Сумын Засаг даргыг иргэдээс нэрийг нь дэвшүүлдэг байвал ямар вэ

150218017859897352339f6Өчигдөр АН-ын бүлэг ээлжит бус чуулган зарлан хуралдуулах асуудлаар мэдээлэл хийхдээ Үндсэн хуулийн нэмэлт өөрчлөлтийн асуудлаар ч мөн санаа бодлоо илэрхийлсэн.  УИХ-ын гишүүн Ж.Батзандан Үндсэн хуулийн өөрчлөлтөд “Сумын даргыг иргэдээс сонгодог болох ёстой” гэж үзэж байгаагаа энэ үеэр хэлэв. Мэдээж энэ бол хувь гишүүний гэхээсээ илүүтэй бүлгийн байр суурь байх.  Гэхдээ энэ бол шинэ сэдэв биш, өмнө нь ч яридаж байсан асуудал. Одоо Үндсэн хуулийн нэмэлт өөрчлөлтийн хэлэлцүүлгийн шатанд үргэлжилж буй 6 сэдвийн нэг нь “Монгол улсын засаг захиргаа, нутаг дэвсгэрийн нэгж, түүний удирдлага”-ын тухай асуудал юм.

 Үндсэн хуулийн нэмэлт өөрчлөлтөөр  Монгол Улсын нутаг дэвсгэр засаг захиргааны хувьд аймаг нийслэл, хотод, аймаг нь сум, хот, сум нь баг болон тосгонд, нийслэл нь дүүрэгт, дүүрэг нь хороонд хуваагдахаар хот, тосгоны эрх зүйн үндсийг хуулиар тогтоохоор төсөлд тусгаад буй.

Энэ дундаас иргэдийнхээ амьдралд хамгийн ойр байдаг орон нутгийн засаг захиргааны нэгж нь сум, баг мөнөөс мөн.  Үндсэн хуулийн заалт ёсоор сум нь  “хуулиар тусгайлан олгосон чиг үүрэг, өөрийн удирдлага бүхий засаг захиргаа, нутаг дэвсгэр, эдийн засаг, нийгмийн цогцолбор мөн”. Иргэдэд хамгийн ойр байдаг, орон нутаг, хүмүүсийнхээ аж амьдралыг өдөр тутам бодитор мэдэрч байдгийн хувьд сумын Засаг даргад төрийн төлөөллийг хамгийн оновчтой байдлаар хэрэгжүүлэх боломж бололцоо нь харьцангуй их. Өөрөөр хэлбэл гаргасан шийдвэр нь иргэд орон нутагтаа шууд тусгалаа олж байдаг гэсэн үг. Хотын хөгжил хорооноосоо гэдэг шиг орон нутгийн хөгжил сумаасаа эхэлнэ.

Сумын Засаг дарга сайн саар аль ч талаараа орон нутгийнхаа иргэдийн хараа хяналтад байнга өртөж байдаг, ажлын цаг нь дөрвөн хананы дунд гэхээсээ илүүтэй амьдрал дунд өрнөдөг гэдгээрээ онцлог. Хүнээ таньж газраа мэдэж, орон нутгийнхаа асуудлыг алган дээрээ юм шиг харж чаддаг нь тэдний давуу тал. Харин тэглээ гээд тэр бүр оновчтой шийдвэр гаргаж, орон нутгаа цойлуулж чаддаггүй нь бас нэг зовлон нь. Санаа байвч сачий хүрэхгүй гэдэг шиг. Ихэнхдээ хөрөнгө мөнгөний гачлантай ч гэлээ Нутгийн өөрөө удирдах байгууллага буюу сумын иргэдийн Төлөөлөгчдийн Хурлаас бас шууд хамааралтай байдаг. Бас л тэднээс хараат, албан тушаалын томилгоогоороо барьцаалагдчихсан гэж  тодотгож болно. Хэнийг Засаг дарга болгох нь сумын Иргэдийн хурлын эрх дархын асуудал болчихсон,  дээд шатны Засаг дарга бол батламжлахаас хэтрэхгүй.

