Шинэ цагийн толгой томтой тамирчидаа хvмvvжvvлэхгvй бол юун Лондонгийн олимп…

Энэ єглєє ажилдаа ирэхэд таатай, таагvй хоёр мэдээ намайг угтлаа. Єглєє бvр шинийг сонсч, шинийг мэднэ гэдэг vнэхээр таатай мэдрэмжийг тєрvvлдэг.Энэ єглєє ажилдаа ирээд ийм л мэдрэмжийг би авсан. Таатай тэдээг сонсоод vнэхээр сэтгэл дvvрэн байлаа. Монгол хvн бvр энэ мэдээг сонсоод надтай л адил сэтгэлийн их таашаалыг авсан нь дамжиггvй. Энэ бол Монгол Улсын Хєдєлмєрийн баатар П.Сэрдамба Азербайжаны нийслэл Баку хотод болсон боксын насанд хvрэгчдийн Дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээнээс хошой хvрэл медалъ хvртэж боксын тvvхэнд шинэ хуудас нээсэн Монголын анхны тамирчин болжээ. Тэр Лондонгийн олимпийн рингэнд гарах эрхээ авч чадлаа. Монгол Улсын гавъяат татирчин У.Мєнх-Эрдэнэ мєн олимпийн эрхээ авчихжээ. Vнэхээр таатай сайхан мэдээ. Харин таагvй мэдээ нь Монгол Улсын начин Б. Одхvv хvн зодсон хэргээр эрэн сурвалжлагдаж байгаад баригдсан тухай юм. Энэ цагийн бєхчvvдэд эрэмбэ, жудаг гэж байна уу, ард тvмнийхээ хvндэтгэлийг дааж чадаж байна уу гээд л ар араасаа асуултууд урган гарч сэтгэлд хурсан баярыг минь хийсгэж орхих нь гунигтай.

Гиннесиин номонд бvртгэгдсэн монгол бєхчvvд гэмт хэрэгтэн боллоо
Хатуу ч гэсэн энэ vнэн vг шvv. Євєрмонголчуудыг єєрсдийн нэрээр дэлхийн Гиннесийн номонд монгол бєхийг бvрттvvлсэн байна. Ийм зvйл гэж байж болохгvй, зєвхєн Монгол Улсын нэрээр бvртгэгдэх ёстой гээд л 4096 бєх барилдуулах зарыг Монгол Улс даяар дараалал 6002 бєх барилдахаар бvртгvvлж долоон єдєр барилдаж Гиннесийн номонд “Монгол бєх”-єє бvртгvvлсэн.

Тvрvvлсэн vзvvрлэсэн бєхийн шагнал ч чамлахааргvй єндєр байсан. Мэдээж vvнд монгол бєх бvрийн хvчин зvтгэл орсон нь тодорхой. Vvнийг vгvйсгэж бас буруутгах ч гэсэнгvй. Гэхдээ энэ цагийн бєхчvvдийн ёс жудаг дэндvv дорой болчихсныг хэлэхгvй єнгєрч чадахгvй нь. Монголчууд бєх, морь, сур гурваа тэргvvндээ залсан ард тvмэн. Тэр дундаа бєх, морь хоёрыг илvvтэй дээдэлдэг. Хаа бєх хvн явна тэнд vргэлж хvндлэл, хайр дагалдаж байдаг. Тиймээс ч хvvхэд залуус бєхєд урвах, дурлах нь их. Бараг таван эрэгтэй хvн тутмын гурав нь бєх байдаг гэвэл нэг их хол зєрєхгvй биз. Хайранд єлгийдvvлсэн тэд бидний хайрыг дэндvv дорд vзээд байна бус уу.

Амьдрал єєрєє баян, алдаатай оноотой зvйл байх ч гэлээ бас алдаж болохгvй хайр хvндлэл гэж байдаг. Тэр бол ард тvмний хvндлэл, хайр. Монголчуудын хайр хvндлэл гэдэг бєхчvvдэд єгч байгаа хамгийн дээдийн бэлэг гэж хэлж болно. Тэд ард тvмний энэ хайр хvндлэлийг шуудхан хэлэхэд дааж явах учиртай. Бас vурэгтэй. Гэтэл нєгєє ард тvмний хvндлэл хайрыг хvлээсэн бєхчvvд гэмт хэрэг хийх нь олон боллоо. Баримт сєхье л дєє.

