XIII зууны үед Монголчууд хүний мах идэж байв уу?

uls_54853fad53ddd_1Доктор Лувсанжавын Чулуунбаатар

XIII зууны үед Монголчууд хүний мах идэж байв уу? Дэлхий ертөнцөд олон төрлийн амьтан байх боловч хүн амьтанд тооцогдох нь бараг үгүй бөгөөд төрөлхи чанараараа бол хүн мах иддэг амьтан билээ. Дэлхийн хүн амын дөрөвний гурван хувь нь мах иддэг байна.

Монголчууд бид таван хошуу малынхаа махыг идэхээс гадна гахай, тахиа, галуу нугас, загас жараахай тэгээд зэрлэг амьтадаас буга, хандгай, гөрөөс, баавгай, хүдэр, зэрлэг гахай, тарвага зурам, зээр, аргаль, янгирын мах идэх хийгээд сүүлийн үед эмчилгээний журмаар чоно нохойн мах хүртэл иддэг болсон байна.

Бусад улс оронд бидний мэдэхгүй, идэж чадахгүй далай тэнгис, ой тайга, тал хээрт орших махтай хэмээн тооцогдох олон төрөл зүйлийн амьтадыг иддэг байна. Могой, гүрвэл, сармагчин, арслан, заан, бар ирвэсээс өгсүүлээд өт хорхой, шавьж авгалдайг хүртэл иддэг байна. 2009 оны зун Д-р С.Дулам багш БНХАУ-ын Кумминьд болсон олон улсын хуралд оролцох далимдаа XIII зууны үед очсон монголчуудын удам болох Юнаны монголчуудад зочлон очиход хамгийн хүндтэй хоолны нэг нь хуурсан өт байсан хэмээн хуучилж байсан билээ.

Монгол хэлэнд “махчин”гэдэг үг бий. Үүнийг Я.Цэвэл авгайн “Монгол хэлний товч тайлбар толь”-д 1.бусад амьтныг барьж идэгч, 2. хүний мах иддэг зэрлэг хүн, 3. хүнийг тарчлаан зовоогч (Я.Цэвэл, х 335) хэмээн тайлбарлажээ. Биний ярих сэдэв бол энэ тайлбарын хоёрт заасан хүн хүний мах иддэгтэй холбоотой юм. Хүн хүний мах иддэг ёсыг дэлхий дахинаа “Cannibalism” гэдэг нэр томъёогоор оноосон байдаг. Энэ үг нь баруун Индианчууд болох Карибийн Индианчуудын нэрнээс үүссэн үг хийгээд эртний сурвалжуудад “Caribales”, “Canibales” хэмээн тэмдэглэгдсэн байна.

Эрт балар цагт хүн төрөлхтөн бусад амьтдын хажуугаар хүний махаар хооллодог байсан байж болох талтай. Учир нь эрт балар цагийн агуйнуудаас амьтны ястай хамт хүний яснууд олддог байна. Эрт цагийн анхны хүний нэг хэмээн тооцогддог Sinanthropus pekinensis(Бээжингийн хүн)–ийн яс Бээжингийн ойролцоох Чоукоутиэн (Choukoutien) агуйгаас олдсон бөгөөд энд бүлэг хүний толгойг нь авч дагз хэсгийг цөм цохисныг үзвэл мэдээж тархий нь гаргаж авах гэсэн хэрэг юм. Мөн Ауригнайшин(Aurignacian)-ий үе буюу хожмын мөстлөгийн үед төв Европт болон Шведийн эртний неолетик хүмүүсийн дунд хүн хүнээ идэх явдал байсан байжээ.

Бүр МЭӨ 2000 жилийн өмнөх Хүрэлийн үед Богамийн арлын оршин суугчид хүний чөмөгний ясыг хутгаар мөлжиж, чөмгий нь ташиж иддэг байсан байна. Тийм болохоор эрт баларын хүмүүс бие биенээ иддэггүй байсан гэж үзэх шалтгаан байхгүй. Колумбын аялалын үед ч хүн идэгч хүмүүстэй тааралдаж байжээ. Мөн хуучин нэр томьёо болох “anthropophagy” хэмээх нь сонгодог грек хэлний “anthrōpos” (хүн), “phagein” (идэх) хэмээх үгнээс гарсан гэж үзэхэд хаа сайгүй л эртний хүмүүс хүн хүний мах идэхийг мэддэг, ингэж хийсэн хүнийг цээрлүүлдэг байсныг мэддэг байсан гэж үзэж болох юм. Эртний зохиолч Херодотус (Herodotus) (МЭӨ V зуун), Страбо (Strabo) (МЭӨ 63- МЭ 24) нарын тэмдэглэлд Ирландын Келтууд (Irish Celts), Сятанчууд (Scythians) болон бас бус улсууд хүний мах идэгч байсан байна. Орчин үед элсэн цөл, эзэнгүй далайд төөрөгсөд, цасанд боогдогсод гээд хүний бараагүй хүнс хоолгүй олон хоног болохоороо үрэгдэсдийнхээ махыг идэх явдал хаяа гардаг байна.

Гэвч саяхны зуун болтол байнга хийгээд нийгмийг хамарсан хүн хүний мах идэх явдал халуун бүсийн нутгуудад байсаар байсан бөгөөд бүр XX зууны дунд үе гэхэд ч номхруулагчид болон цагдаагийн хяналт тавьдаг соёл иргэншил нэвтрээгүй хүн ам олноор сууршсан олонх газруудад ийм явдал байсаар байсан байна. Магадгүй одоо ч гэсэн Шинэ Гвинейн арлуудын алс холын дүүрэг болон Хойт Америкийн Амазоны хүн хүршгүй аглаг зэлүүд газруудад энэ ёс үргэлжилсээр байж мэдэх юм.(Britanica, p 356)

XIII зууны үед Монголчууд Ази, Европ тивийг дамнасан өргөн уудам нутагт дайн хийж олон улс орныг эрхэндээ оруулж байсан болохоор тэдгээр улсуудын түүхэнд сөрөг талаас нь бичих явдал давамгайлдаг билээ. Үүний нэг илрэл нь Монголчууд дайн хийхдээ харгисаар алж устгадаг бөгөөд олзолсон хүмүүсээ иддэг байсан хэмээх үзэл өрнө дахинд одоо хүртэл байсаар байна. Англи улсын Кембрижийн Их Сургуулийн номын санд хадгалагдаж байгаа XVI зууны үеийн нэг номд нэр үл мэдэгдэх зураачийн хүний мах гал дээр шараад идэж байгаа хоёр хүний зураг байдаг байна. Илбэчний мэт шовгор оройтой малгайг эс тооцвол монгол хүн гэж хэлэхэд бэрхтэй юм. Юунд ч торохгүй дорно зүгээс довтлон ирж байгаа монголчуудаас айсан айдас энэ зургийг бүтээсэн байж болох юм. Учир нь тэр довтлон ирж буй хүмүүс бол ингэж хүний мах иддэг бөгөөд олзлогдвол хэн хүнгүй ингэж идэгдэх тул үхэн үхтлээ тэмцэх хэрэгтэй хэмээн ард түмнээ уриалахад ашиглаж байсан байж болох талтай. Нөгөө талаар дэлхий нийтэд түгээмэл байдаг нэн ялангуяа өрнөдөд түгээмэл байдаг канибализмийн үзлийг монголчуудад байж л таараа хэмээн таамгаар нялзаан бодсоны илрэл байж болох юм.

