Ууланд аялахад анхаарах зүйлс…

12272
Би уулчин хүн.Ууланд гарах дуртай.Санаа нийлсэн нөхөдтэйгээ аялалаар явж уулс үүлстэйгээ нийлсэн сүрдэм тэнгэрийн мандлаас тэртээх газар,байгаль дэлхийг харж зогсож сайхан мэдрэмж.Ийм нэг шүлэг байдаг.
“Миний дээр зөвхөн сансарын салхинаас өөр юу ч байхгүй
Миний доор тэртээх уулс толгод,далай тэнгис,хүн зон байна
Тэгэхээр би өөрөө энэ ертөнцийн оргил юм”.Химлайн уулсын тухай өгүүлсэн аж.Оргилд гарсан хүмүүсийн бахархал энэ товчхон шүлгээр хэмжигдэх байх.Хэдийгээр би ууланд аялах дуртай ч цас мөстэй оргил руу авирах гэж явж үзсэнгүй.Санал ирсэн ч татгалздаг.Дургүйдээ биш айдгаасаа,дурласан болгон нь хийдэг ажил биш гэж үздэгээс мөсөн оргил өөд авирах гэж явж байсангүй.
Уулчин хүнийг хувьдаа хоёр ангилдаг.Нэгдүгээрт байгалийн сайханд дурлаж,зав боломжтой үедээ үзэсгэлэнт хангай,уулын оргилд гарч сэтгэлээ сэргээгсэд,Хоёрдугаарт 3000 метрээс дээших өндөрт орших томоохон нуруудын цас мөстэй оргил өөд авирагч мэргэжлийн уулчид.Мөхөс би бээр нэгдүгээр категорт хамаарна. Миний тогтоосон амжилт,бахархалт зүйлс бол Цэцээ гүн рүү алхсан,Асралт хайрхан дээр гарсан аялал юм.Боллоо,энэнээс илүү шунал хэрэггүй.Өөрийнхөө хир хэмжээнд л үлдэе,болжмор хичнээн бүргэд шиг болохыг хүссэн ч бүргэд шиг өндөрт халин нисэж чадахгүй.Байгалийн хууль.
Цас мөстэй оргил халил руу авирана гэдэг бол олон жил бэлтгэгдсэн мэргэжлийн хүмүүсийн хийх ажил.Мэргэжлийн уулчин болоход наад зах нь 10 жил бэлтгэгдсэн байх ёстой гэдэг юм билээ.Уулын спорт хөгжсөн улс орнууд өөрийн тогтоосон стандарттай түүнийгээ хатуу чанд мөрддөг гэсэн.Манайд чухам тийм юм байдаг юмуу,байгаад мөрддөг ч юмуу үгүй ч юмуу бүү мэд.Лав л энэ талаар дэлхийн амжилтыг үзүүлсэн анхны Монгол хүн болох Өсөхбаяр гавьяатыг Хималайн оргилд хөл тавьсан 2007 оноос уулын спортын клубууд олноороо байгуулагдаж,Гангаамааг 2011 онд Эвэрэстэд гарснаас хойш эмэгтэйчүүд ч олноороо ууланд авирахыг эрмэлзэх болжээ.
Уулчин хүнд нэг талаас маш их бэлтгэл сургуулилт,дадлага туршлага,тэсвэр хатуужил,овсгоо самбаа,мэдрэмж,эр зориг нөгөө талаас асар их зардал чирэгдэл,хувийн бэлтгэл,цаг хугацаа,мэдээлэл,хариуцлага,болзошгүй эрсдэл,зөвшөөрөл шаардагддаг тул өнөөдөр хэдүүлээ ярьж тохироод явчихдаг чөлөөт цагаа өнгөрөөх,нэр алдар олох тоглоом биш юм.Уулын спортын тоноглол,багаж хэрэглэгдэхүүн л гэхэд энгийн бидэнд ганц хоёр цаг тайлбарлаад ойлгоод хэрэглэчих эд ч биш.Зөвхөн гутал нь л гэхэд цасных,мөснийх,цөмрөлттэй газрых,оргилынх гээд цаашилбал гурван мянган метрийх,таван мянган метрийх,найман мянган метрийх уулын өндрөөсөө,агаарын даралт цас мөсний биетэд хэрхэн нөлөөлдгөөсө хамаараад явж өгнө.Энэчлэн олс,дэгээнүүд ч зориулалтаасаа хамаараад олон янз.Таяг,мууран хумс,мөсний алх сэлтийг хэдийд яаж хэрэглэх вэ гээд бөөн шинжлэх ухаан.Энэ бүхнийг гартаа ортол хэвшүүлье,хэрэглэж чаддаг болъё гэвэл олон жилийн сургалт дадлага хэрэгтэй.Зүгээр нэг клубт харъяалагдаад оргилд гарчихна гэвэл амиа хорлосонтой ижил.Адаглаад физикийн,гидравликийн,даралтын,дулааны хуулиудыг мэддэг байх шаардлагатай.