“ХУВЬ” БОЛОН БЭЛГИЙН ТУХАЙД

17703

Цагаан сарын шинийн нэгэнд хамаг үйл ажил, өмсөх хувцас, үг яриагаа хүртэл цайлгахын утгаар XIII, XIV зууны үед их багагүй цагаан нэхий дээл өмсөцгөөж, цагаан морь хүлэглэн унадаг, цагаан зүгийн эздийн сайн бэлгэтэй үгсийг хэлэлцэн мэндчилж, золгоцгоодог байжээ. Шинийн нэгэнд айл хотоо хэсэж цай уулцах ёс үргэлжлэх бөгөөд “цай уусан”, цайлсан хүндээ хувь өгөх юм уу гарыг нь цайлгаж, алчуур бэлэг өгөх учиртай.

“Монголын нууц товчоонд” гэхэд “бэлэг” гэдэг үг байдаггүй, харин “хувь” гэдэг үг олон тохиолдоно. Энэ нь улируулан үзвэл эртний хувь сарын хүн бүрт хувь хишиг хуваах ёс заншлаас үүдэлтэй зүйл юм. Үүний чанад утга учир нь монгол хүний ухаарлаар ертөнцийн амьд төрөлхтөн болгон тэр дундаа хүн болгон өөр өөрсдийн идэх уух, эдлэх өмсөх хувь хишигтэйгээ төрдөг, “хүн хүний идэх хоол нь өмнөө байдаг, мал малын идэх өвс нь өмнөө байдаг” гэж үздэг. Хүн болгонд заяасан энэ хувь хишгийг дутаахгүйн төлөөнөө бэлгэдэж өгдөг зүйл нь өнөөгийн цагаан сарын хувь юм уу бэлэг болно.

Чингэхдээ өөрийн төрсөн, өргөсөн үр хүүхэд, ахан дүүс, эцэг эх, эмээ өвөө гэх мэт хамгийн ойрын хүмүүст өгдөг зүйл нь хувь, бусад хүнд гар цайлгаж өгдөг зүйл нь бэлэг болно. Тийм ч учраас дээр үед олонх нутагт “бэлэг” гэж ярьдаггүй “хувь” гэж ярьдаг байсан бөгөөд “Хувиа аваарай”, “Хувийг нь өгнө” гэж хэлдэг байсан нь үүнтэй холбоотой. Өнөөгийн монгол хэлэнд “хувьтай хүн” гэвэл идэх уух, эдлэх өмсөхийн, сайн сайхан аж төрөхийн их хувь заяатай хүн гэсэн утгатай бол “хувьгүй амьтан” гэвэл дээрх хувь заяагаар дутуу дулимаг гэсэн утга санаа болно. Иймд өөрийн хайртай дотно хүмүүсийнхээ идэх уух, эдлэх өмсөх, сайн сайхан явах хувийг нь дутаахгүйн төлөөнөө ийнхүү хувь өгч байсан хэрэг.

Монгол ёсонд бэлгийн зүйл нь цагаан өнгө, гурав, есийн тоог нэн эрхэмлэдэг байсныг бодолцон аливаа өгөх бэлгээ өнгийг нь цайруулах, тоог нь дээрх жаяг талаас бодолцвол их зохистой. Үүнд бараан өнгийн эд эдлэлийг дагуулж заавал цагаан цайвар зүйлийг дагуулах, цагаан өнгийн жижиг зүйлийг гурав, есийн тоогоор бүртгэн бүрдүүлэх нь чухал. Өнөөгийн мянгад, өөлд зэрэг ястанд алчуур бэлэг өгөхдөө цагаан эдийг эрхэмлэж байгаа нь үүнтэй холбоотой.

