Монголбанкийг улстөрөөс чөлөөл

Монголбанк-zuragМонголбанкны үүрэг юу вэ. Мөнгөн тэмдэгт буюу төгрөгийг гүйлгээнд гаргаж, улсын мөнгөний бодлогыг боловсруулж хэрэгжүүлдэг. Улмаар эдийн засагт эргэлдэж байгаа мөнгөний нийлүүлэлтийг оновчтой удирдаж, инфляциас сэргийлэх үүрэгтэй. Харин нөгөө талаас хямралын үед дефляци болох, бизнес эрхлэгчдийн орлого муудаж, ажилгүйдэл бий болох, хөрөнгө оруулалт орохгүй байх зэрэг сөрөг үр дагавруудаас сэргийлэх учиртай. Тэгвэл өнөөдөр Монголбанк энэ үүргээ бүрэн хэрэгжүүлж чадаж байгаа юу. Маш том асуултын тэмдэг.

Үнэндээ манай улс банкны системдээ өнөөдрийг хүртэл дорвитой өөрчлөлт хийж чадаагүй. Тэр бүү хэл Монголбанк гурван их наяд төгрөгийн алдагдалтай ажиллаж байна. 2013 оноос хойш “Чингис бонд”, “Үнэ тогтворжуулах хөтөлбөр” зэрэг томоохон мөнгөөр тоглолт хийж, амь зогоосоор ирлээ. Монголбанкинд “мандаж” явсан үе бий. 2013 онд гэхэд л Монголбанкны валютын нөөц дөрвөн тэрбум ам.долларт хүрч байлаа. Гэвч үүнийгээ улс төрийн харалган бодлогоос болж алдсан. Тодруулбал, орон сууцны найман хувийн зээл болоод зах зээл дээр 2,7 их наяд төгрөгийг хэвлэж тараасан нь мөнгөний ханшийг 80 хувь хүртэл унагасан удаатай. Жилийн өмнө нэг арилжааны банк “Эрдэнэт үйлдвэр”-ийг 400 сая ам.доллараар худалдаж авахад Монголбанк хянаагүй. Нэг дор 200-500 сая ам.доллар гаргахад л манай эдийн засаг дийлэхгүй гэдгийг судлаачид хэлдэг юм билээ. Энэ нь нөгөө л улс төрөөс хараат бус гэдэг онолоо барьж чадаагүйтэй холбоотой. Монголбанк гол чигээ алдчихсан. Зүгээр л улстөрчдийн тоглоом болчихсон. Үндсэн хуулинд Монголбанкны ерөнхийлөгч зургаан жил тутамд сонгогдох ёстой гээд зааж өгсөн байдаг. Гэвч үе, үеийн Монголбанкны ерөнхийлөгчид энэ хугацааг гүйцээж чаддаггүй. Ийм байдлаар явсаар Монголбанкны үйл ажиллагаа өдрөөс өдөрт муудаж байгааг хэн хүнгүй харж байгаа.

Тэгвэл энэ байдлаас салах арга бий. Энэ бол Монголбанкийг жинхэнэ утгаар нь бие даасан, тусдаа мэргэжлийн институц болгох юм. Эдийн засаг нь амжилттай яваа улс орнууд Төв банкныхаа хараат бус байдлыг хуулиар баталгаажуулж өгч, засаглалын тогтолцоог нь сайн байлгах тал дээр онцгой анхаардаг байна. Учир нь мөнгө хэвлэх цор ганц эрхтэй энэхүү байгууллагын хараат бус байдал алдагдаж, улс төр нөлөөлснөөр гипер-инфляци үүсч мөнгөн тэмдэгт нь цаас болж, эдийн засаг нь хямарсан тохиолдлууд дэлхийн улс орнуудын түүхэнд цөөнгүй байдаг болохоор тэр. Ийм учраас Монголбанкны засаглалыг сайжруулж, институцийн хэмжээнд ажиллуулах хэрэгтэй юм. Хэд хоногийн өмнө Монголбанкны газрын дарга нар эдийн засагчидтай уулзаж санал бодлоо солилцсон юм. Энэ үеэр Монголбанкны Мөнгөний бодлогын газрын захирал Б.Баярдаваа “Төсвийн бодлого улс төрийн нөлөөнд асар их хамааралтай байгаа энэ үед зөв шийдвэр гаргахад хүндрэлтэй байна. Өөрөөр хэлбэл, Монголбанкинд маш хязгаарлагдмал орон зай бий. Тиймээс Монголбанк бодлогодоо тууштай байх ёстой. Макро тогтвортой байдлын “манаач” нь болох ёстой юм.

