Сумын Засаг даргыг иргэдээс нэрийг нь дэвшүүлдэг байвал ямар вэ

150218017859897352339f6Өчигдөр АН-ын бүлэг ээлжит бус чуулган зарлан хуралдуулах асуудлаар мэдээлэл хийхдээ Үндсэн хуулийн нэмэлт өөрчлөлтийн асуудлаар ч мөн санаа бодлоо илэрхийлсэн.  УИХ-ын гишүүн Ж.Батзандан Үндсэн хуулийн өөрчлөлтөд “Сумын даргыг иргэдээс сонгодог болох ёстой” гэж үзэж байгаагаа энэ үеэр хэлэв. Мэдээж энэ бол хувь гишүүний гэхээсээ илүүтэй бүлгийн байр суурь байх.  Гэхдээ энэ бол шинэ сэдэв биш, өмнө нь ч яридаж байсан асуудал. Одоо Үндсэн хуулийн нэмэлт өөрчлөлтийн хэлэлцүүлгийн шатанд үргэлжилж буй 6 сэдвийн нэг нь “Монгол улсын засаг захиргаа, нутаг дэвсгэрийн нэгж, түүний удирдлага”-ын тухай асуудал юм.

 Үндсэн хуулийн нэмэлт өөрчлөлтөөр  Монгол Улсын нутаг дэвсгэр засаг захиргааны хувьд аймаг нийслэл, хотод, аймаг нь сум, хот, сум нь баг болон тосгонд, нийслэл нь дүүрэгт, дүүрэг нь хороонд хуваагдахаар хот, тосгоны эрх зүйн үндсийг хуулиар тогтоохоор төсөлд тусгаад буй.

Энэ дундаас иргэдийнхээ амьдралд хамгийн ойр байдаг орон нутгийн засаг захиргааны нэгж нь сум, баг мөнөөс мөн.  Үндсэн хуулийн заалт ёсоор сум нь  “хуулиар тусгайлан олгосон чиг үүрэг, өөрийн удирдлага бүхий засаг захиргаа, нутаг дэвсгэр, эдийн засаг, нийгмийн цогцолбор мөн”. Иргэдэд хамгийн ойр байдаг, орон нутаг, хүмүүсийнхээ аж амьдралыг өдөр тутам бодитор мэдэрч байдгийн хувьд сумын Засаг даргад төрийн төлөөллийг хамгийн оновчтой байдлаар хэрэгжүүлэх боломж бололцоо нь харьцангуй их. Өөрөөр хэлбэл гаргасан шийдвэр нь иргэд орон нутагтаа шууд тусгалаа олж байдаг гэсэн үг. Хотын хөгжил хорооноосоо гэдэг шиг орон нутгийн хөгжил сумаасаа эхэлнэ.

Сумын Засаг дарга сайн саар аль ч талаараа орон нутгийнхаа иргэдийн хараа хяналтад байнга өртөж байдаг, ажлын цаг нь дөрвөн хананы дунд гэхээсээ илүүтэй амьдрал дунд өрнөдөг гэдгээрээ онцлог. Хүнээ таньж газраа мэдэж, орон нутгийнхаа асуудлыг алган дээрээ юм шиг харж чаддаг нь тэдний давуу тал. Харин тэглээ гээд тэр бүр оновчтой шийдвэр гаргаж, орон нутгаа цойлуулж чаддаггүй нь бас нэг зовлон нь. Санаа байвч сачий хүрэхгүй гэдэг шиг. Ихэнхдээ хөрөнгө мөнгөний гачлантай ч гэлээ Нутгийн өөрөө удирдах байгууллага буюу сумын иргэдийн Төлөөлөгчдийн Хурлаас бас шууд хамааралтай байдаг. Бас л тэднээс хараат, албан тушаалын томилгоогоороо барьцаалагдчихсан гэж  тодотгож болно. Хэнийг Засаг дарга болгох нь сумын Иргэдийн хурлын эрх дархын асуудал болчихсон,  дээд шатны Засаг дарга бол батламжлахаас хэтрэхгүй.