Хэрвээ иймэрхүү зүйл XIII зууны үед түгээмэл байсан бол тэр үеийн түүхийг харуулсан сурвалж бичгүүдэд ямар нэг хэмжээгээр туссан байх ёстой. Иймийн тул хамгийн түрүүнд тэр үеийн гадаадын жуулчдын тэмдэглэл, монголчуудын үлдээсэн сурвалж бичгийг үзэх хэрэгтэй. XIII зууны үеийн жуулчин Марко Полагийн тэмдэглэлд түүний сонссоноор Төвдөөс Суматра болон Андаманийн арлууд хүртэлх газарт хүн хүний мах идэх явдал байсан хэмээжээ. 17 жил монгол хаадын дэргэд алба хааж байсан тэрээр хэрвээ монголчуудыг хүний мах иддэг тухай үзсэн юмуу дуулсан бол номондоо заавал оруулах ёстой байхсан. Италийн жуулчин Плано Карпинийн номд “Зажилж болох юм болгоныг хоол гэж ойлгодог. Тэд нохой, чоно, үнэг, морь хэрэгцээ гарвал хүний махыг ч иднэ. Жишээлбэл, Хятадын эзэн хааныг нэгэн хотод орогнож байхад тэр хотыг эзлэн авахаар олон хоног бүсэлж, эцэстээ Татаруудын хоол хүнс барагдаж эхэлсэн тул арван хүн тутмын нэгийг идэхээр шийдэж байжээ. Дөнгөж төрсөн унаганы эхсийг хүртэл иднэ. Тэд нарыг бөөсөө идэж байхыг хүртэл би харсан юм. Бас тэгээд “миний хүүгийн махыг идэж, цусыг сорж байхад би яагаад идэж болохгүй гэж” хэмээн хэлэх юм. Бүр хулгана идэж байхыг ч харж билээ”(Плано Карпини, х 26)

“Монголын нууц товчоо”-г шүүрдэж үзэв. Зэрвэс харсан хүнд хүний мах иддэг гэсэн мэт мэдээлэл 7-р бүлгийн 195 –р зүйл, 11-р бүлгийн 251-р зүйл хоёрт байна. Эхний 7-р бүлгийн 195-р зүйлд Найманы цэрэгтэй цуг морилж явсан Жамухаас “олон хонийг хотонд ортол хөөж ирэх мэт эд юун хүмүүс айсуй” хэмээн Таян хаан асуухад “Тэмүжин анд минь дөрвөн нохдыг хүний махаар тэжээж, гинжилж уяж байх бүлгээ”, “Алалдах өдөр амьтны мах иднэ, хүрэлцэх өдөр хүний мах иднэ” хэмээн хариулж байна. Мөн дараа нь Хасарын тухай асууваас “Өгэлүн эх нэг хүүгээ хүний махаар тэжээж бүлгээ” гээд тэр хүн нь “Хоромсогот хүнийг хотлоор нь залгиваас хоолойд нь үл торъюу, хөвчин эрийг үмхвээс өл үл залгъюу” хэмээн хариулаад Найманаас хагацан бултаж гарч Чингис хаанд Даян хааныг “амаар алагдан, айж мэгдэж байна, хатууж”(Монголын нууц товчоо, х 89-90) хэмээн хэл өгүүлжээ. Энэ нь үлгэр домгийн хэтрүүлгийн дүрслэлийг зохиогч оруулж өгсөн эсвэл Жамух есөн өрлөг жанжин болон Хасар баатрын хүч чадлыг аугаа их болгож үзүүлэхийн тулд ийнхүү үлгэр домгийн хэтрүүлгийн дүрслэлийг ашиглан хэлсэн нь энэ юм. Ер нь тэгсэн гэдэг нь эндээс аяндаа харагдах бөгөөд монгол хүний хувьд бол маш тодорхой ойлгомжтой зүйл юм.

Харин энэ зохиолыг англи орчуулгаар уншсан өрнөдийн хүн хүний мах идэж байсан хэмээн ойлгож болох талтай байна. Учир нь “Монголын нууц товчоо”-г англи хэлэнд орчуулсан И.Д.Рахэвилц (Igor de Rachewiltz, p 53-55), Ф.В.Клиавез (F.W.Cleaves, p 125-127) болон Онон Өргөнгөө (Urgunge Onon, p 173-175) нарын орчуулгад яг тэр хэвээр нь ямар ч тайлбаргүйгээр хүний мах иддэг хэмээн орчуулсан байна. Тэгэхээр үүнийг уншсан өрнөдийн уншигч монголчууд XIII зууны үед хүний мах идэж байжээ хэмээн ойлгохоор байна. Тэр ч бүү хэл монголч эрдэмтэн, монгол хүн Онон Өргөнгөө гуай ямар нэг тайлбаргүй тэр чигээр нь орчуулсан байна. Тэгэхээр өрнөдийнхөнд ийм ойлголт төрүүлсэн бас нэг буруутан бол орчуулга байна. Нөгөө 11-р бүлгийн 251-р зүйлд байгаа мэдээ бол хятан цэргүүдээ хядаж барагдсаныг мэдсэн Алтан хааныг Жүндүгээс зугтаахад “үлдсэн цэргүүд нь турж үхэхдээ, өөр зуураа алалдаж, хүний мах иджээ”(Монголын нууц товчоо, х 131) хэмээсэн мөр юм. Энэ нь монголчууд биш бөгөөд Зүрчидийн Алтан улсын бүслэгдсэн цэргүүд болой. Энэ мэдээг өрнөдийн тэр үеийн жуулчид мушгиж нөгөө талаас нь тэмдэглэн үлдээсэн болох нь дээр дурдсан Плано Карпинийн номоос илт байна.