Сумын Засаг дарга сайн саар аль ч талаараа орон нутгийнхаа иргэдийн хараа хяналтад байнга өртөж байдаг, ажлын цаг нь дөрвөн хананы дунд гэхээсээ илүүтэй амьдрал дунд өрнөдөг гэдгээрээ онцлог. Хүнээ таньж газраа мэдэж, орон нутгийнхаа асуудлыг алган дээрээ юм шиг харж чаддаг нь тэдний давуу тал.

Сүүлийн жилүүдэд нутгийн өөрөө удирдах байгууллагаас Засаг даргыг шилж сонгох, нэр дэвшүүлэхдээ  мөн л намын харьяаллаар талцан хуваагдаж, байнгын маргаан дагуулах болсон. Ялангуяа хүн ам цөөнтэй суманд  энэ асуудал бүр ч олон  давтагддаг.  Ийм шалтгаанаар бүтэн дөрвөн жил сумын засаг даргагүй өнгөрүүлсэн тохиолдол ч гарч байжээ.

Иймээс өмнө яригдаж байсан төслөөр бол сумын засаг даргад нэр дэвшүүлэх бүрэн эрхээ ИТХ эдлэхдээ тухайн сумын нийт иргэдийн оролцоотой сонгон шалгаруулалт хийж байх тухай санаа орж байсан юм. Хуулийн заалтад шууд ардчиллын элементийг оруулж байгаа нэг хэлбэр гэж үүнийг тодотгож болох юм.

Эдүгээ Үндсэн хуулийн нэмэлт өөрчлөлтийн хэлэлцүүлгийн явцад энэ талаар иргэд байр сууриа идэвхтэй илэрхийлж байна. Тухайлбал, Ховд аймгийн Мөст сумын иргэдийн Төлөөлөгчдийн Хурлын нарийн бичгийн дарга Б.Цэдэнбал “Сум, багийн Засаг даргыг сонгохдоо ард иргэдээс нэрийг нь дэвшүүлэх шаардлагатай байна. Тэгж байж хэн нэгний томилгоогоор дарга сонгодог энэ жишгийг халах учиртай хэмээжээ.

Бодит амьдрал дээр сумын Засаг дарга нутгийн иргэдийнхээ өмнө үүрэг хүлээж, хариуцлага үүрдэг. Ажлаа тэдэнд тайлагнадаг. Нөгөө талаасаа нутгийнхан бие биеэ удам угсаагаар нь таньж мэддэг болохоор хэн тэдний итгэлийг дааж ажиллах вэ гэдгийг ёстой “марксизмаар ч заалгуулахгүй” хэлж чадна. Яг энэ өнцгөөс нь ингэж харах юм бол Сумын Засаг даргыг иргэдээс нэрийг нь дэвшүүлж  сонгоно гэдэг бол зөв хандлага.  Төрөө та мэд, төлгөө бид мэдье гэдэг шиг орон нутгаа хэнээр удирдуулахаа сумын иргэд нь мэддэг байхад буруудах юун.

Гэхдээ үүнийг дагасан сөрөг тайлбар, хийсвэрлэл явдаг. Хэрэв Засаг даргыг энэ жишгээр сонговол аль  ах дүү, амраг садан олонтой нь Засаг даргаар сонгогд­­­­чихоод тэднийхээ төлөө ажиллана гэсэн болгоомжлол байдаг. Энэ ч бас оргүй хоосон зүйл биш. Хүн ам цөөнтэй сумын иргэдийг тухайн нутгийн 2-3 том ургийнхан бүрдүүлэх нь бий. Асуудал ийм хоёр талтай ч алтан дундаж гэж байх ёстой. Нутгийн иргэд санал болголоо ч гэсэн Нутгийн өөрөө удирдах байгууллагын үүрэг гэж энд буйг санах хэрэгтэй болох байх. Өөрөөр хэлбэл нутгийн өөрөө удирдах ёсыг төрийн удирдлагатай хослуулах, ингэхдээ нутгийнханд бас боломж олгох явдал юм.

П.Булган


URL:

Нэр: wuit54ynmet9c8netv85cv3ev5e5 Огноо: 8 August 2018

Title

[...]one of our guests recently recommended the following website[...]

