Ард түмэн маань хэзээ ч хар тамхины гэмт хэргийн золиос болох учиргүй

32273

Одоогоос олон жилийн өмнө Эрүүл мэндийн яаман дээр хар тамхины талаар нэгэн хурал зөвлөгөөн болж билээ. Тэр хурал дээр Эрүүл мэндийн яамны хариуцлагатай албан тушаалтнаас авхуулаад цагдаа, тагнуулын ажилтнууд хүртэл оролцож байсныг миний бие тодхон санадаг юм. Уг хурал дээр Монгол улсад учирч болзошгүй хар тамхины аюул занал болоод түүнээс хэрхэн сэргийлэх арга замын талаар нарийвчлан зөвлөлдөж, эцэст нь ямар ч үр дүнгүй тарсан билээ. Тухайн үед миний бие уг хуралд оролцож байхдаа тэдгээр холбогдох албан тушаалтнуудын ярианаас монгол улсад хар тамхины аюул бодитойгоор оршин байгааг анх удаа ойлгож авсан бөгөөд гэхдээ энэ аюул занал манай улсад тийм ч бодитойгоор заналхийлэх хэмжээнд хүрэхгүй дээ хэмээн бодож суусан юм. Тэр цагаас хойш олон жил улиран өнгөрчээ. Тэгвэл өнөөдөр хар тамхины аюул манай улсад нэгэнт бодитой бий болж, энэ аюул хаалгаар ороод ирчихжээ. Саяхан хар тамхи, мансууруулах бодистой тэмцэх үндэсний хөтөлбөр хэрэгжүүлэх хүрээнд хийсэн судалгаагаар хар тамхины хэрэглээ монгол хүний удмын санд нөлөөлөх хэмжээнд хүрсэн нь тогтоогджээ.

Тэр ч бүү хэл хар тамхи гэгч энэ аймшигт хар тахал манай улсад зохион байгуулалтын хэлбэрт орж, захиалагч, зөөвөрлөгч, хүлээн авагч, борлуулагч, хэрэглэгч гэсэн “гинжин урвалд” орсон болох нь нэгэнт тодорхой болсон байна. Үүний нэг тод жишээн нь саяхан хэдхэн хоногийн өмнө хууль хяналтын ажилтнуудыг эгнээндээ нэгтгэсэн прокурор Х.Тамир, ТЕГ-ын мөрдөн байцаах хэлтэст ажиллаж байсан Б.Амарбаясгалан нарын таван хүний хар тамхины хэрэг бөгөөд гэмт хэрэг нийгмийн ёс бус үйлдэлтэй тэмцэх ёстой хууль хяналтын байгууллагын ажилтнууд нь хүртэл ийм асуудалд орооцолдож байгаа нь энэ хар тахалтай тэмцэхэд ихээхэн хүндрэл саад учруулах боллоо. Тэр тусмаа цагдаа, тагнуулын гүйцэтгэх ажлын арга барилыг мэдэх хүмүүс хар тамхины худалдааны сүлжээг удирдаж байгаа энэ тохиолдолд уг гэмт хэргийн хүрээ хумигдах бус харин ч бүр зах замбараагүй болж буй нь үнэхээр аймшигтай.

Хамгийн сүүлийн үеийн жишээ баримтаас дурьдхад 2018 оны эхний зургаан сарын байдлаар хар тамхи, мансууруулах бодистой холбоотой 91 гэмт хэрэгт 201 хүн холбогдон шалгагдсан нь өмнөх оны мөн үеэс 78.4 хувиар өссөн үзүүлэлт бөгөөд холбогдогч 68 хүнээр буюу 51.1 хувиар нэмэгдсэн байна. Манай улс хар тамхины хоёр урсгалтай бөгөөд эдгээр нь БНХАУ болон ОХУ юм. Гэхдээ хар тамхины аюул зөвхөн эдгээр орнуудаас орж ирээд байна гэвэл томоохон эндүүрэл бөгөөд монголчууд өөрсдөө эх орондоо хорт ургамлыг тарьж ургуулдаг нь нэгэнт тодорхой болсон байна. Социализмын үед Орос цэргүүд манайд олноор орж ирж “Олс”-ны төрлийн ургамлыг хар тамхи болгон хэрэглэж байсан ба сүүлд 1960-аад оны үеэс монголчууд Ховд аймагт “Олс”-ны ургамлыг өөрсдөө тарих болжээ. Энэ байдлаас дүгнээд үзэхэд Монгол улсад хар тамхины аюул нэгэнт бодитойгоор заналхийлэх хэмжээнд хүрсэн нь тод харагдаж байгаа бөгөөд цаашид энэ цагаан тахалтай хэрхэн тэмцэх стратегаа даруйхан боловсруулахгүй бол гамшгийн хэмжээнд хүрэх цаг ойрхон байна.