Сумын Засаг дарга сайн саар аль ч талаараа орон нутгийнхаа иргэдийн хараа хяналтад байнга өртөж байдаг, ажлын цаг нь дөрвөн хананы дунд гэхээсээ илүүтэй амьдрал дунд өрнөдөг гэдгээрээ онцлог. Хүнээ таньж газраа мэдэж, орон нутгийнхаа асуудлыг алган дээрээ юм шиг харж чаддаг нь тэдний давуу тал.

Сүүлийн жилүүдэд нутгийн өөрөө удирдах байгууллагаас Засаг даргыг шилж сонгох, нэр дэвшүүлэхдээ  мөн л намын харьяаллаар талцан хуваагдаж, байнгын маргаан дагуулах болсон. Ялангуяа хүн ам цөөнтэй суманд  энэ асуудал бүр ч олон  давтагддаг.  Ийм шалтгаанаар бүтэн дөрвөн жил сумын засаг даргагүй өнгөрүүлсэн тохиолдол ч гарч байжээ.

Иймээс өмнө яригдаж байсан төслөөр бол сумын засаг даргад нэр дэвшүүлэх бүрэн эрхээ ИТХ эдлэхдээ тухайн сумын нийт иргэдийн оролцоотой сонгон шалгаруулалт хийж байх тухай санаа орж байсан юм. Хуулийн заалтад шууд ардчиллын элементийг оруулж байгаа нэг хэлбэр гэж үүнийг тодотгож болох юм.

Эдүгээ Үндсэн хуулийн нэмэлт өөрчлөлтийн хэлэлцүүлгийн явцад энэ талаар иргэд байр сууриа идэвхтэй илэрхийлж байна. Тухайлбал, Ховд аймгийн Мөст сумын иргэдийн Төлөөлөгчдийн Хурлын нарийн бичгийн дарга Б.Цэдэнбал “Сум, багийн Засаг даргыг сонгохдоо ард иргэдээс нэрийг нь дэвшүүлэх шаардлагатай байна. Тэгж байж хэн нэгний томилгоогоор дарга сонгодог энэ жишгийг халах учиртай хэмээжээ.

Бодит амьдрал дээр сумын Засаг дарга нутгийн иргэдийнхээ өмнө үүрэг хүлээж, хариуцлага үүрдэг. Ажлаа тэдэнд тайлагнадаг. Нөгөө талаасаа нутгийнхан бие биеэ удам угсаагаар нь таньж мэддэг болохоор хэн тэдний итгэлийг дааж ажиллах вэ гэдгийг ёстой “марксизмаар ч заалгуулахгүй” хэлж чадна. Яг энэ өнцгөөс нь ингэж харах юм бол Сумын Засаг даргыг иргэдээс нэрийг нь дэвшүүлж  сонгоно гэдэг бол зөв хандлага.  Төрөө та мэд, төлгөө бид мэдье гэдэг шиг орон нутгаа хэнээр удирдуулахаа сумын иргэд нь мэддэг байхад буруудах юун.

Гэхдээ үүнийг дагасан сөрөг тайлбар, хийсвэрлэл явдаг. Хэрэв Засаг даргыг энэ жишгээр сонговол аль  ах дүү, амраг садан олонтой нь Засаг даргаар сонгогд­­­­чихоод тэднийхээ төлөө ажиллана гэсэн болгоомжлол байдаг. Энэ ч бас оргүй хоосон зүйл биш. Хүн ам цөөнтэй сумын иргэдийг тухайн нутгийн 2-3 том ургийнхан бүрдүүлэх нь бий. Асуудал ийм хоёр талтай ч алтан дундаж гэж байх ёстой. Нутгийн иргэд санал болголоо ч гэсэн Нутгийн өөрөө удирдах байгууллагын үүрэг гэж энд буйг санах хэрэгтэй болох байх. Өөрөөр хэлбэл нутгийн өөрөө удирдах ёсыг төрийн удирдлагатай хослуулах, ингэхдээ нутгийнханд бас боломж олгох явдал юм.