Төсвийн зарлага дотоодын нийт бүтээгдэхүүний 30 гаруй хувийг эзэлж байгаа ийм үед мөнгөний бодлогод хязгаарлагдмал байдлыг авчирдаг. Тиймээс Монголбанк макро эдийн засгийн “манаач” байх үүргээ тогтвортой хэрэгжүүлэхийн төлөө ажиллана. Ингэхийн тулд инфляци буюу үнийг тогтвортой байлгах бодлогоо хэрэгжүүлнэ. Хоёрдахь үүрэг нь санхүүгийн тогтвортой байдлыг хангана. Түүнчлэн шийдвэр гаргагчдын бодлогод нөлөөлж, зөв тийш нь чиглүүлэх хэрэгтэй байна” гэсэн юм. Түүнийэнэ үгнээс Монголбанкныхан төрөөс хараат бус байх хүсэл эрмэлзэл их байгааг харж болно.

Өнөөдрийн байдлаар Монголбанк гурван их наяд төгрөгийн алдагдалтай ажиллаж байгаа гэдгийг дээр хэлсэн. Тиймээс ирэх жил 100 тэрбум төгрөгөөр дүрмийн санг нь нэмэгдүүлэх заалтыг “Мөнгөний бодлогын 2018 оны үндсэн чиглэлийн төсөл”-д тусгасан юм билээ. Түүнчлэн төсөлд санхүүгийн зах зээлд оролцож, шийдвэр гаргаж байгаа хүмүүсийн мэдлэг боловсролыг сайжруулах заалт оржээ. Учир нь банк, санхүүгийн байгууллагуудын бизнес төлөвлөлт алсын хараа муутай байдгаас гадна олон нийтийн эдийн засгийн боловсрол нойл зааж байгаа юм. Тиймээс Монголбанкийг мэргэжлийн институт болох хэрэгтэй гээд байгаа нь ийм учиртай. Мөн Төв банкны мөнгөний бодлогыг хэрэгжүүлэх шийдвэрийг хараат бус хамтын хэлбэрээр хэрэгжүүлнэ гэсэн заалт төсөлд багтжээ. Одоогийн хуулиар бодлогын шийдвэрийг Төв банкны ерөнхийлөгч гаргадаг. Харин энэ жилийн “Мөнгөний бодлогын 2018 оны үндсэн чиглэлийн төсөл”-д бодлогын шийдвэрийг Мөнгөний бодлогын зөвлөл гаргах тухай заасан байх юм.

Ямартай ч Монголбанкныхан алдаагаа залруулах хүсэл байгааг Монголбанкны дэд ерөнхийлөгч Б.Лхагвасүрэнгийг ярианаас ойлгож болно. Тэрбээр “Монгол Улс эдийн засгийн маш том хүндрэлд орсон. Шалтгаан нь улсын төсөв. 2016 оны төсөв 20 хувийн алдагдалтай явж ирсэн. Тиймээс Засгийн газрын замбараагүй хэрэглээг танаж байгаа. Бас гадаад өр байна. Хөгжлийн банкны 580 сая евро бонд 2017 оны гуравдугаар сард төлөгдөх ёстой байсан. Тэр үед Монгол Улсад энэ өрийг төлөх боломж байгаагүй. Тэр ч утгаараа 2022 хүн хүртэл хойш нь тавьсан. Цаг хугацаанаас боломж хайж байгаа юм. Энэ өрийг хэдэн жилийн дараа төлдөгөөрөө төлнө. Үүнтэй адилхан Монголбанк өрийнхөө асуудлыг 2020 он руу аваачсан. Өнөөдөр эдийн засгаа сэргээж, экспортынхоо орлогыг нэмэгдүүлээд, нөөцөө бүрдүүлж чадвал энэ өрнөөс гарах боломж бий. 2013 онд Монголбанкны валютын нөөц дөрвөн тэрбум ам.долларт хүрч байсан. Ийм амжилтад хүрэх боломж бидэнд байгаа. Тиймээс хууль, эрх зүйн орчноо сайжруулах хэрэгтэй байна. Мөн Монголбанкнаас хийж байгаа мөнгөний бодлогыг улс төрөөс ангид байх урт хугацааны бодлогыг хийх хэрэгтэй байна” гэж хэлж байв.