Энэ тухай эрдэмтэн А.Г.Юрченко “Хэрвээ 1245 оны Францисканы номлогчдын мэдээг үндэс болгох юм бол Хятадын нийслэл ямар ч хүнгүй цөл газар оршиж байсан болж таарч байна. Тийм биш байсан бол 500 км-ийн тойрогт ямар нэг аргаар хүнс залгуулж болох байсан. Хятадын нутаг цөлжсөн, монголчуудын хоол хүнс нь дууссан тохиолдолд монголчууд сэлгээ морьдоо хүнсэндээ хэрэглэх байсан. Гэхдээ хамгийн сүүлийнхээ морийг идэх тэр өдрийг хүлээхгүй байсан нь мэдээж хэрэг юм. Учир нь хэрхэн тэр олон цэрэг эх нутагтаа буцах билээ? Монголын нууц товчоонд тэмдэглэлснээр бол хот руу дайрч байгаа цэргүүд өршөөл эрж, бэлэг өгөх явдлыг юуны түрүүнд сайшаадаг байсан. Хэрвээ бүх адуугаа хүнсэндээ хэрэглээд, арван хүн тутмын нэгий нь идэх тушаал гаргасан байлаа гэхэд үлдсэн цэргүүд булааж авсан эд баялгаа юунд ачиж явах байсан юм бэ? Тэгээд ч цэргээрээ дэнчин тавьж олсон эд баялаг хэрэгтэй гэж үү? Нүүдэлчид ямар ч тохиолдолд өөрийн цэрэгт хохирол учруулах удаан хугацаагаар хотууд руу дайрдаггүй байсан. Тэгээд ч яаж өлсгөлөн хүч чадалгүй болсон хүмүүс хотын төв хэсэг хүртэл газар доогуур зам малтаж довтолгооноо үргэлжлүүлэх билээ. Ингэхлээр францисканы номлогчдын мэдээ нь бодит үнэнтэй нийцмээргүй байна” гэсэн нь туйлын зөв дүгнэлт юм.(А.Г.Юрченко, с 282-294)

Ер нь “Монголын нууц товчоо”-г бүхэлд нь шүүрдэж үзэхэд тэр цагт монголчууд малын болон ангийн мах, малын сүү шимээр хийсэн цагаан идээ, байгалийн жимс ургамал, тариа будаа өргөн хэрэглэж байсан байна. Зэрлэг ан амьтадыг авлахдаа хүртэл хэтэрхий их хядахгүй зүй зохисоор нь хэрэгцээндээ авлаж байсны баримт ч байна. 1205 онд Сүбээдэйг төмөр тэрэгтэй Тогтоагийн Худу, Гал, Чулуун тэргүүтэн хөвүүдийг нэхүүлэхдээ Чингис хаан “Газрын холыг бодож, цэргийн улаа морьдыг тураагүйд нь хайрлагтун! Хүнсээ дуусаагүйд нь гамнагтун! Агт нэгэнт турж барваас хайрлаад ашиг үл болюу. Хүнсээ баран дуусгаваас гамнаж үл болюу. Мөрт чинь ан гөрөөс олон буй за. Алсыг бодож явахуйд, цэргийн хүмүүнийг гөрөөс бүү хөөлгөгтүн. Хэмгүй ихээр бүү авлагтун. Цэргийн хүний хүнсэнд нэмэрлэж өгөх болтугай хэмээн авлаваас, хямгадаж авлагтун”(Монголын нууц товчоо, х 96) хэмээн захиж сургаснаас тодорхой харагдаж байна. Чингис хааны гол зарчим бол цэргийн хүнийг машид эрхэмлэн хайрлах бөгөөд “Миний цэрэг эрс ойн мод мэт олон бөгөөд эхнэр хүүхнүүд нь ч миний цэргийн хүчний том хэсэг бөгөөд би тэднийгээ шүүс махаар элбэг дэлбэг, тансаг гэрт амьдарч, өвстэй газар өтгөн сүргээ маллаж байхы нь хүсдэг юм” (Urgunge Onon, p 98) хэмээсэн үгэнд ил тод илрэх бөлгөө. Ер нь Чингис хаан хүүхдүүддээ, сайд, жанжин нартаа сургахдаа жинхэнэ жанжин хүн гэдэг бол өөрийн бие дээр өлсөх ундаасахыг мэдэрч чаддаг байх нь зайлшгүй бөгөөд зөвхөн тийм л хүн их цэргийг удирдаж ялалтад хүргэж чаддаг” хэмээн сургадаг байжээ. Аян дайнд явахын өмнө туршуул цэргийг заавал илгээж их цэрэг явах газар орны байршил, онцлог зэргийг заавал тогтоосны дараагаар аянаа эхэлдэг байсан.

Нөгөө нэг анхаарал хандуулах зүйл нь Европ дахины зарим түүхэн зохиол, тэмдэглэлд байгаа алдаатай мэдээнүүдээс шалтгаалж байгаа явдал юм. Рашид ад-Диний “Судрын чуулган”-д Өгээдэй хаан Төвдөөр дайрч Хятад руу довтолсон хоёр дахь жилдээ “цэрэг дайчдын хоол хүнсний нөөц дуусч өлсөж харангадахын зовлонг амсаж, өвс ургамал, араатан жигүүртэн, хүний мах идэхдээ тулсан” хэмээжээ (Рашид ад-Дин, х 21). Оросын эрдэмтэн А.Г.Юрченко”Эзэнт гүрэн болон сансар огторгуй” номондоо “Хэдийгээр энэ аян дайн бодит болсон зүйл боловч мэдээ нь санаанаасаа зохиосон зүйл юм” (А.Г.Юрченко, с 293) хэмээн бодит үнэнийг олж харсанд нь гүнээ талархнам.

Өөр нэг мэдээ нь Персийн хаан Камбис эфиопчуудын газар нутгийг эзлэх аян дайны үед цөл газар их цэрэг нь хоол хүнсгүй болж арван хүн тутмын нэгийг сугалаагаар идэж байсан тухай Геродотын тэмдэглэл байдгийг эрдэмтэн А.Г.Юрченко “13-р зууны үеийн монголчуудтай холбож үзэх нь үндэслэлгүй юм” хэмээснийг би бас гүнээ сайшааж байна. (А.Г.Юрченко, с 294) Бенедикт ламын орчуулгад Чингис хааны цэргүүд өлсгөлөнд нэрвэгдэж байсан хэмээх хоёр зүйлийн мэдээ байдаг. Үүний нэг дэх нь дээр дурдсан мэдээ. Удаах нь зөвхөн энэ Бенедикт ламын тэмдэглэлд дурдагдсан байдаг нь Каспийн нуруу хийгээд Нараиргений нутагт болж өнгөрсөн гэж тэмдэглэгдсэн ажээ. Энэ аялалын чиглэл ямар байсан бэ гэвэл Каспийн нуруу нь дэлхийн төвд байдаг бол “нарны улс” нь зүүн зүгт буюу дэлхийн захад оршдог. Энэхүү дэлхийн төвөөс нарны улс хүртэлх алс хол аян замыг зөвхөн алдарт Искандер л туулж чадсан байдаг. Чингис хаан энэ аялалыг давтсан боловч уг мэдээгээр бол их цэрэг цөл газар өлсгөлөнд нэрвэгдсэнээс болж Чингис хаан арван хүн болгоны нэгийг идэх тушаалыг гаргасан гэжээ. Гэвч энэ алдарт зохиолд тэмдэглэгдсэн мэдээ нь үнэнтэй нийцэхгүй гэдэг нь ойлгомжтой. Ингэхээр дээрх баримтуудаас харахад XIII зуунд монголчууд хүний мах иддэг байсан гэсэн ойлголт нь орчуулгаас үүдсэн гол алдаатай ойлголт хийгээд дундад зууны үеийн европийн номлогчдын мушгин гуйвуулсан таамаг ойлголтын харгай болох нь харагдаж байна.