Мөн буриад ястанд аавдаа шинэхэн оёсон цамц, ээждээ алчуур барьж золгодог ёс дээхэн үед байсан нь алчуур бэлэг хэмээх үгийн утгыг илтгэнэ. Тэгэлээр энэ нь өнгө, тооны бэлгэдэл нь их чухал болохоос биш, үнэ өртөг, хэмжээ дамжаа нь огтхон ч хамааралгүй юм. Зүйрлэж хэлбэл, гурван ширхэг ёотон өгсөн байвал, өнгө нь цагаан, тоо нь гурав болохоороо юм мэддэг хүнд бол тун өлзий бэлгэтэй бэлэг болж байна. Гэтэл нэг баян айл танд тас хар өнгийн их үнэтэй хувцас бэлэглэлээ гэж бодвол өлзий бэлгийн хувьд тун ч аанайхан болно гэсэн үг.

Сүүлийн үед мөнгө барьж золгох нь зөв эсэхийг олон хүн асуудаг. Тэгвэл хэн хүн өөрийн хүч чадал, авьяас билгээрээ олсон олз олбороосоо дээр дурдсан хамгийн дотно ахмад хүмүүстээ “хувь” хүртээж, асран тэтгэж явахаа илтгэж, “мөнх төрийн мөнгөн хувь” гээд өгч болно гэсэн үг. Мөнгө төгрөг маань төрийн бэлгэдэл болох учраас тэр шүү дээ. Харин бусад хүнд тийнхүү мөнгө тарааж байх шаардлагагүй. Ер нь товчоор хэлбэл, хувь гэдэг бол асрах энэрэх ёстой хүндээ өгч буй хишиг гэж, бэлэг бол хүний алгыг нь хоосон буцаахгүйн төлөө өгч буй зүйл мөн билээ.

Ардын багш, доктор, профессор Сэндэнжавын Дулам


URL:

Нэр: erection pills Огноо: 19 April 2018

what erectile dysfunction solution works best
erectile clinic
erectile stimulant

Нэр: JorgeMat Огноо: 21 April 2018

enter site very cheap cialis cialis pills in singapore

Нэр: Viagra 20 mg best price Огноо: 23 April 2018

Many thanks, Quite a lot of information.

Нэр: levitra online Огноо: 24 April 2018

Hi to every one, it’s in fact a pleasant for me to pay a quick visit this web site, it consists of precious Information.

Нэр: levitra coupon Огноо: 25 April 2018

In favor of my study purposes, I at all times used to get the video lectures from YouTube, since it is simple to fan-out from there.

Нэр: levitra rezeptfrei deutschland Огноо: 25 April 2018

Why users still use to read news papers when in this technological globe everything is existing on net?

Нэр: levitra 20mg Огноо: 25 April 2018

I am actually thankful to the holder of this website who has shared this fantastic paragraph at here.

Нэр: ranitidine 150 mg Огноо: 26 April 2018

ranitidine 300 mg

Нэр: tadalafil Огноо: 3 May 2018

I consider, that you are not right. I am assured. I can defend the position. Write to me in PM, we will talk.

Нэр: Cialis pills Огноо: 30 May 2018

Perfectly expressed really. !

Нэр: hawaiian style dresses Огноо: 25 January 2019

Howdy! I know this is kind of off-topic however I needed to ask. Does running a well-established website such as yours require a large amount of work? I am brand new to blogging but I do write in my journal on a daily basis. I’d like to start a blog so I will be able to share my personal experience and feelings online. Please let me know if you have any ideas or tips for new aspiring bloggers. Appreciate it!

Нэр: BennyLam Огноо: 25 January 2019
Нэр: Aaronpef Огноо: 26 January 2019

http://viagrapill.us.com/ – viagra pills

Нэр: Michaelfache Огноо: 26 January 2019
Нэр: Michaelfache Огноо: 26 January 2019
Нэр: Michaelfache Огноо: 26 January 2019
Нэр: Michaelfache Огноо: 26 January 2019
Нэр: Kennethzed Огноо: 26 January 2019
Нэр: cheap picture frames Огноо: 26 January 2019

Hi there! I know this is kinda off topic but I was wondering which blog platform are you using for this website? I’m getting fed up of WordPress because I’ve had problems with hackers and I’m looking at alternatives for another platform. I would be fantastic if you could point me in the direction of a good platform.