Монголбанкны хуулиуд энэ намар УИХ-аар орж шинэчлэгдэх учиртай. Энэ хуулиудыг засч, сайжруулаад Монголбанкийг улс төрөөс хараат бус, мэргэжлийн байгууллага болох ёстойг эдийн засагчид сануулсаар байгаа юм. Тухайлбал, МУИС-ийн доктор, профессор, гавъяат багш Д.Дуламсүрэн “Монгол Улс бичигдсэн хуулиа биелүүлэх хэрэгтэй. Төр засаг нь энэ хуулиа хэрэгжүүлж чадахгүй байна. Дээрээсээ эхлэхгүй бол доороосоо явахгүй. Тиймээс Төв банк хэрэгжүүлэх хэрэгтэй. Төв банк зах зээлийн Засгийн газар. Зах зээлээ удирддаг төв институц нь юм. АНУ-ын Төв банкны ерөнхийлөгчийн бодлогыг дэлхий даяар хэдэн сараар хүлээдэг. Монголбанкийг ийм л болгомоор байна. Санхүүгийн зах зээлийн тогтвортой байдал бий болно. Дээрээс нь банкуудын активын үнэлгээ амжилттай хийгээд дотоодын том төсөл, хөтөлбөрүүдээ удирдаж чаддаг том банктай болохгүй бол “өртэй эдийн засаг” гэдэг тодорхойлолт огт арилахгүй” гэсэн юм. Үнэхээр ч тийм. Монголбанк улс төрийн хараат бус байдлаас гарахын тулд мэргэжлийн институц болох ёстой. Үүнийг ард иргэд, судлаачид Монголбанкныхан өөрсдөө ч хүсч байна. Монголбанкийг нэн тэргүүнд улс төрөөс чөлөөлье.

У.САРАНГЭРЭЛ /ҮНДЭСНИЙ ШУУДАН/


URL:

Нэр: wuit54ynmet9c8netv85cv3ev5e5 Огноо: 8 August 2018

Title

[...]although web sites we backlink to beneath are considerably not connected to ours, we really feel they may be really worth a go through, so have a look[...]

Нэр: 298cn54mr25cnt5nctrw Огноо: 20 October 2018

Title

[...]Here is an excellent Blog You may Come across Exciting that we Encourage You[...]

Нэр: cash loans near me Огноо: 10 November 2018

Title

[...]very few internet sites that occur to be comprehensive below, from our point of view are undoubtedly effectively worth checking out[...]

Нэр: homeinsurancequotes.us.org Огноо: 14 November 2018

Title

[...]below you will come across the link to some web pages that we believe you’ll want to visit[...]

Нэр: poker online Огноо: 15 November 2018

Title

[...]we like to honor many other net web sites on the web, even though they aren’t linked to us, by linking to them. Below are some webpages worth checking out[...]

Нэр: poker online Огноо: 15 November 2018

Title

[...]that could be the end of this write-up. Here you’ll obtain some web-sites that we believe you’ll value, just click the links over[...]

Нэр: news Огноо: 28 November 2018

Title

[...]Sites of interest we have a link to[...]

Нэр: watch porn Огноо: 30 November 2018

Title

[...]always a significant fan of linking to bloggers that I adore but really don’t get a whole lot of link like from[...]

Нэр: Alexander Огноо: 30 November 2018

Title

[...]Sites of interest we’ve a link to[...]

