website . You amazingly come with superb articles and reviews. Regards for sharing your webpage.

http://www.sydney-escort.com/

Нэр: StevElonry Огноо: 19 January 2020

Buy Viagra Online In The Us cialis Healthy Male Viagra Reviews

Нэр: google porno vidoessx Огноо: 20 January 2020
Нэр: adana haberler Огноо: 28 January 2020

I wish to show my gratitude for your kindness for individuals that require guidance on this one subject matter. Your very own dedication to getting the message all around appears to be really good and has in every case empowered ladies much like me to realize their objectives. Your personal invaluable help and advice indicates much to me and somewhat more to my colleagues. Thanks a lot; from all of us.

http://adanahaberler.xyz/

Сэтгэгдэл бичих

АНХААРУУЛГА: Уншигчдын бичсэн сэтгэгдэлд FACT.mn хариуцлага хүлээхгүй болно. ХХЗХ-ны журмын дагуу зүй зохисгүй зарим үг, хэллэгийг хязгаарласан тул ТА сэтгэгдэл бичихдээ хууль зүйн болон ёс суртахууны хэм хэмжээг хүндэтгэнэ үү. Хэм хэмжээг зөрчсөн сэтгэгдлийг админ устгах эрхтэй. Сэтгэгдэлтэй холбоотой санал гомдлыг 9318-5050 утсаар хүлээн авна.