14 их наядыг “салхинд хийсгэсэн” Н.Золжаргал гадаадад зугаалж яваа нь шударга явдал уу?

527-149577342820160107095211-zolooo2Авсан хүн нэг тамтай, алдсан хүн арван тамтай гэгчээр Монголбанкны өнгөрсөн дөрвөн жилийн хугацаанд явуулж ирсэн бодлогоос болж 60 гаруй мянган аж ахуйн нэгж хаалгаа барьсан гэх баримт байна. Олон мянган хүн ажилгүйчүүдийн эгнээнд шилжиж, эдийн засаг уруудсан жишээг бид дөрөвхөн жилийн дотор хангалттай үзлээ, харлаа, амслаа. Эдийн засаг уруудаад ард иргэдийн амьдрал доройтсоноор бүх зүйл зогссонгүй. Гаднын зах зээл дээр “Чингис” хааныхаа нэр нүүрээр тахлан байж олж ирсэн мөнгөөр Монгол Улсын Төвбанкийг удирдаж байсан хүн “гараа угааснаас”, 60 сая малтай, байгалийн баялаг ихтэй цөөхөн монголчууд зээлийн дарамтанд орчихоод бадар барин сууж байна.

Баримт дурдъя. 2012 оныг хүртэл Монголбанк алдагдалгүй ажиллаж байжээ. Өөрөөр хэлбэл, аливаа улс орны Төвбанкинд заавал байх валютын нөөц, өөрийн хөрөнгө байх ёстой баланстаа байсан байна. Гадаад валютын албан нөөц 2012 онд 4.1 тэрбум ам.доллар байсан бол 2016 онд 1.3 тэрбум ам.доллар болж огцом буурчээ. Харамсалтай нь, 2012 оны наймдугаар сараас эхлэн 2016 оны арванхоёрдугаар сарын 31 гэхэд Монголбанкны алдагдал хэвийн байх хэмжээнээсээ хэтэрч хуримтлагдсан алдагдал гурван их наяд төгрөгт хүрсэн байна. Жишээ татахад, “Үнэ тогтворжуулах” хөтөлбөрт хамрагдсан 45 аж ахуйн нэгж зээлийн мөнгөө зориулалтын бусаар ашиглажээ. Зарим аж ахуйн нэгжийг сонгохдоо сонгон шалгаруулах журам зөрчиж, сонгосон байна. Тухайлбал, Х.Баттулгыг Хүнс, хөдөө аж ахуйн сайд байх үед 13 аж ахуйн нэгжийг хууль бусаар шалгаруулж, 127.2 тэрбум төгрөгийн хөнгөлөлттэй зээл олгосон байх юм.
Монгол Улсын Төвбанкийг удирдаж байсан хүн “гараа угааснаас”, 60 сая малтай, байгалийн баялаг ихтэй цөөхөн монголчууд зээлийн дарамтанд орчихоод бадар барин сууж байна.
Түүнчлэн нефть импортлогч компаниудад 2013-2015 оны хугацаанд нийт нэг тэрбум 579.95 сая ам.долларыг зах зээлийн ханшаас 300 хүртэлх төгрөгөөр хямд худалдсан. Үүнээс Монголбанк 354.2 тэрбум төгрөгийн ханшийн зөрүүний бодит алдагдал хүлээжээ. Энд нэг зүйл анхаарал татаж байна. Төвбанк 226.4 тэрбум төгрөгийг жилийн 0.89 хувийн хүүтэй зээлийг арилжааны банкуудад олгож, жинхэнэ дураараа дургиж, дунд чөмгөөрөө жиргэнэ гэгч болжээ. Арилжааны банкууд 0.89 хувийн хүүтэй авсан зээлээ 2.91 хувийн хүү нэмж,  шатахуун импортлогч компаниудад олгосон байна. Энд дурдсан бүх баримт бол Монголбанкны 2012-2016 оны үйл ажиллагаанд хийсэн УИХ-ын шалгалтын ажлын хэсгийн гаргаж ирсэн баримтууд гэдгийг тодотгоё.
Бизнесээ эхлүүлэх гэж байгаа иргэн Дорж, цалингаас цалингийн хооронд өдөр шөнөгүй махийтлаа ажилладаг Дугар цалингийн эсвэл бизнесийн зээл авахад жилийн хүү нь 22-23 хувь байдаг. Гэтэл цөөн хэдэн аж ахуйн нэгжид жилийн нэг ч хувь хүрэхгүй зээл өгсөн нь хүчтэй нь хүчгүйгээ дээрэлхэнэ гэгч болжээ. Эндээс Монголбанк гаднаас 5-7 хувийн хүүтэй олж ирсэн зээлээ ийм бага хүүтэйгээр цөөн хэдэн аж ахуйн нэгжид өгөх байсан юм бол олон компанид өгөхгүй яасан юм бэ гэж ёжилсон асуулт гарч ирж байна. Тэгвэл цөөхөн бус нэлээд олон тооны компани бага хүүтэй зээлээр бизнесээ хөгжүүлж, тэр хэрээр ажлын байр бий болж, эргээд улсад төлөх татвар ч нэмэгдэж, төсвийн ачаанаас үүрэлцэх байсан ч байж болох. Нэгэнт л Н.Золжаргал гэдэг хүн төрийн мөнгөөр хэрэгтэй хэрэггүй своп хэлцэл хийж, алдагдал хүлээж байсан учир аж ахуйн нэгжүүдээ дэмжих энэ мэт зээл олгож болох байсан гэх гаргалгаа гарч ирээд болдоггүй.