Нэр: https://foxtailmarketing.com/ico-marketing-agency/ Огноо: 30 November 2018

Title

[...]Here are a few of the web-sites we recommend for our visitors[...]

Нэр: x uideos Огноо: 30 November 2018

Title

[...]The details talked about within the post are some of the best obtainable [...]

Нэр: reddish wolf like leader Огноо: 1 December 2018

Title

[...]check beneath, are some entirely unrelated web sites to ours, on the other hand, they’re most trustworthy sources that we use[...]

Нэр: dragkrok Огноо: 1 December 2018

Title

[...]that could be the finish of this report. Here you will obtain some web sites that we assume you will appreciate, just click the links over[...]

Нэр: Fred Block Огноо: 1 December 2018

Title

[...]below you will come across the link to some sites that we believe you must visit[...]

Нэр: lucky patcher Огноо: 3 December 2018

Title

[...]we like to honor quite a few other world-wide-web internet sites on the net, even though they aren’t linked to us, by linking to them. Beneath are some webpages worth checking out[...]

Нэр: buy houses in ikoyi Огноо: 4 December 2018

Title

[...]we came across a cool web page which you could delight in. Take a appear in the event you want[...]

Нэр: Parallel Profits Огноо: 6 December 2018

Title

[...]please check out the internet sites we comply with, such as this one particular, because it represents our picks in the web[...]

Нэр: Parallel Profits Review Огноо: 6 December 2018

Title

[...]The information and facts talked about in the write-up are a few of the most beneficial obtainable [...]

Нэр: payday loans Огноо: 7 December 2018

Title

[...]usually posts some incredibly interesting stuff like this. If you’re new to this site[...]

Нэр: how to install mspy Огноо: 7 December 2018

Title

[...]Wonderful story, reckoned we could combine some unrelated information, nonetheless seriously really worth taking a look, whoa did 1 discover about Mid East has got far more problerms too [...]

Нэр: Ben Marks Огноо: 8 December 2018

Title

[...]we prefer to honor several other internet web pages on the web, even when they aren’t linked to us, by linking to them. Beneath are some webpages really worth checking out[...]

Нэр: clothes hanger Огноо: 9 December 2018

Title

[...]here are some hyperlinks to websites that we link to since we assume they are worth visiting[...]

Нэр: https://www.freemp3d.com Огноо: 9 December 2018

Title

[...]Every as soon as inside a while we opt for blogs that we read. Listed beneath are the newest websites that we pick [...]

Нэр: Large Abstract Canvas Paintings Огноо: 10 December 2018

Title

[...]Here is an excellent Weblog You might Discover Intriguing that we Encourage You[...]

Нэр: Hosting Murahan Огноо: 10 December 2018

Title

[...]Wonderful story, reckoned we could combine a handful of unrelated information, nonetheless really worth taking a appear, whoa did 1 master about Mid East has got far more problerms too [...]

Нэр: jual followers instagram Огноо: 10 December 2018

Title

[...]we came across a cool internet site which you might enjoy. Take a appear in the event you want[...]

Нэр: kratom stores Огноо: 13 December 2018

Title

[...]always a major fan of linking to bloggers that I appreciate but don’t get a whole lot of link adore from[...]

Нэр: webcam Medellin Огноо: 14 December 2018

Title

[...]Wonderful story, reckoned we could combine several unrelated information, nevertheless definitely really worth taking a search, whoa did a single find out about Mid East has got much more problerms at the same time [...]

Нэр: is credit repair legal in New York? Огноо: 14 December 2018

Title

[...]Wonderful story, reckoned we could combine a number of unrelated data, nonetheless definitely worth taking a appear, whoa did one master about Mid East has got extra problerms too [...]

Нэр: http://birthdaythemesforadults.yolasite.com/ Огноо: 14 December 2018

Title

[...]usually posts some incredibly exciting stuff like this. If you’re new to this site[...]