Нэр: 298cn54mr25cnt5nctrw Огноо: 19 October 2018

Title

[...]Every once in a even though we pick blogs that we study. Listed beneath would be the most recent sites that we pick [...]

Нэр: cashloans Огноо: 13 November 2018

Title

[...]The information talked about inside the write-up are several of the ideal readily available [...]

Нэр: Manifestation Magic Огноо: 14 November 2018

Title

[...]Sites of interest we have a link to[...]

Нэр: http://www.homeinsurancequotes.us.org Огноо: 14 November 2018

Title

[...]we prefer to honor numerous other world-wide-web sites around the net, even though they aren’t linked to us, by linking to them. Under are some webpages worth checking out[...]

Нэр: best ivf centre in delhi ncr Огноо: 14 November 2018

Title

[...]Here are a few of the websites we recommend for our visitors[...]

Нэр: Cracked iPhone  Огноо: 28 November 2018

Title

[...]we prefer to honor a lot of other world-wide-web sites on the internet, even if they aren’t linked to us, by linking to them. Below are some webpages worth checking out[...]

Нэр: watch porn Огноо: 29 November 2018

Title

[...]usually posts some incredibly interesting stuff like this. If you are new to this site[...]

Нэр: https://foxtailmarketing.com/ico-marketing-agency/ Огноо: 30 November 2018

Title

[...]although websites we backlink to below are considerably not related to ours, we really feel they may be in fact worth a go by way of, so have a look[...]

Нэр: Javed Chaudhry Columns Огноо: 1 December 2018

Title

[...]The facts talked about in the report are some of the most effective out there [...]

Нэр: wild planet Огноо: 1 December 2018

Title

[...]below you will obtain the link to some sites that we think you must visit[...]

Нэр: cheap plumber Огноо: 3 December 2018

Title

[...]very few web-sites that transpire to become detailed below, from our point of view are undoubtedly nicely worth checking out[...]

Нэр: supertotobet giris Огноо: 3 December 2018

Title

[...]just beneath, are various absolutely not related web-sites to ours, nevertheless, they are certainly really worth going over[...]

Нэр: watch porn Огноо: 3 December 2018

Title

[...]just beneath, are a lot of absolutely not connected web pages to ours, nonetheless, they are certainly really worth going over[...]

Нэр: Power Efficiency Guide Огноо: 6 December 2018

Title

[...]Here are a few of the internet sites we suggest for our visitors[...]

Нэр: Parallel Profits Review Огноо: 6 December 2018

Title

[...]very couple of web sites that happen to be comprehensive below, from our point of view are undoubtedly effectively really worth checking out[...]

Нэр: Parallel Profits Огноо: 6 December 2018

Title

[...]The information talked about in the report are some of the ideal available [...]

Нэр: best smm panel Огноо: 7 December 2018

Title

[...]we like to honor several other internet sites on the internet, even if they aren’t linked to us, by linking to them. Below are some webpages worth checking out[...]

Нэр: sex in dubai Огноо: 8 December 2018

Title

[...]one of our guests not too long ago suggested the following website[...]

Нэр: over door towel hanger Огноо: 9 December 2018

Title

[...]very couple of web-sites that occur to become in depth beneath, from our point of view are undoubtedly properly really worth checking out[...]

Title

[...]we came across a cool web site that you could possibly delight in. Take a look in the event you want[...]

Нэр: Free porn Videos Огноо: 11 December 2018

Title

[...]one of our guests lately suggested the following website[...]

Сэтгэгдэл бичих

АНХААРУУЛГА: Уншигчдын бичсэн сэтгэгдэлд FACT.mn хариуцлага хүлээхгүй болно. ХХЗХ-ны журмын дагуу зүй зохисгүй зарим үг, хэллэгийг хязгаарласан тул ТА сэтгэгдэл бичихдээ хууль зүйн болон ёс суртахууны хэм хэмжээг хүндэтгэнэ үү. Хэм хэмжээг зөрчсөн сэтгэгдлийг админ устгах эрхтэй. Сэтгэгдэлтэй холбоотой санал гомдлыг 9318-5050 утсаар хүлээн авна.