Баримт: НЭГ
Завханы ах дvv хоёр бєх хэмээн олны хайр хvлээсэн бєхчvvд бол бєхчvvд дундаа боловсрол єндєртэй гэгддэг Ц.Цэрэнпунцаг гарьд, Улсын харцага Ц.Бэгзсvрэн нар байлаа. Тэднийг ид барилдаж байх vед бєх сонирхогч олон, уран барилдааныг нь алдалгvй vзэж давах бvрт нь суудлаасаа єндєлздєг байлаа. Гэтэл хайранд бялуурсан гарьдын ах Ц.Бэгзсvрэн харцага найман жилийн ємнє Тєв аймагт микро автобустай иргэд рvv гал нээн, нэг хvний амь насыг хєнєєн, хоёр хvнийг хvндээр гэмтээсэн мэдээ олныг цочроож байсан нь мартагдаагvй байна. Анхан шатны шvvхээс тvvнд найман жилийн хорих ял оноож байсан. Ц.Бэгзсvрэн эдлэх ёстой ялынхаа талыг буюу дєрвєн жшшйг шоронд єнгєрvvлсэн. Энэ хугацаанд хорихынх нь удирдлага тvvнийг сайн хvмvvжигч, тэгээд ч эдлэх ёстой ялынхаа 50 хувийг эдэлсэн хэмээн хугацаанаас нь ємнє суллах тухай асуудлыг хэдэнтээ тавьж байсан билээ. Харин тэрээр Єршєєлийн хуульд хамрагдан хугацаанаасаа ємнє суллагдсан. Гэвч бас л хайр даагаагvй дахин хэрэг vйлдэж, шоронгийн хаалга татсан. Баянгол дvvрэгт байрлах “Номуун” зоогийн газарт орох гэхэд нь vйлчлэгч охин vйлчилгээний цаг дууссаныг хэлтэл хєл дээрээ тогтож чадахгvй болтлоо хєлчvvрхсэн улсын харцага vйлчлэгч охиныг єшиглєн нулимж, “даргыгаа дууд” хэмээн агсамнаж, зоогийн газрынх нь хаалгыг нь эвдэн танхайрсан. Vvгээр ч зогсохгvй шаардлага тавьсан vйлчлэгчийг vсдэн чирч, хәл амаар доромжлон агсамнасан. Хамгийн гол нь vйлчлэгч охин хәл хvндтэй байсан бєгєєд vр зулбах гэж багагvй сандаргаж байлаа. Баянгол дvvрэгт болсон шvvх хуралдаанаас улсын харцага Ц.Бэгзсvрэнд танхайн vйлдэлд нь 3,1 жилийн хорих ял оноосон. Харин тэрбээр шvvх хуралдааны тєгсгєлд “Би vнэхээр харамсаж байна. Тєрийн хайр энэрлийг даасангvй” хэмээн хэлж байсан.

Баримт: ХОЁР
Монгол Улсын Хєдєлмєрийн баатар Х.Цагаанбаатар 2008 оны Бээжингийн олимпид оролцож байх vедээ бууддагын спортын эмэгтэйчvvдийн шигшээ багийн дасгалжуулагч Л.Ундралбатыг зодож танхайрсан. Гэхдээ тэдний энэ vйлддийг тэгсхийгээд дараад єнгєрсєн. Тэдний маргаан баатрын гэргий О.Гvндэгмааг булаацалдсанаас vvдэлтэй гэдэг юм билээ.

Баримт: ГУРАВ
Дундговь аймгийн Сайхан-Овоо сумын харьяат Монгол Улсын начин Ц.Улаанхvv аймгийнхаа 80жшшйн ойгоор зодогтайлсан хэдий ч удалгvй хар тамхи зєєвєрлєсєн хэргээр Баянзvрх дvvргийн шvvхээс
чанга дэглэмтэй хорих ангид 11 жилийн хоригдох ял оноосон, одоо ялаа эдэлж байгаа билээ. Тvvнийг Эрvvгийн хуулийн 192 дугаар зvйлийн 3.2-оор буюу сэтгэцэд нєлєєлєх эм, бэлдмэл, бодисыг борлуулах зорилгоор хууль бусаар бэлтгэсэн, олж авсан, хадгалсан, тээвэрлэсэн, илгээсэн, борлуулсан гэсэн зvйлчлэлээр эрvvгийн хэрэгт татсан юм. Зvvн Ємнєд Азийн орон руу 43 капсул буюу хагас кг орчим геройныг Монгол Улсын нутаг дэвсгэрээр дамжуулан гаргахыг завдах vед нь манай цагдаагийн ажилтнууд илрvvлсэн. Харин тэрбээр би хэрэг хийгээгvй хэмээн тас гvрийж хар тамхи байтугай єнчин ишиг ч зарж vзээгvй гэх юм билээ.