П.Булган


URL:

Нэр: raleigh nc bat control Огноо: 26 January 2019

Title

[...]although internet websites we backlink to beneath are considerably not related to ours, we really feel they may be truly worth a go by, so possess a look[...]

Нэр: free chat Огноо: 26 January 2019

although internet sites we backlink to beneath are considerably not associated to ours, we feel they’re basically worth a go via, so have a look

Нэр: Best microblading in Burlington Огноо: 26 January 2019

very couple of internet sites that transpire to become detailed below, from our point of view are undoubtedly properly really worth checking out

Нэр: Free chaturbate Огноо: 26 January 2019

Sites of interest we have a link to

Нэр: مقاطع سكس محارم Огноо: 27 January 2019

although sites we backlink to beneath are considerably not connected to ours, we really feel they’re actually worth a go by, so have a look

Title

[...]usually posts some extremely exciting stuff like this. If you are new to this site[...]

Нэр: prostate massager Огноо: 28 January 2019

one of our guests not long ago proposed the following website

Нэр: 온라인바카라 Огноо: 29 January 2019

Title

[...]here are some links to sites that we link to since we feel they may be really worth visiting[...]

Нэр: 사다리사이트 Огноо: 29 January 2019

Title

[...]always a huge fan of linking to bloggers that I love but really don’t get lots of link love from[...]

Нэр: 안전놀이터 Огноо: 29 January 2019

Wonderful story, reckoned we could combine several unrelated data, nevertheless genuinely really worth taking a look, whoa did one learn about Mid East has got much more problerms as well

Нэр: 무료스핀 Огноо: 30 January 2019

that will be the end of this article. Right here you

Нэр: Affiliate Bots MAKING $6,457 per WEEK Огноо: 30 January 2019

Sites we Like…

Here are some absolutely unrelated sites to ours, however, i think you should take a second and visit the website…

Нэр: Taxicentrale Den Bosch Огноо: 30 January 2019

Title

[...]Here is a good Blog You might Uncover Fascinating that we Encourage You[...]

Нэр: 토토사이트 Огноо: 31 January 2019

we came across a cool web site that you just could appreciate. Take a appear in the event you want

Нэр: 토토사이트 Огноо: 31 January 2019

check below, are some totally unrelated internet websites to ours, on the other hand, they’re most trustworthy sources that we use

Нэр: 토토사이트 Огноо: 1 February 2019

Every when inside a when we pick out blogs that we study. Listed beneath would be the newest web-sites that we decide on

Нэр: #MusicVideo Огноо: 2 February 2019

we came across a cool internet site that you simply might get pleasure from. Take a search for those who want

Нэр: Kıbrıs Eleman Arama Огноо: 2 February 2019

Here is an excellent Blog You may Locate Fascinating that we Encourage You

Нэр: #Section808 Огноо: 2 February 2019

please take a look at the sites we adhere to, like this one particular, because it represents our picks in the web

Нэр: Alufenster Огноо: 2 February 2019

we came across a cool web-site that you simply may get pleasure from. Take a appear in the event you want

Нэр: madmuazel Огноо: 3 February 2019

usually posts some incredibly intriguing stuff like this. If you

Нэр: сулой Огноо: 4 February 2019

please take a look at the web sites we comply with, which includes this 1, as it represents our picks from the web

Нэр: 스포츠토토사이트 Огноо: 4 February 2019

always a major fan of linking to bloggers that I appreciate but don

Нэр: 메이저공원 Огноо: 4 February 2019

although internet sites we backlink to below are considerably not associated to ours, we feel they’re in fact really worth a go through, so have a look

Нэр: iosgg Огноо: 4 February 2019

Every after inside a although we pick out blogs that we study. Listed below are the newest web sites that we select

Нэр: nidhi company registration fees india Огноо: 5 February 2019

check beneath, are some absolutely unrelated web sites to ours, however, they may be most trustworthy sources that we use

Нэр: 메이저공원 Огноо: 6 February 2019

Here is an excellent Blog You might Come across Intriguing that we Encourage You

Нэр: 네임드사다리 Огноо: 6 February 2019

Title

[...]The info talked about in the report are some of the top out there [...]