Бизнесээ эхлүүлэх гэж байгаа иргэн Дорж, цалингаас цалингийн хооронд өдөр шөнөгүй махийтлаа ажилладаг Дугар цалингийн эсвэл бизнесийн зээл авахад жилийн хүү нь 22-23 хувь байдаг. Гэтэл цөөн хэдэн аж ахуйн нэгжид жилийн нэг ч хувь хүрэхгүй зээл өгсөн нь хүчтэй нь хүчгүйгээ дээрэлхэнэ гэгч болжээ. 
Учир нь, Төв банк өөрийн хөрөнгө болох дотоодын арилжааны банкуудтай своп, форвард хэлцэл гэсэн нэрийн доор 3.1 тэрбум ам.доллар буюу нийт 7.1 тэрбум ам.долларыг 2013-2015 онд интервенц нэрээр зах зээлд нийлүүлжээ. Үнэхээр энэ нь интервенц байсан бол валютын ханш өсөхгүй байх байсан. Үгүйдээ л тогтворжих байв. Харамсалтай нь, 2011 онд дэлхийн хамгийн чанга валютаар нэрлэгдэж асан улсын маань мөнгөн дэвсгэртийн ханш өнгөрсөн дөрвөн жилд 80.3 хувиар унаж, ам.долларын ханш талийсан. Интервенц нэрээр 7.1 тэрбум ам.доллар буюу 14 их наяд төгрөгийг салхинд хийсгэчихээд байгаа иргэн Н.Золжаргал ямар ч гэм зэмгүй дэлхийн хаа нэгтээ алхаж явна.
Арван мянган төгрөг хулгайлчихаад арван жилийн ял авсан нэгэн байхад улс орны эрх ашиг, эдийн засгийн тусгаар тогтнолд ноцтой хохирол учруулсан этгээдүүд гадаадын орнуудаар зугаацаж яваа нь хэр ёсзүй, хэм хэмжээнд нийцэх вэ. Ганцхан Н.Золжаргал гэдэг хүнийг ярьж байгаа юм биш. Манайд дөрвөн жилийн мөчлөгтэй улс төрийн нөлөөллийн уршиг өнгөрсөн 20 гаруй жилийн хугацаанд арилахгүй байгааг хэлэх гэсэн юм. Өнөөдөр төрийн удирдах алба хашиж байгаад нам нь ээлжит сонгуулиар ялагдлаа гэхэд ажлаа өгөөд гадаадад амьдарч байгаад дараагийн дөрвөн жилд ирээд дарга болдог жишиг байсаар байна. Өмнө нь хашиж байсан ажилдаа алдаа гаргаж, Н.Золжаргал мэт ноцтой зөрчил гаргасан хэр нь эрх чөлөөтэй амьдарч, бүр дарга болж дэвшдэг байдал арилахгүй байгаа учир хариуцлага тооцох механизмыг бий болгох хэрэгцээ шаардлага аль ч цаг үед байх.
Арван мянган төгрөг хулгайлчихаад арван жилийн ял авсан нэгэн байхад улс орны эрх ашиг, эдийн засгийн тусгаар тогтнолд ноцтой хохирол учруулсан этгээдүүд гадаадын орнуудаар зугаацаж яваа нь хэр ёсзүй, хэм хэмжээнд нийцэх вэ.
Тэгэхээр буруутанд хариуцлага тооцохын тулд хууль хяналтын байгууллагаар шалгаж байхад хамгийн дээд шатандаа ирээд гацдаг, хэрэг нь удааширдаг байдлыг бий болгохгүйн тулд Ерөнхийлөгчийн алба хашиж байгаа хүн нь хууль тогтоох байгууллагад олонхийг бүрдүүлж буй намаас байх шаардлага үүсч байна. Яагаад гэдгийг одоо тайлбарлая. Монгол Улсын Ерөнхийлөгч бүх ард түмний эв нэгдлийн илэрхийлэл. Тэр утгаараа Зэвсэгт хүчний ерөнхий командлагчаас гадна бүх шатны шүүхийн шүүгчийг томилох, чөлөөлөх эрх, Улсын ерөнхий прокурорыг санал болгож УИХ-аар томилуулах эрх Ерөнхийлөгчид хадгалагддаг. Тэгэхээр Ерөнхийлөгчтэй нэг намын нөхөрт хариуцлага тооцох гэхээр төрийн Тэргүүн ил, далдаар нөлөөлөөд хэрэг нь замхрах хандлагатай болдог гэх яриа бий. Баталж чадахгүй ч энэ бол явсаар л байдаг яриа. Тиймээс энэ нь өөрөө Монгол төрийг үнэгүйдүүлж, буух эзэн буцах хаяггүй, хариуцлагын механизм жирийн ард иргэдэд үйлчилдэг төрийн удирдах алба хашиж байсан хүмүүст нөлөөлдөггүй байдлыг бий болгоод байна. Иймийн учир Ерөнхийлөгч эрх баригч намын хүн байх ёстой гээд байгаа юм.
Ингээд ярихаар нэг нам төрийн толгойд гарвал хариуцлага тооцох зарчим алдагдана өөрсдийнхөө хүний толгойг нь илээд явуулна гэх хардлага дагадаг. Гэхдээ эдийн засаг яагаад ийм байдалд хүрэв гэдгийг тодорхойлж, буруутанд хариуцлага тооцох ёстой учраас Ерөнхийлөгч тухайн үед эрх баригч намаас “гарсан” хүн байвал аль аль талдаа хариуцлагатай хандаж, тэр хэрээр татвар төлөгчдийн мөнгө салхинд хийсэхгүй байх юм.
С.Бүжин
sonin.mn

