И.Очирбат: Монголын төрд, Үндсэн хуулийн цэцэд ч хүний эрх мэддэг хүн алга

8-20-8-550x300Сүхбаатар аймгийн Мөнххаан сумын иргэн И.Очирбат “Зууны мэдээ” сонины “Иргэний индэр” буланд хандлаа. Түүний байр суурийг хүргэе.

–Үндсэн хуулийн цэцэд гурван удаа хандсан ч асуудлыг хянан хэлэлцэх шаардлагагүй гэсэн хариу өгсөн гэлээ. Ямар асуудлаар гомдол гаргасан юм бэ?

-Мөнххаан суманд 2008 оны шуурганаар 200 өрх малгүй болсон. Өөрсдийн муугаас болоогүй, албан тушаалтны буруугаас үүдсэн хэрэг тул хохирлыг төр хариуцах ёстой гэж үзэж байгаа юм. Өвөлжилт, отрыг зөв зохион байгуулаагүй. Отроор гадны малчид авчирч буулгаад зуд болоход нутгийн малчид зутарч малаа барсан. Энэ бол аймаг, сумын удирдлагуудын буруутай үйлдлээс болсон хэрэг. Зүй нь сум, орон нутгийн дарга малчдынхаа эрх ашгийг хамгаалах ёстой байсан. Малчид багтаж л байвал нүүлгэж авчраад буулгаж байж таарахгүй, отрыг зөв зохион байгуулах ёстой шүү дээ. Сонгуульд гарахдаа тэр хүмүүс “Бид таны эрх ашгийг хамгаална. Та нарын төлөө явна” гэж гарсан шүү дээ. Энэ асуудлаар олон газарт, эцэст нь Үндсэн хуулийн цэцэд гурван удаа хандаад шийдүүлж чадсангүй. Бухимдаж явсаар эцэст нь зүрхний шигдээс болж эмнэлэгт ирж хагалгаанд ороод буцаж байна.

–Хууль, шүүхийн байгуулагад хандаж байв уу?

-Аймгийнхаа шүүхэд хандаж байсан. “Та ийм асуудлаар хөөцөлдөөд хэрэггүй биз дээ” гэх утгатай зүйл хэлж байна лээ. Үндсэн хуульд заасан бүх эрх маань зөрчигдсөн, хохирлын хариуцагч тал ч тодорхой байгаа шүү дээ, уг нь. Багийн даргаас Ерөнхийлөгч хүртэл, аймаг, сумын удирдлагаас Үндсэн хуулийн цэц хүртэл хандлаа. Ерөнхий сайдад ч хандсан. Төр, засаг маань Бавуугийн Лхагвасүрэн гуайд тусалж болсон байна лээ, би барьцаж, шүүмжилж байгаа юм биш. Нэг өрх айл мал, хөрөнгөө барчихаад, үр хүүхдээ сургууль нь явуулж чадахгүй зовж ядарч, сандарч байгаагаа мэдүүлж байхад “Ямар ч аргагүй асуудал байна” гэж зөвлөхөөрөө утсаар хэлүүлчихээд сууж байдаг эрх баригчид байж боломгүй. Тухайн үед УИХ-ын гишүүн Р.Буд, Ч.Улаан нар биднийг төлөөлж төрд сууж байсан. Хэн, хэнд нь хэлсэн ч мөн л тоогоогүй. Ер нь хууль, шүүхийн байгууллагаас өгсүүлээд УИХ, Засгийн газар, Үндсэн хуулийн цэцэд нь ч хүний эрхийг мэддэг, дээдэлдэг хүн алга. Үндсэн хуулиа бүрэн мэддэг хүн ч байхгүй байна. Ийм байж яаж Монгол Улсыг авч явах вэ дээ. Дээр байгаа хүмүүс маань мулгуу дарга нарын шийдвэрт мухардаж, банк гэх шулаачдад луйвардуулж зүдэрч байгаа иргэдээ гэх сэтгэлгүй байваас цаашид төрийг мөхөөх аюултай.

–Өнөө жил танай нутагт зуншлага хэр байна. Өвөлжилт ямархуу болно гэж малчид ярьж байна вэ?

– Зуншлагын байдлыг ажихад Сүхбаатар аймагт өвөлжилт хүндрэх төлөвтэй байгаа. Манай суманд зуншлага тааруухан байлаа. Миний араас хэчнээн хүн над шиг малаа барж гудамжинд гарахыг таашгүй. Сэтгэл зовниж байна. Над шиг гудамжинд гарсан ч хөдөөгийн цөлх ард түмэн өөрийнхөө төлөө явах нь хэд бол. Малчид хоосон толгойтой дарга нарын буруугаас малаа барж хохирвол лав л Үндсэн хуулийн цэц нь авч хэлэлцэхгүй юм байна гэдгийг ойлголоо. Цэц маань манаачтай гээд байгаа. Гэтэл тэнд манаач алга, хэдэн мануухай л байна. УИХ-аар батлагдаж байгаа хуулиуд нь Үндсэн хууль зөрчсөн байх нь олон байна. Цэц нь Үндсэн хуулийн хэрэгжилтийг хангуулахдаа дарга, иргэн гэхгүй тэгш үйлчлэх ёстой. Гэтэл ийм хяналт, зохицуулалт алга. Ганц Сүхбаатар аймгийн Мөнххаан сум гэлтгүй Монгол Улсын хэмжээнд Үндсэн хуулиар олгогдсон хүний эрх зөрчигдөж байна. Иргэдэд яллах хууль нь түлхүү үйлчилдэг, эрхийг нь хангасан, ашиг сонирхлыг нь хамгаалсан хуулийн заалтууд үйлчилдэггүй. Сайд, дарга нар өөрсөддөө зориулж хууль гаргадаг, хэзээ нэг цагт хэрэглэнэ гээд “цоорхой” гаргадаг. Тэгээд өөрсдийн ашиг сонирхлыг хамгаалж, зохицуулаад өнгөрүүлдэг явдал газар авчээ.