Нэр: 네임드사다리 Огноо: 7 February 2019

always a big fan of linking to bloggers that I adore but do not get quite a bit of link enjoy from

Нэр: 사다리사이트 Огноо: 9 February 2019

here are some links to web pages that we link to for the reason that we believe they are worth visiting

Нэр: anal bead Огноо: 11 February 2019

the time to read or take a look at the subject material or web-sites we have linked to beneath the

Нэр: windows vps Огноо: 12 February 2019

Every when inside a though we choose blogs that we read. Listed beneath would be the most up-to-date web-sites that we opt for

Нэр: prostate sex toys Огноо: 13 February 2019

Here is a good Weblog You might Discover Intriguing that we Encourage You

Нэр: best anal dildo Огноо: 13 February 2019

very handful of sites that take place to be detailed beneath, from our point of view are undoubtedly very well really worth checking out

Нэр: büsum ferienwohnung andresen Огноо: 14 February 2019

that is the end of this report. Right here you will come across some sites that we consider you

Нэр: فیلم سکسی Огноо: 15 February 2019

here are some hyperlinks to web sites that we link to for the reason that we feel they may be really worth visiting

Нэр: سكس عربي جديد Огноо: 15 February 2019

below you will discover the link to some web-sites that we assume you’ll want to visit

Нэр: 메이저공원 Огноо: 17 February 2019

The information and facts talked about within the write-up are a number of the most effective readily available

Нэр: 먹튀검증 Огноо: 18 February 2019

Here is a superb Blog You might Come across Fascinating that we Encourage You

Нэр: شركة نقل عفش في الكويت Огноо: 18 February 2019

Here is a great Blog You may Discover Interesting that we Encourage You

Нэр: ジュエリーディスプレイ Огноо: 19 February 2019

the time to read or take a look at the content or web sites we’ve linked to beneath the

Нэр: giardino di armida Огноо: 20 February 2019

we came across a cool web-site that you simply might enjoy. Take a appear in case you want

Нэр: Normandia - Relazione Огноо: 20 February 2019

Every after inside a whilst we decide on blogs that we study. Listed below would be the latest web pages that we pick out

Нэр: https://www.kp-lok.com/product/metering-valves Огноо: 20 February 2019

Thanks for this amazing Post admin, I like your website.

Нэр: aluminium windows and doors Огноо: 21 February 2019

Wonderful story, reckoned we could combine a handful of unrelated data, nonetheless truly really worth taking a appear, whoa did 1 master about Mid East has got far more problerms as well

Нэр: 스포츠토토 Огноо: 21 February 2019

always a large fan of linking to bloggers that I really like but don

Нэр: payday loan direct lenders only Огноо: 22 February 2019

we came across a cool web site that you simply may possibly love. Take a appear in the event you want

Нэр: dining table Огноо: 22 February 2019

Thanks for the post dear, I love your website.

Title

[...]Sites of interest we have a link to[...]

Нэр: blindfold sex Огноо: 22 February 2019

The facts talked about within the article are some of the very best obtainable

Нэр: big vibrating dildo Огноо: 23 February 2019

usually posts some pretty intriguing stuff like this. If you are new to this site

Нэр: Gold Coast Life Insurance Crohns Disease Огноо: 23 February 2019

Title

[...]Sites of interest we’ve a link to[...]

Сэтгэгдэл бичих

АНХААРУУЛГА: Уншигчдын бичсэн сэтгэгдэлд FACT.mn хариуцлага хүлээхгүй болно. ХХЗХ-ны журмын дагуу зүй зохисгүй зарим үг, хэллэгийг хязгаарласан тул ТА сэтгэгдэл бичихдээ хууль зүйн болон ёс суртахууны хэм хэмжээг хүндэтгэнэ үү. Хэм хэмжээг зөрчсөн сэтгэгдлийг админ устгах эрхтэй. Сэтгэгдэлтэй холбоотой санал гомдлыг 9318-5050 утсаар хүлээн авна.