Дэлхийн талыг эзэлж байсан хүчирхэг, асар их туршлагатай нүүдэлчин армийн цэргүүд хүлгийн сайныг унаж, хүүхний сайхныг эдэлж, архины дээдийг ууж, амтатны дээдийг идэж явсан байж таараа шүү дээ. Англи улсын Кентенберийн Их Сургуулийн түүхийн тэнхимийн профессор Ж.Ж.Саундерс “Монголчуудын ялалт нь Шар тэнгэс болон Оросын талын хоорондох нутаг дэвсгэрт хүчирхэг, төвлөрсөн, соёл иргэншил бүхий, дэвшил хөгжилтэй байж чадахаар тийм улсыг байгуулсан гэж хэлж болмоор байдаг” хэмээн онцлон үнэлсэн байдаг.(Ж.Ж.Саундерс, х 50)


URL:

Нэр: mofasse.me Огноо: 6 November 2019

When we look at these issues, we know that they are the key ones for our time.

Нэр: best thong Огноо: 20 November 2019

With this issue, it’s important to have someone like you with something to say that really matters.

Нэр: free app for pc, Огноо: 22 November 2019

one of our guests just lately encouraged the following website

Нэр: large dong Огноо: 25 November 2019

very handful of internet sites that transpire to be detailed beneath, from our point of view are undoubtedly effectively really worth checking out

Нэр: Orpha Grizzel Огноо: 25 November 2019

I’mI am now notnotno longer surepositivecertain wherethe place you areyou’re getting your infoinformation, howeverbut goodgreat topic. I needs tomust spend a whilesome time studyinglearningfinding out moremuch more or working outunderstandingfiguring out more. Thank youThanks for greatwonderfulfantasticmagnificentexcellent informationinfo I used to beI was looking forin search ofon the lookout forsearching for this informationinfo for my mission.

http://bbs.yx20.com/home.php?mod=space&uid=884683

Нэр: vibrating butt plug Огноо: 25 November 2019

Every as soon as inside a even though we pick blogs that we read. Listed beneath would be the most current internet sites that we pick out

Нэр: Adan Ferreira Огноо: 25 November 2019

HiWhat’s upHi thereHello, yupyeahyesof course this articlepostpiece of writingparagraph is reallyactuallyin facttrulygenuinely nicepleasantgoodfastidious and I have learned lot of things from it regardingconcerningabouton the topic of blogging. thanks.

https://www.atlasobscura.com/users/engsum1162

Нэр: anal sex toys Огноо: 26 November 2019

Every after inside a whilst we opt for blogs that we read. Listed below would be the latest sites that we select

Нэр: PORN VIDEOS DOWNLOAD Огноо: 26 November 2019

just beneath, are several totally not related web pages to ours, nevertheless, they’re certainly really worth going over

Нэр: robux codes Огноо: 27 November 2019

here are some hyperlinks to sites that we link to mainly because we believe they may be really worth visiting

Нэр: nasonex Огноо: 28 November 2019

one of our visitors recently encouraged the following website

Нэр: ETTORENT PORN DOWNLOAD Огноо: 28 November 2019

Every as soon as inside a whilst we pick blogs that we study. Listed below would be the most current internet sites that we opt for

Нэр: best cbd oil for anxiety Огноо: 28 November 2019

one of our guests not too long ago proposed the following website

Нэр: Best Magazine for Businesses Огноо: 28 November 2019

When we look at these issues, we know that they are the key ones for our time.

Нэр: CHEAP VIAGA Огноо: 29 November 2019

the time to study or take a look at the content or internet sites we have linked to below the

Нэр: ETORRENT PORN VIDEOS Огноо: 30 November 2019

although internet sites we backlink to beneath are considerably not associated to ours, we feel they’re really worth a go as a result of, so possess a look

Нэр: free app download Огноо: 30 November 2019

usually posts some very exciting stuff like this. If you

Нэр: عکس سکسی Огноо: 1 December 2019

below you

Нэр: giperbola russkij jazyk Огноо: 1 December 2019

although web-sites we backlink to below are considerably not connected to ours, we feel they’re basically really worth a go by way of, so possess a look

Нэр: huge dong Огноо: 2 December 2019

that could be the finish of this post. Here you

Нэр: anal sex toys Огноо: 2 December 2019

Wonderful story, reckoned we could combine a couple of unrelated information, nonetheless genuinely worth taking a look, whoa did one particular find out about Mid East has got much more problerms also

Нэр: Monopoly Valsspelers Editie Огноо: 2 December 2019

Here is a good Weblog You might Discover Interesting that we Encourage You

Нэр: best cbd for depression Огноо: 2 December 2019

the time to study or take a look at the content or web pages we’ve linked to below the

Нэр: best cbd oil for sleep Огноо: 2 December 2019

one of our visitors a short while ago suggested the following website

Нэр: biography wiki Огноо: 3 December 2019

the time to study or go to the content or sites we’ve linked to below the

Нэр: anal toys Огноо: 4 December 2019

here are some hyperlinks to internet sites that we link to due to the fact we think they are really worth visiting

Нэр: anal plug Огноо: 4 December 2019

Sites of interest we have a link to

Нэр: Knowing Brother episode 200 Огноо: 5 December 2019

It’s the best time to make some plans for the future and it’s time to be happy. I’ve read this post and if I could I want to suggest you some interesting things or suggestions. Perhaps you could write next articles referring to this article. I desire to read more things about it!

