Оюутолгой алдаа болсон уу?

4478

Өнгөрсөн Ням гарагт (2019.06.02) орон даяар хамгийн олон үзэгчтэй МҮОНТ-ийн долоо хоногийн тоймоор Оюу толгой (ОТ) төсөл нь алдаа болсон, харилцан ашигтай биш. Бид алдаанаасаа туршлага, сургамжтай үлдлээ гэв. Энэ том төслийг хоёр сарын турш шалгасан УИХ-ын 12 гишүүнтэй ажлын хэсгийн тайланг Эдийн засгийн байнгын хороон дээр хэлэлцсэнийг сурвалжлан танилцуулаад ийм дүгнэлт хийжээ.

Алдсан ч, оносон ч эдүгээ Монголын эдийн засгийг нуруундаа үүрэлцэж яваа энэ мега төслийн тухай иймэрхүү дүгнэлт газар авч, нийгэм ОТ төсөлд сөргөөр хандах нь давамгайлсаар байна. Гэхдээ эерэг сөргийн ялгаа 2015 оныг 2019 онтой харьцуулбал тогтмол буурсныг Q-score гэдэг судалгаа харуулж байна. Яг ямар асуудлаар Монголын төр засаг ба хөрөнгө оруулагч нарын хооронд зөрөлдөөн гараад байгааг иргэд бодитоор харж тунгаан бодох шаардлага тулгарлаа.

Монголын иргэд ОТ-ын талаар ойлголтоо цэгцэлж, тодорхой байр суурин дээр нэгдэхгүй бол сонгуулийн синдромын нөлөөгөөр энэ төсөл зогсож, хөрөнгө оруулагчид монголоос гарч явах магадлал өндөр боллоо. Төсөөтэй нөхцөл байдалд, Рио Тинто нэг жилийн өмнө дэлхийд нөөцөөрөө хоёрт жагсдаг, 40 хувийг нь эзэмшиж байсан Индонезийн Грасбергийн зэсийн орд газраас гарсан билээ.

ТӨСЛИЙН БОДИТ БАЙДАЛ

Монгол Улс ба гадаадын хөрөнгө оруулагчид 32 сая тонн зэсийн олборлох нөөцөөрөө дэлхийд гуравт орж буй Оюутолгойн орд газрыг ашиглах гэрээг зураад яг 10 жил болж байна. Орд газрыг Монголын Засгийн газар 34, АНУ, Канадын хөрөнгийн биржид бүртгэлтэй Туркойз Хилл Ресурс компани 66 хувийг нь эзэмшиж байна. Туркойз Хилл Ресурсын 51 хувь нь дэлхийн хоёр дахь том уул уурхайн компани Рио Тинтод очсоноор ОТ ордыг олборлох боломж ийнхүү бүрдэв. ОТ-н нөөцийн 20 хувь нь ил, 80 хувь нь газрын гүнд 700-1300 метрийн дор оршдог.

Ил уурхайг нь олборлон 2013 оноос зэсийн баяжмал экспортолж эхэлсэн, далд уурхайгаа 2016 оноос ашиглалтад бэлдэж, 2021-2022 оноос олборлолт эхлүүлэх ажээ. Эдүгээ ОТ төсөлд нийт 12 орчим тэрбум долларын санхүүжилт, 3 нь хувьцааны буюу өөрийн хөрөнгөөр, 6 нь гадаадын 15 том банкны зээлээр, 4 нь төслийн санхүүжилтээс бүрдээд байна гэж дээрх УИХ-ын Ажлын хэсгийн тайланд оржээ.

ОТ компани 2014 онд 1.8; 2015 онд 1.6; 2017 онд 0.94; 2018 онд 1.2 тэрбум доллар буюу нийт 5.6 тэрбум долларын борлуулалтыг олборлолт эхэлснээс хойш хийгээд байна. Энэ нь 18 тэрбум доллар одоогоор энэ компанид орсон гэсэн үг.