Баримт: ДЄРЄВ
Улсын начин Б.Одхvv. Бєхчvvд дундаа бараг л хамгийн зодоонч, танхай нєхєр гэдэг. Дунд сургуульд байхын танхай зодоонч хvvхэд байсан бєгєєд тvvнийг асуудал vvсгээд сургуулиас хєєх тухай яригдахад ганц авардаг зvйл нь бєх байсан гэдэг. Сургуулийнхаа нэрийг бєхєєр тахалдаг ганц хvн нь байсан учраас яаж ч чаддаггvй байсан гэдэг. Энэ бvхэнд бардамнасан тэрбээр хаа л бол хаа хэрэг єдvvлж явдаг нєхєр байжээ. Нас биед хvрээд засрах биз хэмээсэн багш нарынх нь найдлага талаар болсон бололтой. Тэрбээр 2004 онд “Muse” бааранд, 2005 онд Баянгол дvvрэг дэх “Аяз” бааранд, дараа нь мєн Тэрэлж дэх “Гурван тvрэг” амралтын газарт Английн иргэн Ншгон Корбитт болон “Б” нарыг зодсон хэрэгт буруутгагдан, шvvхээс хорих ял сонсч байжээ.

Харин хамгийн сvvлд Сvхбаатар дvvргийн нэгдvгээр хорооны нутагт vйл ажиллагаа явуулдаг “River Sounds” клубт боксчин Эрдэнэбатыг баарны ran тогооны єрєє рvv оруулж байгаад зоджээ. Баарны хамгаалалтын албаны ажилтнууд Б.Одхvvгээс айгаад vг дуугарч чадаагvй гэдэг. Тэр битгий хэл vйлчлэгч нь хvн зодож байхад асгарсан цусыг нь арчиж “тусалсан” зэрэг нь камерын бичлэгт бичигдэн vлджээ.Эрдэнэбатын гар хєлийг нь хумгок жижигхэн ширээний доогуур чихэж оруулаад орхисныг нь олж эмнэлэгт хvргэсэн гэдэг. Энэ хэрэг гарснаас хойш Б.Одхvvг цагдаагийн байгууллагаас эрэн сурвалжилж байсан бєгєєд тvvнийг Зайсангийн орчмоос баривчилж, урьдчилан хорих 461 дvгээр ангид хорьсон байна.

Энэ бол хамгийн сvvлийн vеийн баримт жишээ. Бєхчvvдийн єдvvлсэн хэрэг шил шилээ даран гарсаар л байна. Ард тумнийхээ хайранд сагасан тэд ингэж л увайгvй авирлаж байна. Хайр даадаггvй бєхєд ард олон чинь халаа бас vзvvлж чадна гэдгийг эрхэм бєхчvvд та бvхэн мэдмээр юм. Бєх хvн бvдvvн євсєнд ч гэдэг юм уу эсвээс бєх хvн бvдvvн тойм байдаг ч гэдэг юм уу бєхчvvдийг ємгєєлсєн, хамгаалсан vгээр бамбай хийгээд гvйгээд байдаг цаг хэдийнэ хуучирч, халаагаа єгсєн гэдгийг энэ хэдэн бєхчvvд мэдэхгvй эрдээд баймгvй байлтай.
Хvн чадаж байгаа зvйлдээ эрдэҗ болно л доо, vгvйсгэхгvй. Гэтэл єнєєдєр монгол бєхєд Баянаа аварга, Мєєеє аварга, Бат-Эрдэнэ аварга шиг ногоон дэвжээндээ эзэн байж завсаргvй 10 тvрvvлсэн бєх байгаа билvv. Одоогоор нэг ч байхгvй. Гэхдээ тэд энэхvv амжилтандаа эрдэж байсан нь vгvй. Монгол vндэсний бєх ёс жудгаа гээхээр тvvнийг дагаад бусад спортынхон хvртэл ах зах, эрэмбэ дараагаа мэдэхээ байдаг бололтой. Ерєєс аливаа юм гэдэг хэрээс хэтэрвэл хог новш болдог гэдэг.