Үгүйдээ ядаж далайн түвшний тухай мэдэж байхад ч илүүдэхгүй.Ус тэг градуст хөлддөг +100C-т буцладаг.Тэгвэл далайн түвшин гэдэг нь ус буцлах ерөнхий температур юм.Ууланд,жишээ нь 8000 метрийн өндөрт ус буцлах боловч мах болдоггүй,яагаад гэвэл тэнд агаар нягтрал муутай учир ус +63 градуст буцладаг.Ердийн бидэнд амьдрал дээр тэр болгон хэрэг болдоггүй боловч ууланд өндрийн метр бүхнийг далайн түвшнээр хэмжинэ,метр бүхэнд нөхцөл байдал өөрчлөгдөж байдаг.Мөн уул бүхэн,оргил бүхэн онцлог нь өөр байдаг учир аль улиралд хэдийд ямар оргилд авирвал тохиромжтойг гагцхүү олон жилийн туршлагатай хашир уулчид л мэддэг юм.
Яг өдийд хүйтэрч сэрүүсээд цас биежин хатуурдаг боловч доогуураа уян зөлөн чанараа хадгалж байдгаас тах цөмөрсөн тохиолдолд багахан доргилтоор ойр орчмын гадаргуу нь гулсаж,хүндийн хүчний үйлчлэлээр доош урсахдаа том талбай массыг хамарч их хэмжээний нуранги үүсгэх магадлалтай байдаг.Ямартай ч Отгонтэнгэр хайрханд 17 уулчин амь насаа алдсан харамсалтай хэрэг гарлаа.Заримых нь цогцос олдоогүй л байна.Аюул хэлж ирэх биш.Зарим хүмүүс хэлж байна дэлхийд жилд дунджаар 150 уулчин амь эрсэддэг ш дээ гэнэ.Тоон үзүүлэлтээр нь хөөж бодвол Монголоос 17 хүн амиа алдлаа,үлдсэн 133-ийг нь долоон тэрбум хүнд хуваавал..харамсах сэтгэл төрнө.Монгол хэдэн хүнтэй билээ.
Манай уулын спорт арай л замбараагүй санагддаг байсан.Хэтэрхий задгайрсан ч байж магадгүй.Оргилд гарах нь мэргэжлийн түвшнээсээ хальсан.Алдар хүнд,адал явдалд дуртай хэн ч бай аль нэг клубт харъяалагдсан болоод олигтой бэлтгэл ч үгүй гарцгаадаг.Бүүр мөнгөтэй хүмүүсийг авч явдаг тогтсон ханштай ч болсон.Хөөрүү залуус байтугай бийлэгжүү тэтгэврийн өвгөд ч явдаг болсон.Хурдан морины уралдааныг ямар заваан жонхуу болгосон уулын спортын хөгжил энэ замаар л замнаж байгаа.Нэг баньд ууланд очоод гутал хэрэглэлээ өмсөж мэдэхгүй бусдаас тусламж авч байна лээ гэж шоолж инээлдэж байсан.Уулчин дагаж гарсан залуу дараа нь найзуудыгаа дагуулж очоод бүтэл муутай авиралт хийсэн сураг дуулдсан.Хаагуур яаж нуранги үүсэхгүй явахыгаа ч мэдэхгүй улс.Халамцуу бүлэмцүү нөхдүүд ч гарч байж магадгүй.Өчнөөнөөрөө дахиж үрэгдэхгүй гэсэн баталгаа алга. Одоо цэгцэнд нь оруулж дүрэм журмаа мөрдөхгүй бол цаашид ч ууланд хүмүүс амь насаа алдсаар л байх болно.Төр үүнд оролцох ёстой.Төр арга хэмжээ авахгүй бол олон түмэн дуу хоолойгоо хүргэ.Гэхдээ хааж боож болохгүй,боломжийг нь нээлттэй байлга.Энэ олон уулын клубүүдэд шалгуур тавь.Хаа хамаагүй хэн дуртай нь ууланд авирдгийг болиул.Мэргэжлийн бус уулчин,сонирхогчдод зориулсан бааз байгуул.Тэндээ уулчдад,авирагчдад зориулсан сургалт зохион байгуулж,сэтгэл зүйн звлөгөө өгч,эрүүл мэндийн үзлэгт оруулж,тохирох хувцас хэрэглэлийг нь сонгож өгч,мэргэжлийн уулчидтай хамт хүн хүнийх нь тохирсон өндөрт гаргаж үйлчилж болно.
Монгол хүн өндөр ууланд гарч алсын бараа харах дуртай.Мах цусанд нь шингэсэн дуршил бий,гэхдээ ингэж олноороо үхэж эрсдэлд ороод байж болохгүй.Сайн бүхэн дэлгэрэх болтугай..!