GIF
GIF

Олон улсын байгууллагын 2016 онд хийсэн судалгааг харахад дэлхий даяар 300 сая хүн хар тамхи хэрэглэдэг гэсэн тооцоо гарчээ. Үүнээс 30 сая нь хар тамхинд гүнзгий хамааралтай болсон байдаг гэж уг судалгаанд дурьдагдсан  байх юм. Харамсалтай нь манай улсад илэрч байгаа хар тамхины хэргийн нөхцөл байдалд шинжилгээ хийхэд өсвөр насныхан энэ хэрэгт илүү ихээр холбогдох болсон нь маш их сэтгэл түгшээж байна.

Өнөөдөр хар тамхины хэрэглээ шохоорхол, сонирхлын шинж чанараас нэгэнт халиад, илүү зохион байгуулалттай, далд бизнесийн хэв шинж рүү орсон нь нууц биш юм.
Гуравхан сая хүнтэй, 1/3 нь залуучууд эзэлдэг манай улсын хувьд энэ бол аюулын харанга гэж хэлэхэд хилсдэхгүй. Мэдээж хар тамхинд зориуд донтуулж, ашиг олж бизнес хийж байгаа гэмт этгээдүүд өөрсдийнхөө зах зээлийг тэлэхийг эрмэлзэх нь тодорхой. Гэхдээ тэр зах зээл нь зөвхөн баян чинээлэг хүмүүсийг онилдог гэсэн үг биш, амьдралын боломж муутай залуусыг татан оролцуулах замаар дараа дараагийн гэмт хэргийн золиос болгох хандлага бий. Ялангуяа өсвөр насны охид, бүсгүйчүүдийг донтуулаад биеийг нь үнэлүүлэх, хүний наймааны золиос болгох төлөв байдал харагдаж байгаа нь нөхцөл байдлыг улам хүндрүүлж байна.
2017 онд хар тамхины гэмт хэрэгт холбогдогчдыг насны байдлаар нь авч үзэхэд насанд хүрээгүй хүүхдийн тоо 2 дахин, 19-25 насны холбогдогч 38 хувь, 26-35 насны холбогдогч 88 хувиар өмнөх оныхоос нэмэгдсэн нь энэ асуудал яг л хорт хавдар шиг томорч буйг нотолж байгаа юм.

Хүн эхээс төрөхдөө хэзээ ч гэмт хэрэгтэн болж төрдөггүй. Тэр утгаараа өнөөдөр монголчууд уламжлалт соёл, заншил, хүүхдийнхээ боловсрол, хүмүүжилд анхаарахгүй бол болохгүй болчихож. Сүүлийн 25 жилийн хугацаанд зөнд нь хаясан зүйлийн нэг бол энэ мөнөөсөө мөн. Хүний эрх, эрх чөлөө л ярьсаар хүүхдээ зөв, сахилгатай хүн болгох асуудлаа дур зоргод найдаж урсгалд нь хаясан нь бодит үнэн. Аминч үзэл, хувиа бодсон байдалд дулдуйдсан ийм нийгэмд мэдээж эрүүл саруул зүйл байх огт боломжгүй. Дээвэр муутай байшинд дусаал гоожих нь ихтэй адил дэггүй хүүхэд дэл сул хоронд автах нь түргэн бөгөөд амархан. Манай ардын зүйр үгэнд “Хүн болох багаасаа, хүлэг болох унаганаасаа” гэсэн сайхан үг байдаг. Үр хүүхдээ хэнтэй нөхөрлөж, хаагуур явж буйд анхаарахаас эхлээд ерөөсөө эцэг, эхийн зөв хайр, гэр бүлийн халуун дулаан уур амьсгалыг хаа сайгүй түгээхсэн. Мэдэж утаандаа угаартаад, уур хилэндээ живсэн ийм нийгмээс гэрэл гэгээ цацрахгүй нь тодорхой.
Тийм  болохоор монгол хүн хэчнээн ядуу ч гэсэн дэлхий нийтээрээ “цагаан тахал” гэж нэрлэдэг хар тамхины гэмт хэргийн золиос болсоор байх учиргүй гэдэг нь хэн бүхэнд ойлгомжтой билээ.

GIF

 Ж.Батдорж


URL:

Нэр: raleigh nc bat removal Огноо: 26 January 2019

Title

[...]check below, are some entirely unrelated web-sites to ours, on the other hand, they’re most trustworthy sources that we use[...]

Нэр: 토토사이트 Огноо: 31 January 2019

Title

[...]always a major fan of linking to bloggers that I enjoy but don’t get a lot of link adore from[...]

Нэр: read this article Огноо: 1 February 2019

Title

[...]that could be the finish of this article. Right here you will obtain some web-sites that we believe you will appreciate, just click the links over[...]

Нэр: Unique Weight Loss Method Огноо: 1 February 2019

Great websites from the internet…

Well written! Let me suggest you some interesting websites …

Нэр: 안전공원 Огноо: 4 February 2019

Title

[...]The data mentioned within the report are a few of the best readily available [...]