–Та олон жил тэмцсэн гэлээ. Таны өргөдөл, гомдлыг аль ч шатанд хэлэлцэхгүй байхад цааш яах бодолтой вэ?

-Эцсийн эцэст миний тэмцэж, зүтгэж байгаагийн гол зорилго Үндсэн хуулиа иргэдэд үйлчилдэг болгоё гэсэн санаа юм. Хүн болгон Үндсэн хуулийнхаа хүрээнд амьдарч, хуулиараа хамгаалуулдаг байвал болмоор байгаа юм. Энэ Үндсэн хуулийг хүмүүс болно, болохгүй гэж ярьдаг. Болгоё гэвэл болно шүү дээ. Бас ч муу хууль биш юм шүү. Улс төрийн намуудыг сонсч байхад эцэг хуулиа сайжруулъя гээд санал, санаачилга гаргаж байгаа юм билээ. Одоогийнхоос илүү сайжруулсан хувилбарыг МАХН-аас гаргасныг олж үзсэн. Баталчихвал иргэдийн амьдралд тун нааштай хууль санагдсан. Би тийм сүрхий эх оронч хүн ч биш, гэхдээ одоо эд хөрөнгө чухал уу, эх орон чухал уу гэдгийг бодох цаг иржээ.

Эх сурвалж: “Зууны мэдээ” сонин

Ч.ЗОТОЛ


URL:

Нэр: Maglia Roma EPoco Prezzo Огноо: 25 August 2018

You’re an extremely helpful internet site; couldn’t make it without ya!
Maglia Roma EPoco Prezzo http://www.theconservatarianreview.com/Roma-33-Defender-Emerson-p-7378

Нэр: Bayern Munchen Trøjer Огноо: 26 August 2018

Many thanks extremely valuable. Will share website with my pals.
Bayern Munchen Trøjer http://www.shannonmdrealty.com/Niklas-Dorsch-jerseyID-512541027

Нэр: Schalke 04 Tröjor Огноо: 26 August 2018

Neat Webpage, Maintain the very good work. With thanks.|
Schalke 04 Tröjor http://www.fashionradicalsnews.com/Coke-p-93620

Нэр: PSG Drakt Огноо: 26 August 2018

Great looking internet site. Think you did a great deal of your very own coding.
PSG Drakt http://www.socalhardwoodflooring.com/Neymar-C-PSG-P-5128

Нэр: Barcelona Tröjor Огноо: 27 August 2018

I delight in the knowledge on your web site. Thnx.
Barcelona Tröjor http://www.bettermensolutions.com/Barcelona-Lionel-Messi

Нэр: Maglia Barcellona Poco Prezzo Огноо: 28 August 2018

I love looking at your websites. Thanks!
Maglia Barcellona Poco Prezzo http://www.zeropartypolitics.com/barcellona/maglia-ousmane-dembele

Нэр: Manchester City Drakt Огноо: 28 August 2018

Fantastic Web-site, Preserve the beneficial job. Thanks.|
Manchester City Drakt http://www.mydescubrimientos.com/Manchester-City-25-Fernandinho-2018

Нэр: maglie calcio a poco prezzo Огноо: 28 August 2018

I love this website – its so usefull and helpfull.
maglie calcio a poco prezzo http://www.synchronizationofus.com/

Нэр: fotbollstr?ja Огноо: 28 August 2018

fotbollstr?ja

Awesome Web site, Carry on the fantastic work. Thanks for your time.|

Нэр: billige fotballdrakter Огноо: 28 August 2018

You’ve among the best internet sites.
billige fotballdrakter http://www.travelstobhutan.com/

Нэр: fodboldtrøjer Огноо: 28 August 2018

Hello, tidy web page you’ve in here.
fodboldtrøjer http://www.crimsontee.com/

Нэр: nuove maglie calcio Огноо: 29 August 2018

Really….this is a good web site.
nuove maglie calcio http://www.glivytech.com/

Нэр: fotbollströjor med eget tryck Огноо: 29 August 2018

thank a lot for your web site it aids a lot.
fotbollströjor med eget tryck http://www.tampabaygoodliving.com/

Нэр: maglie calcio Огноо: 30 August 2018

Incredible….this is a helpful web page.
maglie calcio http://www.haeroo.com/

Нэр: Magliette Calcio Poco Prezzo Огноо: 30 August 2018

Keep up the good work and generating the group!
Magliette Calcio Poco Prezzo http://www.wendtsporkpalace.com/

Нэр: Maglie Calcio a poco prezzo Огноо: 30 August 2018

Unbelievably individual pleasant website. Enormous info readily available on few clicks on.
Maglie Calcio a poco prezzo http://www.niveauradio.com/

Сэтгэгдэл бичих

АНХААРУУЛГА: Уншигчдын бичсэн сэтгэгдэлд FACT.mn хариуцлага хүлээхгүй болно. ХХЗХ-ны журмын дагуу зүй зохисгүй зарим үг, хэллэгийг хязгаарласан тул ТА сэтгэгдэл бичихдээ хууль зүйн болон ёс суртахууны хэм хэмжээг хүндэтгэнэ үү. Хэм хэмжээг зөрчсөн сэтгэгдлийг админ устгах эрхтэй. Сэтгэгдэлтэй холбоотой санал гомдлыг 9318-5050 утсаар хүлээн авна.