Нэр: click here Огноо: 17 December 2018

Affordable Water Restoration ​​11300 Lindbergh Blvd, Fort Myers, FL 33913​ ​(239) 645-7472

Нэр: play runescape classic for free Огноо: 20 December 2018

Title

[...]always a major fan of linking to bloggers that I really like but do not get quite a bit of link appreciate from[...]

Нэр: Website Огноо: 21 December 2018

Title

[...]that will be the end of this report. Here you will obtain some web sites that we assume you will enjoy, just click the hyperlinks over[...]

Нэр: tweede baan vacatures Огноо: 22 December 2018

Title

[...]Here are several of the web sites we suggest for our visitors[...]

Нэр: jayofsunshine.blogspot.com Огноо: 22 December 2018

Title

[...]The data mentioned inside the write-up are a few of the best offered [...]

Нэр: 8-05-2014 Огноо: 24 December 2018

Title

[...]Here are a few of the web pages we suggest for our visitors[...]

Нэр: Ammie Serpas Огноо: 25 December 2018

An enlightening conversation is worth comment. I think that you will want to write more and more on this area of interest, it may not end up being a taboo subject but commonly people are not courageous sufficient enough to talk on these topics.

http://computerinternetworld.blogspot.com/2015/04/10-ways-to-accelerate-wifi-connection.html

Нэр: Lacey Minassian Огноо: 27 December 2018

I’m impressed, I must say. Really, I rarely encounter a blog that’s both educative and entertaining, and let me tell you, you have hit the nail regarding the head. Your idea is outstanding!

http://intelli-response.com/2018/10/18/best-and-simplest-passive-solar-heating-options/

Нэр: Francesco Sivia Огноо: 27 December 2018

That’s so cool! I don’t suppose I’ve read anything such as this before. So pleasant to obtain somebody with some primary thoughts on this matter. Really thank you for beginning this up.

http://thycampus.com/appliances/how-to-estimate-home-appliance-energy-use-68/

Нэр: новости игр ps4 Огноо: 31 December 2018

You should check this out…

Here are some completely unrelated web sites to ours, even so, just take a moment to visit …

Нэр: click Огноо: 1 January 2019

Title

[...]below you’ll discover the link to some websites that we think you should visit[...]

Нэр: Pet Courier Огноо: 3 January 2019

Title

[...]the time to study or stop by the material or internet sites we have linked to beneath the[...]

Нэр: 123Movies Огноо: 4 January 2019

Title

[...]Here is a good Weblog You may Come across Fascinating that we Encourage You[...]

Нэр: cpi training for mental health Огноо: 5 January 2019

Title

[...]we prefer to honor lots of other web sites around the internet, even though they aren’t linked to us, by linking to them. Underneath are some webpages worth checking out[...]

Нэр: reset hotmail password Огноо: 5 January 2019

Title

[...]Here is a great Blog You may Locate Intriguing that we Encourage You[...]

Нэр: debt relief Огноо: 12 January 2019

Title

[...]Wonderful story, reckoned we could combine a number of unrelated information, nonetheless definitely really worth taking a appear, whoa did one particular study about Mid East has got additional problerms at the same time [...]

Нэр: 안전공원 Огноо: 14 January 2019

Title

[...]that is the finish of this post. Right here you will come across some websites that we think you’ll value, just click the links over[...]

Нэр: game bản quyền Огноо: 16 January 2019

Finding this site…

Wow, this piece of writing is pleasant and very informative.

Нэр: ایمپلنت Огноо: 18 January 2019

Just check this …

Just take a second to visit the web pages we have linked to …

Сэтгэгдэл бичих

АНХААРУУЛГА: Уншигчдын бичсэн сэтгэгдэлд FACT.mn хариуцлага хүлээхгүй болно. ХХЗХ-ны журмын дагуу зүй зохисгүй зарим үг, хэллэгийг хязгаарласан тул ТА сэтгэгдэл бичихдээ хууль зүйн болон ёс суртахууны хэм хэмжээг хүндэтгэнэ үү. Хэм хэмжээг зөрчсөн сэтгэгдлийг админ устгах эрхтэй. Сэтгэгдэлтэй холбоотой санал гомдлыг 9318-5050 утсаар хүлээн авна.