Нэр: PORN DOWNLOAD Огноо: 5 December 2019

check beneath, are some absolutely unrelated websites to ours, having said that, they are most trustworthy sources that we use

Нэр: Walmart Onewire Огноо: 5 December 2019

please visit the sites we stick to, like this a single, as it represents our picks in the web

Нэр: FREE ROBUX Огноо: 6 December 2019

Here are several of the web pages we recommend for our visitors

Нэр: SSNI-666 Огноо: 9 December 2019

just beneath, are a lot of entirely not connected web pages to ours, even so, they are surely worth going over

Нэр: ABP 938 Огноо: 9 December 2019

we like to honor numerous other net websites on the net, even when they aren

Нэр: eve's triple Огноо: 9 December 2019

below you will uncover the link to some web pages that we believe you must visit

Нэр: page Огноо: 10 December 2019

The data talked about in the report are some of the very best available

Нэр: 퍼스트카지노 Огноо: 10 December 2019

one of our visitors a short while ago encouraged the following website

Нэр: MKMP 315 Огноо: 11 December 2019

The data talked about within the article are a number of the most beneficial accessible

Нэр: 우리카지노 Огноо: 12 December 2019

usually posts some really fascinating stuff like this. If you

Нэр: rottweilers breeders Огноо: 12 December 2019

although websites we backlink to beneath are considerably not connected to ours, we feel they may be essentially worth a go via, so have a look

Нэр: CCRMG Огноо: 13 December 2019

please pay a visit to the internet sites we follow, such as this 1, because it represents our picks through the web

Нэр: best realistic dildo Огноо: 13 December 2019

always a major fan of linking to bloggers that I really like but don

Нэр: PORN MAFIA Огноо: 14 December 2019

Every when inside a even though we choose blogs that we read. Listed below would be the latest internet sites that we pick out

Нэр: Jumpstart car Los Angeles Огноо: 14 December 2019

the time to study or go to the content material or web-sites we’ve linked to below the

Нэр: silicone anal plug Огноо: 16 December 2019

please take a look at the sites we follow, like this one particular, because it represents our picks from the web

Нэр: Best IVF Clinic in Delhi Огноо: 16 December 2019

The start of a fast-growing trend?

Нэр: CHEAP VIAGRA Огноо: 17 December 2019

that is the end of this article. Here you will come across some web sites that we feel you

Нэр: Google Огноо: 17 December 2019

Below you

Нэр: top vibrating penis cock rings Огноо: 18 December 2019

The data talked about inside the post are a number of the most beneficial accessible

Нэр: SEX ONLINE Огноо: 18 December 2019

Every the moment in a even though we opt for blogs that we read. Listed beneath would be the latest websites that we pick

Нэр: sexy girl lingerie Огноо: 18 December 2019

here are some hyperlinks to sites that we link to since we feel they are really worth visiting

Нэр: Maurice Adeyemo Огноо: 18 December 2019

I will immediately snatch your rss feed as I can’t to find your e-mail subscription hyperlink or newsletter service. Do you have any? Kindly allow me recognise so that I may subscribe. Thanks.

https://www.peopleperhour.com/freelancer/marketing-seo/miyuru-gomes-seo-specialist-senior-web-xxmaqyy

Нэр: tight Огноо: 18 December 2019

that may be the finish of this article. Here you will uncover some websites that we think you will enjoy, just click the hyperlinks over

Нэр: baby photography mumbai Огноо: 18 December 2019

Here are several of the internet sites we advocate for our visitors

Нэр: cheap vector art services Огноо: 19 December 2019

always a huge fan of linking to bloggers that I love but do not get a whole lot of link appreciate from

Нэр: liquid ketamine for sale Огноо: 20 December 2019

very handful of sites that happen to be in depth below, from our point of view are undoubtedly nicely worth checking out

Нэр: New launch property Огноо: 22 December 2019

usually posts some very fascinating stuff like this. If you

Нэр: powerful massager Огноо: 23 December 2019

one of our visitors lately suggested the following website

Нэр: rechargeable massagers Огноо: 23 December 2019

we came across a cool site that you just may well delight in. Take a appear when you want

Нэр: فیلم سوپر ایرانی Огноо: 24 December 2019

we came across a cool website that you just may possibly appreciate. Take a appear in the event you want

Нэр: marketing services websites Огноо: 24 December 2019

one of our guests not too long ago proposed the following website

Нэр: how to get more instagram followers Огноо: 28 December 2019

here are some hyperlinks to web-sites that we link to because we consider they may be worth visiting

Нэр: netprobk Огноо: 28 December 2019

Here are a few of the web sites we suggest for our visitors

Нэр: best cbd oil for sleep Огноо: 28 December 2019

one of our guests not too long ago encouraged the following website

Нэр: best cbd oil for anxiety Огноо: 28 December 2019

very few internet sites that occur to become comprehensive beneath, from our point of view are undoubtedly well really worth checking out

Нэр: best cbd oil for pain Огноо: 29 December 2019

Here are a few of the web sites we advise for our visitors

Нэр: Biography Огноо: 29 December 2019

here are some hyperlinks to web sites that we link to simply because we assume they’re worth visiting

Нэр: trend i am boutique Огноо: 29 December 2019

Every when inside a even though we decide on blogs that we study. Listed below are the most recent sites that we decide on

Нэр: custom enamel mug Огноо: 29 December 2019

The info mentioned within the report are several of the top obtainable

Нэр: onewire Огноо: 1 January 2020

usually posts some really intriguing stuff like this. If you are new to this site

Нэр: https://outlook.live.com/ Огноо: 1 January 2020

very couple of internet sites that occur to be in depth below, from our point of view are undoubtedly effectively worth checking out

Нэр: ایرانی پورن Огноо: 1 January 2020

below you will uncover the link to some sites that we assume you’ll want to visit

Нэр: personal finance Огноо: 2 January 2020

here are some links to web sites that we link to because we feel they are worth visiting

Нэр: prostate vibrator Огноо: 2 January 2020

check beneath, are some entirely unrelated websites to ours, nonetheless, they may be most trustworthy sources that we use

Нэр: Meaning of Odogwu Огноо: 3 January 2020

check below, are some totally unrelated web sites to ours, having said that, they may be most trustworthy sources that we use

Нэр: app free download for windows 10 Огноо: 3 January 2020

that would be the end of this write-up. Here you will uncover some sites that we feel you

Нэр: sources tell me Огноо: 4 January 2020

here are some hyperlinks to web sites that we link to mainly because we assume they may be really worth visiting

Нэр: apps download for pc Огноо: 4 January 2020

just beneath, are several completely not associated internet sites to ours, nonetheless, they are certainly really worth going over

Нэр: best cbd oil for pain Огноо: 6 January 2020

just beneath, are a lot of absolutely not connected websites to ours, on the other hand, they’re surely really worth going over

Нэр: big anal dildo Огноо: 7 January 2020

here are some hyperlinks to web-sites that we link to for the reason that we assume they’re really worth visiting