Нэр: sofamania discount Огноо: 26 January 2019

First of all I want to say great blog! I had a quick question in which I’d like to ask if you don’t mind. I was curious to find out how you center yourself and clear your head prior to writing. I’ve had difficulty clearing my mind in getting my thoughts out. I truly do take pleasure in writing but it just seems like the first 10 to 15 minutes tend to be wasted simply just trying to figure out how to begin. Any suggestions or tips? Kudos!

Нэр: BennyLam Огноо: 26 January 2019
Нэр: professional photo printing framing Огноо: 26 January 2019

Heya! I’m at work surfing around your blog from my new iphone 3gs! Just wanted to say I love reading through your blog and look forward to all your posts! Keep up the outstanding work!

Нэр: BennyLam Огноо: 27 January 2019
Нэр: CharlesJeawn Огноо: 27 January 2019
Нэр: Business Plan Огноо: 27 January 2019

I’m so happy to read this. This is the kind of manual that needs to be given and not the accidental misinformation that’s at the other blogs. Appreciate your sharing this greatest doc.

Нэр: Michaelfache Огноо: 27 January 2019
Нэр: CharlesJeawn Огноо: 27 January 2019
Нэр: Michaelfache Огноо: 27 January 2019
Нэр: Michaelfache Огноо: 28 January 2019
Нэр: CharlesJeawn Огноо: 28 January 2019
Нэр: Legal Services Огноо: 28 January 2019

I have been absent for some time, but now I remember why I used to love this website. Thank you, I¡¦ll try and check back more often. How frequently you update your site?

Нэр: CharlesJeawn Огноо: 28 January 2019
Нэр: BennyLam Огноо: 28 January 2019
Нэр: Michaelfache Огноо: 28 January 2019
Нэр: BennyLam Огноо: 28 January 2019
Нэр: CharlesJeawn Огноо: 28 January 2019
Нэр: BennyLam Огноо: 29 January 2019
Нэр: CharlesJeawn Огноо: 29 January 2019
Нэр: CharlesJeawn Огноо: 29 January 2019
Нэр: Michaelfache Огноо: 29 January 2019
Нэр: Gerardlat Огноо: 29 January 2019

cialis without prescription
cialis without prescription online cialis without a doctor’s prescription cialis without prescription online cialis without a doctor’s prescription

Нэр: Michaelfache Огноо: 30 January 2019
Нэр: BennyLam Огноо: 30 January 2019
Нэр: Michaelfache Огноо: 30 January 2019
Нэр: BennyLam Огноо: 30 January 2019
Нэр: Law Огноо: 30 January 2019

I and my buddies were checking out the good hints found on the website while before long developed a terrible feeling I had not expressed respect to the web blog owner for those secrets. Most of the guys were excited to read through all of them and now have undoubtedly been using those things. Appreciate your actually being really accommodating as well as for going for certain impressive topics most people are really needing to understand about. My very own honest regret for not saying thanks to earlier.

Нэр: Michaelfache Огноо: 30 January 2019
Нэр: JospehPag Огноо: 31 January 2019

cialis 5 fertilitaпїЅ
aurochem cialis review
cialis without prescriptions canada
cialis free voucher

cialis online ratings
cialis auckland
buy cheap generic cialis
what are the side effects of taking cialis
https://stowe365.com/#Buy-Cialis-20-mg

Нэр: Michaelfache Огноо: 31 January 2019
Нэр: BennyLam Огноо: 31 January 2019
Нэр: Aaronpef Огноо: 31 January 2019
Нэр: Michaelfache Огноо: 31 January 2019
Нэр: Michaelfache Огноо: 31 January 2019
Нэр: Michaelfache Огноо: 31 January 2019
Нэр: JospehPag Огноо: 1 February 2019

non prescription pills like cialis
cialis time
cialis mail order pharmacy
cialis soft 20mg without prescription

cialis deutschland
cialis online greece
search cialis
buy cialis with mastercard
https://stowe365.com/#Buy-Cialis

Нэр: CharlesJeawn Огноо: 1 February 2019
Нэр: robert montgomery Огноо: 1 February 2019

When I originally commented I clicked the “Notify me when new comments are added” checkbox and now each time a comment is added I get several emails with the same comment. Is there any way you can remove people from that service? Appreciate it!