Нэр: هدیه ولنتاین Огноо: 14 February 2019

There may be noticeably a bundle to learn about this. I assume you made sure good points in features also.
هدیه ولنتاین https://www.instagram.com/p/BtjZVN0l0a2/

Нэр: 사다리사이트 Огноо: 15 February 2019

Title

[...]usually posts some quite interesting stuff like this. If you’re new to this site[...]

Нэр: free Salve Cream Tincture Огноо: 18 February 2019

Thanks for the post dear, I like your blog.

Нэр: Gold Coast Life Insurance High Blood Pressure Огноо: 23 February 2019

Title

[...]one of our guests recently proposed the following website[...]

Нэр: Poweradd Portable Charger Огноо: 23 February 2019

Title

[...]Every the moment in a although we choose blogs that we read. Listed beneath would be the newest internet sites that we decide on [...]

Нэр: Moskov Mobile Legends Огноо: 25 February 2019

Title

[...]usually posts some very exciting stuff like this. If you are new to this site[...]

Нэр: biodegradable17 Огноо: 25 February 2019

Title

[...]usually posts some very interesting stuff like this. If you’re new to this site[...]

Нэр: STIs Огноо: 26 February 2019

Title

[...]Here are a number of the websites we advocate for our visitors[...]

Нэр: milf bbw Огноо: 26 February 2019

Wonderful story …

Here are a couple of unrelated data, nonetheless really worth taking a your time to visit this website

Нэр: contact juggling balls Огноо: 28 February 2019

Title

[...]although web-sites we backlink to below are considerably not connected to ours, we feel they’re really really worth a go through, so possess a look[...]

Нэр: print dvd covers Огноо: 5 March 2019

Title

[...]Here are a few of the web pages we suggest for our visitors[...]

Нэр: custom label Огноо: 6 March 2019

You must see this website …

We came across a cool web page that you may possibly take pleasure in visiting …

Нэр: 메이저사이트 Огноо: 7 March 2019

Title

[...]Sites of interest we have a link to[...]

Нэр: Steel Construction Manual Огноо: 8 March 2019

Title

[...]very few web sites that take place to be comprehensive below, from our point of view are undoubtedly nicely really worth checking out[...]

Нэр: https://www.signinsupport.net Огноо: 8 March 2019

Title

[...]that could be the end of this write-up. Here you’ll discover some web pages that we believe you’ll value, just click the hyperlinks over[...]

Нэр: arabic roulette Огноо: 8 March 2019

Title

[...]Sites of interest we’ve a link to[...]

Нэр: scrap car removal abbotsford bc Огноо: 9 March 2019

Title

[...]Here are a number of the web sites we advocate for our visitors[...]

Нэр: Haryana 12th Result 2019 Огноо: 10 March 2019

Title

[...]Here are a number of the web pages we suggest for our visitors[...]

Нэр: buy facebook accounts Огноо: 10 March 2019

Title

[...]very couple of internet websites that take place to become comprehensive below, from our point of view are undoubtedly very well really worth checking out[...]

Нэр: Get More Info Огноо: 11 March 2019

Title

[...]Sites of interest we’ve a link to[...]

Нэр: download Огноо: 13 March 2019

Title

[...]check below, are some totally unrelated internet sites to ours, however, they are most trustworthy sources that we use[...]

Нэр: spam takipci satin al Огноо: 14 March 2019

Title

[...]Here is an excellent Weblog You may Locate Exciting that we Encourage You[...]

Нэр: Bathroom tiles cleaning Огноо: 15 March 2019

Title

[...]please pay a visit to the websites we comply with, like this 1, as it represents our picks through the web[...]

Нэр: Buy Forex Trading Signals Огноо: 16 March 2019

You must see this website …

We came across a cool website that you just may enjoy visiting …

Нэр: spanish travel agency Огноо: 16 March 2019

Title

[...]that may be the end of this write-up. Here you’ll locate some web-sites that we believe you will value, just click the hyperlinks over[...]

Нэр: cryptocurrency Огноо: 17 March 2019

Title

[...]just beneath, are several entirely not associated web pages to ours, however, they may be certainly really worth going over[...]

Сэтгэгдэл бичих

АНХААРУУЛГА: Уншигчдын бичсэн сэтгэгдэлд FACT.mn хариуцлага хүлээхгүй болно. ХХЗХ-ны журмын дагуу зүй зохисгүй зарим үг, хэллэгийг хязгаарласан тул ТА сэтгэгдэл бичихдээ хууль зүйн болон ёс суртахууны хэм хэмжээг хүндэтгэнэ үү. Хэм хэмжээг зөрчсөн сэтгэгдлийг админ устгах эрхтэй. Сэтгэгдэлтэй холбоотой санал гомдлыг 9318-5050 утсаар хүлээн авна.