Нэр: seo liverpool Огноо: 8 January 2020

Sites of interest we’ve a link to

Нэр: pheromone spray Огноо: 9 January 2020

Wonderful story, reckoned we could combine a couple of unrelated data, nonetheless really worth taking a look, whoa did 1 discover about Mid East has got a lot more problerms as well

Нэр: Cbd products Огноо: 12 January 2020

below you

Нэр: rabbit ear vibrator Огноо: 12 January 2020

check below, are some completely unrelated internet sites to ours, even so, they may be most trustworthy sources that we use

Нэр: multi massager Огноо: 15 January 2020

the time to read or visit the content material or web sites we have linked to beneath the

Нэр: Szkolenie z zakresu bhp i prawa pracy Огноо: 15 January 2020

Sites of interest we’ve a link to

Нэр: View website Огноо: 20 January 2020

I truly appreciate this post. I have been looking everywhere for this! Thank goodness I found it on Bing. You have made my day! Thank you again

Нэр: Carlton Vacca Огноо: 23 January 2020

HelloHiHello thereHi thereHowdyGood dayHey there! I justI simply would like towant towish to give you aoffer you a hugebig thumbs up for thefor your greatexcellent infoinformation you haveyou’ve gotyou have got hereright here on this post. I will beI’ll beI am coming back toreturning to your blogyour siteyour websiteyour web site for more soon.

https://drivewaydrainhaircatcher.wordpress.com/

Нэр: Leonie Wasik Огноо: 25 January 2020

UsuallyNormallyGenerally I do notdon’t readlearn articlepost on blogs, howeverbut I wish towould like to say that this write-up very forcedpressuredcompelled me to take a look atto tryto check out and do soit! Your writing tastestyle has been amazedsurprised me. Thank youThanks, quitevery greatnice articlepost.

https://www.blurb.com/user/sopha11485?profile_preview=true

although websites we backlink to below are considerably not associated to ours, we really feel they are basically worth a go via, so have a look

Нэр: Madeleine Pinsoneault Огноо: 4 February 2020

No matter ifWhen some one searches for his requirednecessaryessentialvital thing, sothustherefore he/she wantsneedsdesireswishes to be available that in detail, sothustherefore that thing is maintained over here.

https://www.myvidster.com/profile/BestFoldingCampingTableSale

Нэр: Brass Knuckles Vape Огноо: 5 February 2020

very handful of websites that happen to become detailed below, from our point of view are undoubtedly effectively really worth checking out

Нэр: how to use anal beads Огноо: 6 February 2020

that could be the finish of this post. Here you will uncover some websites that we think you will value, just click the hyperlinks over

Нэр: hasta yatağı kiralama Огноо: 7 February 2020

we like to honor many other world wide web internet sites on the net, even when they aren

one of our guests not long ago recommended the following website

Нэр: cbd oil for dogs Огноо: 8 February 2020

check beneath, are some completely unrelated web sites to ours, having said that, they may be most trustworthy sources that we use

Нэр: tulpentour Огноо: 9 February 2020

we like to honor lots of other web websites around the internet, even when they aren

Нэр: navigate here Огноо: 9 February 2020

bonjour I love Your Blog can not say I come here often but im liking what i c so far….

Нэр: vape liquid in uk Огноо: 9 February 2020

we prefer to honor quite a few other online web-sites around the net, even if they aren

Here is an excellent Weblog You may Obtain Fascinating that we Encourage You

Нэр: pc app for windows 10 Огноо: 12 February 2020

although websites we backlink to beneath are considerably not associated to ours, we feel they may be truly worth a go by, so have a look

Нэр: Cannabis business investment Огноо: 12 February 2020

It’s continually awesome when you can not only be informed, but also entertained! I’m sure you had fun writing this article. Regards, Clotilde.

Нэр: goldentrack cc Огноо: 28 February 2020

Surprisingly good post. I really found your primary webpage and additionally wanted to suggest that have essentially enjoyed searching your website blog posts. Whatever the case I’ll always be subscribing to your entire supply and I hope you jot down ever again soon!

Нэр: Emmy Orris Огноо: 3 March 2020

My relativesfamily membersfamily alwaysall the timeevery time say that I am wastingkilling my time here at netweb, butexcepthowever I know I am getting experienceknowledgefamiliarityknow-how everydaydailyevery dayall the time by reading suchthes nicepleasantgoodfastidious articlespostsarticles or reviewscontent.

http://ks.jiali.tw/userinfo.php?uid=3867074

Нэр: Darell Raneses Огноо: 6 March 2020

Heya i’mi am for the first time here. I came acrossfound this board and I find It trulyreally useful & it helped me out a lotmuch. I hope to give something back and helpaid others like you helpedaided me.

http://appsplit.com/users/engsum22829

Нэр: Cassie Locklar Огноо: 6 March 2020

Keep on workingthis going pleaseon writing, great job!

https://www.mapleprimes.com/users/sopha10137

Нэр: Clique ICI Огноо: 7 March 2020

I can’t go into details, but I have to say its a good article!

Нэр: Brent Arvay Огноо: 9 March 2020

GreatExcellentWonderfulGoodVery good articlepost! We will beWe are linking to thisto this particularly great articlepostcontent on our siteour website. Keep up the goodthe great writing.

http://club.een.edu/forums/user/nickkohler

Нэр: https://royalcbd.com/product/cbd-capsules-25mg/ Огноо: 11 March 2020

the time to read or take a look at the subject material or web-sites we have linked to beneath the

Нэр: https://royalcbd.com/ Огноо: 11 March 2020

just beneath, are a lot of completely not associated internet sites to ours, even so, they’re surely really worth going over

Нэр: best CBD oil Огноо: 12 March 2020

usually posts some very interesting stuff like this. If you

Нэр: Josue Kaye Огноо: 12 March 2020

Very goodAmazingAwesomeSuperbWonderfulFantasticExcellentGreat blog! Do you have any recommendationshintstips and hintshelpful hintssuggestionstips for aspiring writers? I’m planninghoping to start my own websitesiteblog soon but I’m a little lost on everything. Would you proposeadvisesuggestrecommend starting with a free platform like WordPress or go for a paid option? There are so many choicesoptions out there that I’m totallycompletely confusedoverwhelmed .. Any recommendationssuggestionsideastips? Thanks a lotBless youKudosAppreciate itCheersThank youMany thanksThanks!

https://git-dev.dartmouth.edu/brianbeacham

Нэр: realistic vibrating dildo Огноо: 13 March 2020

very handful of internet websites that take place to become in depth beneath, from our point of view are undoubtedly properly really worth checking out

Нэр: home upgrade Огноо: 13 March 2020

Great post. I was checking continuously this blog and I am impressed! Very helpful info particularly the last part :) I care for such info a lot. I was seeking this particular info for a long time. Thank you and good luck.

always a big fan of linking to bloggers that I adore but really don’t get a good deal of link really like from

Нэр: Pet stores Огноо: 14 March 2020

Wonderful story, reckoned we could combine a number of unrelated data, nonetheless really worth taking a look, whoa did one particular find out about Mid East has got extra problerms also

Нэр: safestore auto Огноо: 15 March 2020

just beneath, are quite a few completely not related internet sites to ours, nonetheless, they’re surely worth going over

Нэр: car design tutorial Огноо: 16 March 2020

Fantastic website. Plenty of helpful info here. I am sending it to several buddies ans also sharing in delicious. And certainly, thanks on your effort!