Нэр: CharlesJeawn Огноо: 1 February 2019
Нэр: Michaelfache Огноо: 2 February 2019
Нэр: CharlesJeawn Огноо: 2 February 2019
Нэр: Brettrip Огноо: 2 February 2019
Нэр: BennyLam Огноо: 2 February 2019
Нэр: Michaelfache Огноо: 2 February 2019
Нэр: BennyLam Огноо: 2 February 2019
Нэр: Aaronpef Огноо: 2 February 2019
Нэр: Michaelfache Огноо: 2 February 2019
Нэр: CharlesJeawn Огноо: 2 February 2019
Нэр: Michaelfache Огноо: 2 February 2019
Нэр: BennyLam Огноо: 3 February 2019
Нэр: BennyLam Огноо: 3 February 2019
Нэр: Aaronpef Огноо: 3 February 2019

http://ampicillinbest.us.org/ – ampicillin 500mg

Нэр: BennyLam Огноо: 3 February 2019
Нэр: CharlesJeawn Огноо: 3 February 2019
Нэр: CharlesJeawn Огноо: 4 February 2019
Нэр: CharlesJeawn Огноо: 4 February 2019
Нэр: BennyLam Огноо: 4 February 2019
Нэр: BennyLam Огноо: 4 February 2019
Нэр: BennyLam Огноо: 4 February 2019
Нэр: BennyLam Огноо: 4 February 2019
Нэр: BennyLam Огноо: 5 February 2019
Нэр: CharlesJeawn Огноо: 5 February 2019
Нэр: BennyLam Огноо: 5 February 2019
Нэр: BennyLam Огноо: 5 February 2019
Нэр: Aaronpef Огноо: 5 February 2019

http://flagylbest.us.com/ – here i found it

Нэр: BennyLam Огноо: 5 February 2019
Нэр: Michaelfache Огноо: 5 February 2019
Нэр: CharlesJeawn Огноо: 5 February 2019
Нэр: BennyLam Огноо: 5 February 2019
Нэр: GavrilovMaron1990Moict Огноо: 5 February 2019

enter site soft is tablets

54dd is for women in canada

Нэр: BennyLam Огноо: 5 February 2019
Нэр: BennyLam Огноо: 5 February 2019
Нэр: GavrilovMaron1990Moict Огноо: 6 February 2019

is et hypertensio

54dd be is adelaide

Нэр: Aaronpef Огноо: 6 February 2019

http://genericvantin.com/ – vantin generic

Нэр: BennyLam Огноо: 6 February 2019
Нэр: BennyLam Огноо: 6 February 2019
Нэр: EvseevIoil1997Moict Огноо: 6 February 2019

levitra is bestellen

8d74 only now indian at is

Нэр: CharlesJeawn Огноо: 7 February 2019
Нэр: Michaelfache Огноо: 7 February 2019
Нэр: Aaronpef Огноо: 7 February 2019
Нэр: EvseevIoil1997Moict Огноо: 7 February 2019

cheapest price on is in uk

8d74 is vra

Нэр: CharlesJeawn Огноо: 7 February 2019
Нэр: Aaronpef Огноо: 7 February 2019
Нэр: Aaronpef Огноо: 7 February 2019

http://azithromycin-abc.com/ – how much is azithromycin

Нэр: BennyLam Огноо: 7 February 2019
Нэр: CharlesJeawn Огноо: 7 February 2019
Нэр: my site Огноо: 8 February 2019

I simply want to tell you that I am all new to blogging and site-building and honestly savored your page. Most likely I’m going to bookmark your blog post . You actually have very good stories. Thanks a bunch for sharing with us your webpage.