Х. Батжаргал

URL:

Нэр: margaritaville resort Огноо: 6 November 2019

The data mentioned in the write-up are a few of the most beneficial available

Нэр: 메이저사이트 추천 Огноо: 11 November 2019

just beneath, are many totally not connected web sites to ours, nonetheless, they are certainly worth going over

Нэр: 코인카지노 Огноо: 12 November 2019

here are some links to sites that we link to simply because we consider they may be worth visiting

Нэр: huge dildo Огноо: 15 November 2019

please go to the web sites we stick to, such as this one, as it represents our picks through the web

Нэр: cherry air freshener Огноо: 17 November 2019

Every the moment in a whilst we select blogs that we read. Listed below are the most recent internet sites that we choose

Нэр: https://www.mightycause.com/user/kefi1g/preview Огноо: 18 November 2019

The details talked about inside the post are some of the most beneficial obtainable

Нэр: realistic dong Огноо: 25 November 2019

very handful of web-sites that happen to be detailed below, from our point of view are undoubtedly well really worth checking out

Нэр: áo Tee Огноо: 29 November 2019

just beneath, are various entirely not connected sites to ours, even so, they may be certainly worth going over

Нэр: pest control bradford ontario Огноо: 29 November 2019

Here is a good Weblog You might Come across Intriguing that we Encourage You

Нэр: games for pc download Огноо: 30 November 2019

below you

Нэр: download free apps apk for pc Огноо: 1 December 2019

Here is a good Weblog You might Uncover Exciting that we Encourage You

Нэр: PHISHTANK SCAM SITE Огноо: 1 December 2019

that would be the finish of this write-up. Right here you will obtain some sites that we feel you will value, just click the links over

Нэр: best strap on Огноо: 2 December 2019

that will be the end of this write-up. Here you

Нэр: best cbd oil for anxiety Огноо: 2 December 2019

here are some hyperlinks to web-sites that we link to due to the fact we feel they are really worth visiting

Нэр: adam’s silicone dildo Огноо: 2 December 2019

we came across a cool web site that you simply may get pleasure from. Take a appear for those who want

Нэр: g spot sex toys Огноо: 5 December 2019

one of our guests just lately suggested the following website

Нэр: One Walmart Огноо: 5 December 2019

one of our visitors a short while ago proposed the following website

Нэр: FREE SEX Огноо: 10 December 2019

although internet websites we backlink to beneath are considerably not related to ours, we feel they may be actually really worth a go by, so possess a look

Нэр: 우리카지노 Огноо: 10 December 2019

just beneath, are many completely not connected sites to ours, having said that, they’re surely worth going over

Нэр: https://maps.google.com.nf/url?q=httpsphongkhamhana.com Огноо: 13 December 2019

Wonderful story, reckoned we could combine a few unrelated data, nevertheless seriously really worth taking a look, whoa did a single find out about Mid East has got far more problerms also

Нэр: free sexy Огноо: 14 December 2019

we like to honor many other world wide web web pages around the net, even when they aren

Нэр: fleshlight male toy Огноо: 17 December 2019

please pay a visit to the web-sites we follow, which includes this a single, as it represents our picks in the web

Нэр: LSD DRUGS Огноо: 17 December 2019

very couple of web-sites that transpire to become detailed below, from our point of view are undoubtedly properly worth checking out

Нэр: PORN VIDEOS ONLINE Огноо: 17 December 2019

just beneath, are various totally not related sites to ours, however, they’re certainly really worth going over

Нэр: sex toy whip Огноо: 18 December 2019

usually posts some very exciting stuff like this. If you

Нэр: anal sex gel Огноо: 18 December 2019

please go to the web-sites we adhere to, like this 1, as it represents our picks in the web

Нэр: lingerie Огноо: 18 December 2019

The data mentioned inside the report are several of the best readily available

Нэр: gonzo porn Огноо: 18 December 2019

very handful of internet sites that occur to become detailed beneath, from our point of view are undoubtedly nicely worth checking out

Нэр: suction vibrator Огноо: 23 December 2019

Wonderful story, reckoned we could combine some unrelated data, nevertheless truly really worth taking a look, whoa did one discover about Mid East has got far more problerms as well