Нэр: Ma Bowlet Огноо: 18 March 2020

HelloHey thereHeyGood dayHi thereHowdyHello thereHi! Do you know if they make any plugins to helpassist with SEOSearch Engine Optimization? I’m trying to get my blog to rank for some targeted keywords but I’m not seeing very good resultsgainssuccess. If you know of any please share. ThanksKudosAppreciate itCheersThank youMany thanks!

http://flyfreemedia.com/forums/users/olivermrrtin

Нэр: wet cupping Огноо: 18 March 2020

although web-sites we backlink to below are considerably not associated to ours, we really feel they may be essentially really worth a go as a result of, so possess a look

Нэр: Buy weed online Огноо: 19 March 2020

Here is an excellent Blog You may Locate Exciting that we Encourage You

Нэр: Dank vapes Огноо: 19 March 2020

please take a look at the websites we comply with, like this one, because it represents our picks from the web

Нэр: travel companies Огноо: 20 March 2020

Very nice post. I just stumbled upon your weblog and wanted to say that I have truly enjoyed surfing around your blog posts. In any case I’ll be subscribing to your rss feed and I hope you write again soon!

Нэр: business development Огноо: 21 March 2020

You made some good points there. I looked on the internet for the subject matter and found most guys will go along with with your blog.

Нэр: CBD Огноо: 22 March 2020

check below, are some entirely unrelated internet sites to ours, nonetheless, they’re most trustworthy sources that we use

Нэр: CBD Огноо: 22 March 2020

Sites of interest we have a link to

Нэр: CBD Огноо: 23 March 2020

the time to study or stop by the content or sites we’ve linked to beneath the

Нэр: corporate office phone number Огноо: 23 March 2020

just beneath, are many totally not connected web-sites to ours, nonetheless, they may be surely really worth going over

Нэр: CBD for sale Огноо: 23 March 2020

the time to read or go to the content material or web sites we’ve linked to below the

Нэр: CBD for sale Огноо: 24 March 2020

please check out the web sites we comply with, which includes this one, because it represents our picks from the web

Нэр: fun family activities Огноо: 24 March 2020

Excellent goods from you, man. I have understand your stuff previous to and you are just too fantastic. I actually like what you’ve acquired here, certainly like what you’re saying and the way in which you say it. You make it entertaining and you still take care of to keep it sensible. I can not wait to read much more from you. This is actually a wonderful site.

Нэр: best CBD Огноо: 24 March 2020

although internet websites we backlink to below are considerably not connected to ours, we feel they are basically really worth a go by, so possess a look

Нэр: construction Огноо: 25 March 2020

Thank you, I have just been looking for info about this topic for a while and yours is the greatest I have came upon so far. However, what about the bottom line? Are you positive in regards to the source?

Нэр: Exotic carts Огноо: 26 March 2020

The information and facts talked about in the article are some of the best obtainable

Нэр: CBD gummies Огноо: 26 March 2020

Every the moment inside a even though we decide on blogs that we study. Listed below are the most current web sites that we pick out

Нэр: CBD gummies Огноо: 26 March 2020

Every once in a while we pick blogs that we study. Listed below would be the newest websites that we decide on

Нэр: high protein diet Огноо: 27 March 2020

I’m still learning from you, while I’m improving myself. I certainly love reading everything that is written on your blog.Keep the stories coming. I liked it!

Нэр: free download for windows 10 Огноо: 27 March 2020

one of our guests not too long ago recommended the following website

Нэр: software development Огноо: 28 March 2020

Wonderful story, reckoned we could combine a number of unrelated information, nonetheless genuinely worth taking a look, whoa did one understand about Mid East has got much more problerms at the same time

Нэр: computer software Огноо: 30 March 2020

I just couldn’t depart your website prior to suggesting that I actually loved the standard info a person supply to your guests? Is going to be again steadily to check out new posts

Нэр: homes Огноо: 30 March 2020

Generally I do not read article on blogs, but I would like to say that this write-up very pressured me to take a look at and do it! Your writing taste has been amazed me. Thanks, very great post.

Нэр: types of lawyers Огноо: 1 April 2020

Good website! I truly love how it is simple on my eyes and the data are well written. I’m wondering how I might be notified whenever a new post has been made. I’ve subscribed to your RSS which must do the trick! Have a great day!

Нэр: Cassandra Reing Огноо: 14 April 2020

I wasI used to be able to find good infoinformationadvice from your blog postsblog articlesarticlescontent.

http://sualaptop365.edu.vn/members/buyrainbarrel.373539/

Нэр: handheld massager Огноо: 18 April 2020

My issues have been very similar, with my family. But, we made some different decisions. It’s complex.

Нэр: g kiss Огноо: 18 April 2020

Hello.This article was extremely interesting, particularly since I was searching for thoughts on this subject last couple of days.

Нэр: business loan singapore interest rate Огноо: 18 April 2020

I think this is among the so much vital info for me. And i’m happy reading your article. But wanna remark on few common issues, The site style is wonderful, the articles is really excellent : D. Just right job, cheers

Нэр: Sammie Jager Огноо: 24 April 2020

HighlyVery energeticdescriptive blogarticlepost, I enjoyedlikedloved that a lotbit. Will there be a part 2?

https://www.snupps.com/LovePortableBunkBed

Нэр: Bette Bednarz Огноо: 27 April 2020

I alwaysconstantlyevery time spent my half an hour to read this blogweblogwebpagewebsiteweb site’s articlespostsarticles or reviewscontent everydaydailyevery dayall the time along with a cupmug of coffee.

https://www.boredpanda.com/author/gardenwork121/

Нэр: Google Огноо: 15 August 2020

Google

Please pay a visit to the internet sites we stick to, including this one, because it represents our picks through the web.

Нэр: affiliate link Огноо: 1 September 2020

affiliate link

[...]very couple of internet sites that take place to be in depth beneath, from our point of view are undoubtedly properly worth checking out[...]

Нэр: traveling Огноо: 8 September 2020

traveling

[...]just beneath, are various completely not associated internet sites to ours, however, they may be surely worth going over[...]