Нэр: GulyaevKriskentii1988Moict Огноо: 8 February 2019

is soft 120 pills

9e6b is black box warning

Нэр: BennyLam Огноо: 8 February 2019
Нэр: CharlesJeawn Огноо: 8 February 2019
Нэр: BennyLam Огноо: 9 February 2019
Нэр: BennyLam Огноо: 9 February 2019
Нэр: Michaelfache Огноо: 9 February 2019
Нэр: knee support for osteoarthritis Огноо: 9 February 2019

I like what you guys tend to be up too. Such clever work and exposure! Keep up the terrific works guys I’ve you guys to my blogroll.

Нэр: KudryavcevVilorg97Moict Огноо: 9 February 2019

quickest is soft

f612 click here use is

Нэр: Michaelfache Огноо: 9 February 2019
Нэр: BennyLam Огноо: 9 February 2019
Нэр: CharlesJeawn Огноо: 9 February 2019
Нэр: CharlesJeawn Огноо: 10 February 2019
Нэр: Michaelfache Огноо: 10 February 2019
Нэр: Aaronpef Огноо: 10 February 2019
Нэр: Michaelfache Огноо: 10 February 2019
Нэр: CharlesJeawn Огноо: 10 February 2019
Нэр: travel sites Огноо: 10 February 2019

You can definitely see your skills in the work you write. The sector hopes for even more passionate writers like you who aren’t afraid to say how they believe. All the time go after your heart.

Нэр: Michaelfache Огноо: 11 February 2019
Нэр: Michaelfache Огноо: 11 February 2019
Нэр: eta víza kanada Огноо: 12 February 2019

Attractive section of content. I just stumbled upon your weblog and in accession capital to assert that I get actually enjoyed account your blog posts. Anyway I’ll be subscribing to your augment and even I achievement you access consistently quickly.

https://www.google.co.il/url?sa=t&ct2=us/0_0_s_2_0_t&usg=AFQjCNGti2pM07PNzQk5Xnw1P4PnTzZYhQ&cid=1317336660&ei=18jESaCqJsyQsAaV9fuuAQ&url=http://youtube.com/watch?v=aGVokWny25g/

Нэр: NelidaPestova92Moict Огноо: 12 February 2019

is 5mg en france

eb98 is en comprimes

Нэр: BennyLam Огноо: 12 February 2019
Нэр: Michaelfache Огноо: 12 February 2019
Нэр: John Deere Technical Manuals Огноо: 12 February 2019

I’m extremely impressed with your writing skills neatly as with the format on your blog. Is this a paid subject matter or did you customize it yourself? Anyway keep up the nice high quality writing, it is uncommon to peer a nice blog like this one nowadays.

http://www.repairloader.net

Нэр: NelidaPestova92Moict Огноо: 12 February 2019

will is available at

eb98 escompte en ligne is

Нэр: Michaelfache Огноо: 12 February 2019
Нэр: CharlesJeawn Огноо: 12 February 2019
Нэр: CharlesJeawn Огноо: 13 February 2019
Нэр: AnvarKirillov94Moict Огноо: 13 February 2019

without realis

9f8c cheap is cheap

Нэр: AnvarKirillov94Moict Огноо: 13 February 2019

acheter is geneve

9f8c where to be is in au

Нэр: AnvarKirillov94Moict Огноо: 13 February 2019

be is indonesia

9f8c is from canada safe

Нэр: BennyLam Огноо: 13 February 2019
Нэр: Michaelfache Огноо: 13 February 2019
Нэр: BennyLam Огноо: 14 February 2019
Нэр: GenriettaOvchinnikova1993Moict Огноо: 14 February 2019

is e psicofarmaci

cab8 is dosage 10 m

Нэр: klloThish Огноо: 14 February 2019

canadian pharmacy cialis http://canadianpharmacyonlinervii.com/

Нэр: shop homes Огноо: 14 February 2019

I simply wanted to thank you very much yet again. I do not know the things that I might have accomplished without these ways documented by you on such a subject. It became a frightful matter for me personally, however , coming across the well-written manner you dealt with the issue took me to weep for happiness. Extremely happy for your help and even pray you comprehend what a great job that you’re accomplishing instructing many others thru a web site. More than likely you have never got to know any of us.