URL:

Нэр: zochin Огноо: 26 May 2017

toluuleh heregtei

Нэр: zochinzochin Огноо: 27 May 2017

gazar deer ni nam buud

Нэр: dbaasan Огноо: 27 May 2017

SAIN KHOLS OGVOL BI KHIIKHED BELEN BAINA.

Нэр: apps download for pc, Огноо: 22 November 2019

Here is a good Weblog You may Come across Interesting that we Encourage You

Нэр: best cbd oil for pain Огноо: 23 November 2019

although websites we backlink to beneath are considerably not associated to ours, we feel they may be truly really worth a go by, so possess a look

Нэр: salon Огноо: 24 November 2019

You should check this out…

Here are some totally unrelated web-sites to ours, on the other hand, just take a second to visit …

Нэр: strapon harness Огноо: 25 November 2019

we came across a cool web site that you might appreciate. Take a search when you want

Нэр: adam’s vibrating penis extender Огноо: 26 November 2019

one of our visitors just lately proposed the following website

Нэр: free robux no human verification Огноо: 27 November 2019

below you

Нэр: compare business phone lines Огноо: 28 November 2019

check below, are some entirely unrelated sites to ours, nevertheless, they are most trustworthy sources that we use

Нэр: pc app free download Огноо: 1 December 2019

Every once inside a though we pick out blogs that we read. Listed below are the most current websites that we decide on