Лондонгийн олимпийн ємнє Vндэсний шигшээ багаа эргэж нэг очно байгаа, С.Ламбаа сайд аа
Эрvvл мэндийн сайд СЛамбаа таны эрхлэх асуудлын нэгд биеийн тамирын асуудал багтдаг гэж би ойлгодог юм, уг нь. Гэтэл таны энэ эрхлэх хvрээний ажлын чинь нэг сvvлийн vед арай л биш байгаад байгаагсайдтаанзаарсан уу. Ямартай ч манай улсын урдаа барьдаг дасгалжуулагчдын нэг “Энэ царайгаараа 2012 оны Лондонгийн олимпиос манай улс бараг л медаль авахгvй байх аа. Би мууг зєгнєсєн дєє ингэж хэлж байгаа юм биш шvv” гэж хэлж байх вэ дээ. Арга ч vгvй биз. Лондонгийн олимп болоход жил хvрэхгvй хугацаа vлдээд байхад олимпийн медаль авах хамгиин боломжтой гурван тєрлийн нэг жvдо бєхийн Vндэсний шигшээ багийнхаа ахлах дасгалжуулагч, Ардын багш Ч.Насантогтохыг ажлаас нь гаргаж байгаа юм чинь энэ тєрєлд медаль энэ тэрийг мєрєєдєєд ч хэрэггvй.

Насаа багшийг дагаад шигшээ багийн бусад дасгалжуулагчид болох Д.Баттулга, Х.Болдбаатар, П.Нямлхагва, Д.Нармандах, Х.Эрдэнэт-Од, Д.Цэрэнханд нар бvгд єєрсдийн хvсэлтээр ажлаас чєлєєлєгдєх хvсэлтээ Биеийн тамир спортын газрын удирдлагуудад хvргvvлсэн.

ДАШТ-нд амжилтгvй оролцсон асуудалтай холбоотойгоор дасгалжуулагчдад хариуцлага тооцож болох ч тэдкийг бvгд нэгэн зэрэг ажлаа хvлээлгэж єгєх шийдвэр гаргахад юу нєлєєлев гэдэг нь гайхал тєрvvлж байгаа юм. Ажлаас
гарсан дасгалжуулагчдын орон тоонд сонгон шалгаруулалт явуулж “Алдар” спорт хорооны дарга О.Балжинням ахлах дасгалжуулагч болчихлоо, vндэсний шигшээ багийн. Vнэндээ ийм шийдвэр гаргадаг улс дэлхийн хаана ч байхгvй байх. Олимп болоход ганцхан жил дутуу байхад шvv дээ. Монгол Улсын аварга, Ардын багш Одвоогийн Балжинням гэдэг энэ хvнийг манай улсад танихгvй хvн нэг ч vгvй. Тэр сайн бєх vv гэвэл мэдээж бvгд сайн хэмээн нэгэн дуугаар хариулна. Гэвч тvvнийг дэлхий таних уу гэвэл гар єргєх хvн олдохгvй биз. Харин Монгол Улсын Ардын багш, гавьяат дасгалжуулагч Ч.Насантогтох гэдэг энэ хvнийг Монгол байтугай дэлхий танина.

Ийм хvнээ жvдо бєхийн холбоо авч хаячихаад цоо шинэ дасгалжуулагчдын баг бvрдvvлж Vндэсний шигшээ багаа олимпид дасгалжуулах гэж байна гэвэл шоолох хvн олон гарна биз. Бидний энэ эмгэнэлийг сонсоод дэлхийд данстай жvдогийн єрсєлдєгч тамирчид гуяа алгадан доороо дэвхцэн баярлаж байгаа гэдэгт эргэлзэхгvй байна. Дээрээ суудлаа олохгvй бол доороо суудлаа олохгvй гэж нэг vг байдаг. Vнэхээр ч энэ хэдэн удирдлага хийгээд дасгалжуулагч нар нь єєрсдийн vvрэг хариуцлагаа мэдэхгvй байхад Vндэсний шигшээ багийн тамирчид нь єнєєдєр хаа л бол хаа самбагнаж явах юм. Их Монгол Улс байгуулагдсаны 805 жил, Ардын хувьсгал ялсны 100 жилийн ой гээд олон тэгш ой давхцсан энэ жил бєх хvн бvр л барилдаххvсэлтэй байсан. Гэтэл нєгєє Vндэсний шигшээ багт багтдаг Хєдєлмєрийн баатар Б.Тvвшинбаяр, Х.Цагаанбаатар нар тэнд очоод барилдчихсан цохиж явсан. Ийм зvйл байж болох уу. Гэтэл манайхаас бусад орон 2012 оны Лондонгийн олимпид 2008 оны Бээжингийн олимпийн маргаашнаас дутуу байхад шvv дээ. Монгол Улсын аварга, Ардын багш Одвоогийн Балжинням гэдэг энэ хvнийг манай улсад танихгvй хvн нэг ч vгvй. Тэр сайн бєх vv гэвэл мэдээж бvгд сайн хэмээн нэгэн дуугаар хариулна. Гэвч тvvнийг дэлхий таних уу гэвэл гар єргєх хvн олдохгvй биз.