Нэр: bitsler Огноо: 29 September 2020

bitsler

[...]The facts mentioned in the report are a number of the best readily available [...]

Нэр: how to start your own internet marketing business Огноо: 5 October 2020

how to start your own internet marketing business

[...]please take a look at the sites we follow, including this one particular, as it represents our picks through the web[...]

Нэр: wordpress colorado Огноо: 6 October 2020

wordpress colorado

[...]usually posts some really fascinating stuff like this. If you’re new to this site[...]

Нэр: birthday bartender Огноо: 7 October 2020

birthday bartender

[...]Every the moment inside a while we opt for blogs that we study. Listed below are the latest web-sites that we pick [...]

Нэр: بردن بازی انفجار Огноо: 18 October 2020

بردن بازی انفجار

[...]Wonderful story, reckoned we could combine a couple of unrelated information, nonetheless really worth taking a search, whoa did one master about Mid East has got a lot more problerms at the same time [...]

Нэр: like it panos germanos Огноо: 22 October 2020

like it panos germanos

[...]Here is a superb Weblog You might Come across Exciting that we Encourage You[...]

Нэр: Beretta 92fs for sale Огноо: 28 October 2020

Beretta 92fs for sale

[...]the time to study or visit the content material or web-sites we’ve linked to beneath the[...]

https://montanagunsforsale.com/product/glock-19-gen5-mos-fs-semi-auto-pistol-for-sale-2/

[...]The data mentioned within the article are a few of the best available [...]

Нэр: magic mushroom starter kit Огноо: 29 October 2020

magic mushroom starter kit

[...]check beneath, are some absolutely unrelated internet websites to ours, even so, they are most trustworthy sources that we use[...]

Нэр: HRDF claimable training course Огноо: 6 November 2020

HRDF claimable training course

[...]very handful of websites that happen to become comprehensive beneath, from our point of view are undoubtedly effectively worth checking out[...]

Нэр: Change DMT Огноо: 11 November 2020

Change DMT

[...]Every the moment in a whilst we select blogs that we read. Listed below would be the most up-to-date internet sites that we pick out [...]

Нэр: Fancy Text Generator Огноо: 20 November 2020

Fancy Text Generator

[...]Here is a good Blog You may Locate Fascinating that we Encourage You[...]

Нэр: pharmacy in canada (800) 901-0041 Огноо: 22 November 2020

pharmacy in canada (800) 901-0041

[...]we prefer to honor quite a few other online sites around the net, even if they aren’t linked to us, by linking to them. Below are some webpages worth checking out[...]

Нэр: top ed pills Огноо: 23 November 2020

top ed pills

[...]the time to study or check out the subject material or websites we have linked to below the[...]

Нэр: rütbe terfi davalarý Огноо: 2 December 2020

rütbe terfi davalarý

[...]usually posts some extremely intriguing stuff like this. If you’re new to this site[...]

Нэр: hulk berry Огноо: 7 December 2020

hulk berry

[...]just beneath, are a lot of completely not related websites to ours, on the other hand, they may be surely really worth going over[...]

Нэр: 우리카지노 Огноо: 8 December 2020

우리카지노

[...]here are some links to sites that we link to mainly because we consider they may be worth visiting[...]

Нэр: Order Methadone Online Огноо: 9 December 2020

Order Methadone Online

[...]Here are some of the web-sites we suggest for our visitors[...]

Нэр: 메리트카지노 Огноо: 11 December 2020

메리트카지노

[...]below you will obtain the link to some web pages that we think you must visit[...]

Нэр: Vicodin for sale Огноо: 12 December 2020

Vicodin for sale

[...]below you’ll obtain the link to some web sites that we believe you need to visit[...]

Нэр: t shirt printing Огноо: 19 December 2020

t shirt printing

[...]Here are a few of the websites we recommend for our visitors[...]

Нэр: Champagne Makeup Brushes Set Огноо: 21 December 2020

Champagne Makeup Brushes Set

[...]always a large fan of linking to bloggers that I appreciate but don’t get quite a bit of link love from[...]

Нэр: Goat Hair Eye Makeup Brushes Set Огноо: 24 December 2020

Goat Hair Eye Makeup Brushes Set

[...]we like to honor many other world-wide-web internet sites around the web, even if they aren’t linked to us, by linking to them. Below are some webpages worth checking out[...]

Нэр: Black and White Disposable Lipgloss Brush 50 Pcs Set Огноо: 24 December 2020

Black and White Disposable Lipgloss Brush 50 Pcs Set

[...]Every as soon as inside a although we pick out blogs that we study. Listed below are the most recent web-sites that we decide on [...]

Нэр: Crystal Nail Art Brushes Огноо: 25 December 2020

Crystal Nail Art Brushes

[...]we came across a cool web page that you just might appreciate. Take a appear if you want[...]

Нэр: 샌즈카지노 Огноо: 23 January 2021

샌즈카지노

[...]The details mentioned inside the report are some of the most beneficial readily available [...]

Нэр: 코인카지노 Огноо: 24 January 2021

코인카지노

[...]here are some hyperlinks to internet sites that we link to for the reason that we assume they are really worth visiting[...]

Нэр: shipping containers for sale Огноо: 1 February 2021

shipping containers for sale

[...]below you will come across the link to some web-sites that we think you must visit[...]

Нэр: Mining Огноо: 2 February 2021

Mining

[...]here are some hyperlinks to web-sites that we link to mainly because we consider they’re worth visiting[...]

Нэр: 퍼스트카지노 Огноо: 12 February 2021

퍼스트카지노

[...]we came across a cool web page which you may possibly get pleasure from. Take a appear in case you want[...]

Нэр: best cbd for dogs Огноо: 16 February 2021

best cbd for dogs

[...]usually posts some really intriguing stuff like this. If you’re new to this site[...]

Нэр: green maeng da kratom Огноо: 18 February 2021

green maeng da kratom

[...]Here are several of the sites we recommend for our visitors[...]

Нэр: 코인카지노 Огноо: 21 February 2021

코인카지노

[...]one of our guests just lately proposed the following website[...]

Нэр: BUY OPANA 40MG Огноо: 25 February 2021

BUY OPANA 40MG

[...]always a significant fan of linking to bloggers that I adore but really don’t get a whole lot of link love from[...]

Нэр: kratom for pain Огноо: 1 March 2021

kratom for pain

[...]that could be the end of this write-up. Here you will come across some web-sites that we consider you will value, just click the hyperlinks over[...]

Нэр: 우리카지노 Огноо: 4 March 2021

우리카지노

[...]Here is an excellent Blog You may Find Intriguing that we Encourage You[...]

Сэтгэгдэл бичих