Нэр: best vibrating wand massagers Огноо: 23 December 2019

below you will find the link to some websites that we consider you ought to visit

Нэр: official website Огноо: 24 December 2019

always a big fan of linking to bloggers that I love but don

Нэр: chinese food delivery Огноо: 24 December 2019

Sites of interest we have a link to

Нэр: myaccountaccess.com Огноо: 24 December 2019

The data talked about inside the write-up are a few of the best accessible

Нэр: outlook.com login Огноо: 1 January 2020

one of our guests not too long ago advised the following website

Нэр: egg vibrator Огноо: 2 January 2020

below you

Нэр: JAMB Registration Огноо: 3 January 2020

Here is a superb Weblog You may Obtain Exciting that we Encourage You

Нэр: Download songs Огноо: 3 January 2020

Here is a great Weblog You may Discover Intriguing that we Encourage You

Нэр: pc games free download for windows 10 Огноо: 3 January 2020

Every once in a while we decide on blogs that we read. Listed beneath are the most recent web-sites that we decide on

Нэр: app download for pc Огноо: 3 January 2020

Every as soon as inside a though we opt for blogs that we read. Listed below are the latest web pages that we select

Нэр: realistic dildo Огноо: 4 January 2020

the time to read or visit the material or web-sites we have linked to below the

Нэр: cbd oil for sale Огноо: 6 January 2020

Sites of interest we’ve a link to

Нэр: best cbd oil for depression Огноо: 6 January 2020

very handful of internet sites that happen to become comprehensive below, from our point of view are undoubtedly properly really worth checking out

Нэр: potassium cyanide buy Огноо: 7 January 2020

The details mentioned within the post are a number of the most beneficial available

Нэр: THE CAMERA GUYS Огноо: 7 January 2020

please stop by the websites we follow, which includes this 1, as it represents our picks through the web

Нэр: Scam Огноо: 8 January 2020

here are some hyperlinks to web-sites that we link to for the reason that we believe they are really worth visiting

Нэр: Free Ads Огноо: 11 January 2020

one of our visitors recently advised the following website

Нэр: hack credit cards Огноо: 11 January 2020

very couple of sites that happen to be comprehensive beneath, from our point of view are undoubtedly effectively really worth checking out

Нэр: Vape juice Огноо: 12 January 2020

we came across a cool web page that you may take pleasure in. Take a look when you want

Нэр: rabbit vibrator Огноо: 12 January 2020

we came across a cool internet site that you simply could enjoy. Take a look in case you want

Нэр: container home construction step by step Огноо: 13 January 2020

although web-sites we backlink to beneath are considerably not connected to ours, we feel they’re essentially really worth a go via, so have a look

please visit the web pages we follow, such as this a single, because it represents our picks from the web

Нэр: module prestashop dropshipping Огноо: 4 February 2020

we came across a cool web page that you just may possibly enjoy. Take a look should you want

Нэр: pc app free download Огноо: 11 February 2020

Here are several of the web sites we recommend for our visitors

Нэр: app for laptop Огноо: 12 February 2020

one of our visitors not long ago proposed the following website

that is the finish of this article. Here you will obtain some web sites that we believe you will appreciate, just click the links over

Нэр: fundmerica arizona Огноо: 18 February 2020

always a massive fan of linking to bloggers that I enjoy but don

Нэр: CBD oil near me Огноо: 19 February 2020

we came across a cool web site that you may possibly get pleasure from. Take a search when you want

Нэр: buy CBD gummies near me Огноо: 20 February 2020

check beneath, are some completely unrelated sites to ours, having said that, they may be most trustworthy sources that we use

Нэр: how to make a pocket pussy Огноо: 21 February 2020

here are some links to internet sites that we link to since we consider they’re worth visiting

Нэр: https://myinforms.com/ Огноо: 22 February 2020

always a big fan of linking to bloggers that I really like but really don’t get a great deal of link appreciate from

Нэр: galah cockatoo for sale Огноо: 22 February 2020

very handful of internet websites that occur to be detailed beneath, from our point of view are undoubtedly very well really worth checking out

Нэр: waterproofing paint for roof Огноо: 23 February 2020

the time to study or check out the material or web pages we’ve linked to below the

Нэр: Cannabis Oil Огноо: 23 February 2020

we came across a cool web-site that you simply could possibly delight in. Take a appear in the event you want

Нэр: masturbator Огноо: 24 February 2020

one of our visitors not too long ago suggested the following website

Нэр: G Suite discount code Огноо: 29 February 2020

we like to honor numerous other web websites on the net, even when they aren

Сэтгэгдэл бичих