Харин Монгол Улсын Ардын багш, гавьяат дасгалжуулагч Ч.Насантогтох гэдэг энэ хvнийг Монгол байтугай дэлхий f анина. Ийм хvнээ жvдо бєхййн ходбоо авч хаячихаад цоо шинэ дасгалжуулагчдын баг бvрдvvлж Vндэсний шигшээ багаа олимпид дасгалжуулах гэж байна гэвэл шоолох хvн олон гарна биз. Бидний энэ эмгэнэлийг сонсоод дэлхийд данстай жvдогийн єрсєлдєгч тамирчид гуяа алгадан доороо дэвхцэн баярлаж байгаа гэдэгт эргэлзэхгvй байна. Дээрээ суудлаа олохгvй бол доороо суудлаа олохгvй гэж нэг vг байдаг. Vнэхээр ч энэ хэдэн удирдлага хийгээд дасгалжуулагч нар нь єєрсдийн vvрэг хариуцлагаа мэдэхгvй байхад Vндэсний шигшээ багийн тамирчид нь єнєєдєр хаа л бол хаа самбагнаж явах юм. Их Монгол Улс байгуулагдсаны 805 жил, Ардын хувьсгал ялсны 100 жилийн ой гээд олон тэгш ой давхцсан энэ жил бєх хvн бvр л барилдаххvсэлтэй байсан. Гэтэл нєгєє Vндэсний шигшээ багт багтдаг Хєдєлмєрийн баатар Б.Тvвшинбаяр, Х.Цагаанбаатар нар тэнд очоод барилдчихсан цохиж явсан. Ийм зvйл байж болох уу. Гэтэл манайхаас бусад орон 2012 оны Лондонгийн олимпид 2008 оны Бээжингийн олимпийн маргаашнаас л бэлдэж эхэлдэг юм билээ. Тиимдээ ч тэд олимпиос зєвхєн алтан медаль авахыг зорьдог. Мєнгє, хvрэл медаль авчихаад хєєрєн баярладаггvй. Шулуухан хэлэхэд мєнгє, хvрэлийг медаль авсанд тоовдоггvй юм билээ. Гэтэл манай Vндэсний шигшээ багийнхан гэж эрх дураараа дvvлсчн хэдэн тн хєд хаа сайгуй жиргэж юун бэлтгэл сургуулилт манатай том толгой гаргаж байна. Шулуухан хэлэхэд єнєєдєр манай тамирчдын ёс зуйн талаар яриад ч хэрэг алга. Амьдрал дээр тэд яг л загвар t».v u-чид шиг загнах боллоо. Тиим болохоор vлдсэн жил хvрэхгvй хугацаанд Vндэсний шигшээ багийн тамирчдаа чанга хатуу гараар хvмvvжvvлэх хэрэгтэй байна. Цэвэрлэгээ хийхэд ч буруудахгvй болж. Нэг баг, нэг захиргаагvй байгаа болохоор ингэхээс єєр яах ч билээ. Нєгєє талаар манай тамирчид бизнест хvч vзэх нь их болжээ. Мєнгєтэй хvн луувангаа иднэ vv, лаагаа иднэ vv маньд падгvй ч “бохир” бизнест хvч vзэгчдийн олонх нь тэд байгаа нь бас л харамсал дагуулсан vйлдэл.

Эцэст нь тэтдэглэхэд их спортдоо шинэчлэл хийх хэрэгтэй болчихжээ. Ёс жудагтай тамирчдыг бэлтгэн гаргамаар байна. Єнєєдєр Монголын Vндэсний шигшээ багт чанга хатуу гар дутаад байгааг спортынхон угуйсгэдэггуй. Шинэ цагийн толгой тоттой тамирчдын их занг засах цаг болжээ, Ламбаа сайд аа. Татирчин хунд диктатур гэдэг унэхээр хэрэгтй гэдэг нь эндээс харагдаж буйг анзаарахгуй байна гэж уу.

Б.Анар


URL:

Сэтгэгдэл бичих