Нэр: brhxAmilm Огноо: 14 February 2019

canadian pharmacy meds http://canadianpharmacyecyn.com/

Нэр: master in business Огноо: 15 February 2019

It¡¦s really a nice and helpful piece of info. I am happy that you just shared this helpful info with us. Please stay us up to date like this. Thanks for sharing.

Нэр: BennyLam Огноо: 15 February 2019
Нэр: BennyLam Огноо: 15 February 2019
Нэр: home Огноо: 15 February 2019

I like what you guys are up too. Such smart work and reporting! Carry on the superb works guys I have incorporated you guys to my blogroll. I think it will improve the value of my web site :)

Нэр: Michaelfache Огноо: 15 February 2019
Нэр: CharlesJeawn Огноо: 15 February 2019
Нэр: Michaelfache Огноо: 15 February 2019
Нэр: CharlesJeawn Огноо: 16 February 2019
Нэр: BennyLam Огноо: 16 February 2019
Нэр: Michaelfache Огноо: 16 February 2019
Нэр: mydcVorry Огноо: 16 February 2019

canada online pharmacy http://onlinevigra.com/

Нэр: nsgxflips Огноо: 16 February 2019

canadian pharmacy cialis http://vigraformen.com/

Нэр: BennyLam Огноо: 16 February 2019
Нэр: CharlesJeawn Огноо: 16 February 2019
Нэр: gnjuThish Огноо: 16 February 2019

canadian pharmacy king http://viagrageneric7k.com/

Нэр: Michaelfache Огноо: 16 February 2019
Нэр: dfbjquise Огноо: 16 February 2019

canada drugs online http://buycildjea.com/

Нэр: CharlesJeawn Огноо: 17 February 2019
Нэр: ShashkovSelifan1993Moict Огноо: 17 February 2019

just try is tablets sale

11bf wall green at is

Нэр: Michaelfache Огноо: 17 February 2019
Нэр: BennyLam Огноо: 17 February 2019
Нэр: BennyLam Огноо: 17 February 2019
Нэр: BennyLam Огноо: 18 February 2019
Нэр: CharlesJeawn Огноо: 18 February 2019
Нэр: CharlesJeawn Огноо: 18 February 2019
Нэр: BennyLam Огноо: 18 February 2019
Нэр: CharlesJeawn Огноо: 19 February 2019
Нэр: BennyLam Огноо: 19 February 2019
Нэр: StewartFus Огноо: 19 February 2019
Нэр: SubbotinaBlandina1998Moict Огноо: 19 February 2019

is rude

ef1c is kaufen meinungen

Нэр: Michaelfache Огноо: 19 February 2019
Нэр: SubbotinaBlandina1998Moict Огноо: 19 February 2019

is levitra bestellen

ef1c be is in walmart

Нэр: Michaelfache Огноо: 19 February 2019
Нэр: CharlesJeawn Огноо: 19 February 2019
Нэр: BennyLam Огноо: 19 February 2019
Нэр: BennyLam Огноо: 20 February 2019
Нэр: Michaelfache Огноо: 20 February 2019
Нэр: Michaelfache Огноо: 20 February 2019
Нэр: CharlesJeawn Огноо: 20 February 2019
Нэр: IvanovAsafii1989Moict Огноо: 20 February 2019

only here is for females

320a comprar is spain

Нэр: CharlesJeawn Огноо: 20 February 2019

Сэтгэгдэл бичих

АНХААРУУЛГА: Уншигчдын бичсэн сэтгэгдэлд FACT.mn хариуцлага хүлээхгүй болно. ХХЗХ-ны журмын дагуу зүй зохисгүй зарим үг, хэллэгийг хязгаарласан тул ТА сэтгэгдэл бичихдээ хууль зүйн болон ёс суртахууны хэм хэмжээг хүндэтгэнэ үү. Хэм хэмжээг зөрчсөн сэтгэгдлийг админ устгах эрхтэй. Сэтгэгдэлтэй холбоотой санал гомдлыг 9318-5050 утсаар хүлээн авна.