Нэр: عکس سکسی Огноо: 1 December 2019

below you

Нэр: realistic pocket vagina and boob Огноо: 2 December 2019

Here are some of the websites we advocate for our visitors

Нэр: anal trainer kit Огноо: 4 December 2019

just beneath, are several totally not associated web pages to ours, having said that, they are certainly really worth going over

Нэр: bunny sex toy Огноо: 5 December 2019

Here are several of the web sites we advocate for our visitors

Нэр: smart devices Огноо: 5 December 2019

please go to the sites we stick to, which includes this one particular, as it represents our picks from the web

Нэр: home Огноо: 10 December 2019

we prefer to honor a lot of other internet sites on the web, even though they aren

Нэр: 더킹카지노 Огноо: 10 December 2019

here are some links to websites that we link to because we feel they’re worth visiting

Нэр: Puppy Rottweiler Огноо: 13 December 2019

we came across a cool web-site that you just may get pleasure from. Take a search in case you want

Нэр: best finger massager Огноо: 17 December 2019

here are some hyperlinks to websites that we link to due to the fact we assume they’re really worth visiting

Нэр: CHEAP VIAGRA Огноо: 18 December 2019

Here is a great Weblog You may Locate Exciting that we Encourage You

Нэр: https://royalcbd.com/ Огноо: 11 March 2020

we came across a cool site which you could take pleasure in. Take a search if you want

Нэр: https://royalcbd.com/product/cbd-gummies-25mg/ Огноо: 11 March 2020

very couple of internet websites that happen to be detailed beneath, from our point of view are undoubtedly effectively really worth checking out

Нэр: https://royalcbd.com/product/cbd-gummies-25mg/ Огноо: 12 March 2020

usually posts some really exciting stuff like this. If you are new to this site

Нэр: داستان سکسی جدید Огноо: 14 March 2020

Here are a few of the internet sites we advise for our visitors

Нэр: PUPPIES FOR SALE NEAR ME Огноо: 14 March 2020

Sites of interest we have a link to

Нэр: THC vape oil Огноо: 16 March 2020

The details mentioned in the article are a number of the most beneficial obtainable

Нэр: chihuahua puppies for sale Огноо: 16 March 2020

Wonderful story, reckoned we could combine a handful of unrelated information, nevertheless definitely worth taking a look, whoa did one find out about Mid East has got much more problerms at the same time

Нэр: http://buycounterfeitmoneyonline.net Огноо: 17 March 2020

usually posts some very exciting stuff like this. If you are new to this site

Нэр: Puppies for sale near me Огноо: 17 March 2020

usually posts some quite intriguing stuff like this. If you are new to this site

Нэр: rottweiler puppies for sale near me Огноо: 17 March 2020

Every the moment inside a when we select blogs that we study. Listed beneath are the most current web sites that we choose

Нэр: CBD Огноо: 20 March 2020

that is the end of this report. Right here you

Нэр: CBD Огноо: 21 March 2020

The data talked about within the article are several of the top offered

Нэр: CBD Огноо: 22 March 2020

here are some links to web-sites that we link to because we feel they may be really worth visiting

Нэр: corporate office address Огноо: 23 March 2020

The facts mentioned within the post are some of the ideal obtainable

Нэр: CBD oil Огноо: 24 March 2020

usually posts some quite intriguing stuff like this. If you

Нэр: buy CBD oil Огноо: 24 March 2020

Here is a good Blog You may Locate Exciting that we Encourage You

Нэр: JUUL FLAVORS Огноо: 26 March 2020

Every the moment inside a when we pick blogs that we read. Listed below would be the most up-to-date web pages that we opt for

Нэр: free download for windows Огноо: 27 March 2020

just beneath, are several totally not connected websites to ours, even so, they are surely worth going over

Нэр: free laptop games download Огноо: 28 March 2020

Here are a number of the sites we recommend for our visitors

Нэр: oyo rooms goa Огноо: 28 March 2020

below you will come across the link to some sites that we consider you should visit

Нэр: male masturbation toys Огноо: 28 March 2020

always a big fan of linking to bloggers that I enjoy but do not get a whole lot of link love from

Сэтгэгдэл бичих