Тэгвэл Монголын ДНБ-ээс том энэ мөнгөний хагас нь буюу 9.1 тэрбум доллар нь Монголын эдийн засагт шингэжээ. ОТ компанийн мэдээлснээр үүний 6 хувь нь үндсэн болон гэрээт ажилчдын цалинд, 19 хувь нь төрийн байгууллагуудад татвар, хураамж, төлбөр хэлбэрээр, 75 хувь нь монголын 800 гаруй ханган нийлүүлэгч компаниудаас авсан бүтээгдэхүүн, үйлчилгээний төлбөрт явжээ. Нөгөө хагас нь тоног төхөөрөмж зэрэг үндсэн болон эргэлтийн хөрөнгө худалдан авах, менежмент болон захиргааны, бусад зардалд явжээ.

ОТ компани хөрөнгө оруулалтаа 2029 он хүртэл нөхөж чадахгүй, нөхсөнөөс хойш 10 жилийн турш Монголын Засгийн газар зээлж бүрдүүлсэн өөрийн хөрөнгийн (1.07 тэрбум доллар) төлбөрөө хүүтэй нь (2019 оны байдлаар 541 сая доллар) төлж барагдуулаад 2040 оноос л ногдол ашиг авна гэж Эрдэнэс ОТ компани мэдээлжээ.

Эдүгээ далд уурхайн бэлтгэл ажил ид явагдаж, 16 мянга гаруй хүн ажиллаж байгаагаас 93 хувь нь монголчууд аж. Гэхдээ 2023 оноос олборлолт эхлээд ажил жигдрэхээр Оюутолгойн уурхайд нийт 6,000 орчим хүн л тогтмол ажиллана. Өнөөдөр ханган нийлүүлэгчдийн ажиллагсдыг оруулбал Монголын 45 мянган хүн энэ төсөлд хамрагдаж байна. Өмнөговь аймгийн өнгө төрх шинэчлэгдэж, нийт 400 сая долларын хөрөнгө оруулалт хийгдэж, Ханбогд сум гэхэд л орчин үеийн хот болох сууриа тавиад байна. Монголын олон мянган залуус мэргэжлийн хувьд олон улсын түвшинд мэргэшин дадлагажаад байна.

ОТ-н экспортлож буй баяжмалыг цэвэр зэсээр тооцвол жилд 160,000 тонн бөгөөд далд уурхайн олборлолт эхэлсний дараа үйлдвэрлэл 3-4 дахин өснө. Тэгэхэд Монгол Улсын төсвийн орлогын үлэмж хэсгийг ганц ОТ бүрдүүлэх гэнэ.

Гэхдээ энэ төслийг тэр хүртэл нь явуулах эсэх нь яг одоо асуудал болоод байна. 2020 оны сонгууль ойртож төр засгийн эрх баригчдын “улс төрийн синдром” эхэлсэн учир энэ төслийн гэрээг засч сайжруулахаасаа илүү хүчингүй болгох, төслийг зогсоож “баатрын дүрээр” ялгарах сонирхол давамгайлж эхэллээ.

Мэдээж, Монголын түүхэн дэх хамгийн том, ардчилсан Монголын барууны ертөнцтэй хийсэн анхны төсөл, Оросын мэргэжилтний зөвлөгөөгүй байгуулсан анхны гэрээ учир алдаж оносон зүйл их байгаа. Гэрээг байгуулсан сайд дарга нарыг ашиг сонирхлын зөрчил гаргасан гээд хорьж, шалгаж байцааж байна. Уул уурхайгаас хамааралтай хөгжиж буй буурай улсуудын нийтлэг зовлон Монголд тохиогоод байна.

АСУУДЛЫГ ӨНДРӨӨС ХАРВАЛ

ОТ бол Монголын эдийн засгийг хөтлөгч хамгийн том төсөл. Төслийг хэрэгжүүлэхийн тулд олон гэрээ байгуулж, шинэчилж ирлээ. Хөрөнгө оруулалтын, хувьцаа эзэмшлийн, гүний уурхайн, нэмэгдэл, Дубайн гэрээ гэх мэт. Олон алдаа, дутагдал гарсан тухай УИХ-ын ажлын хэсгийн тайланд нэлээн нухацтай гаргаж тавьсныг тэмдэглэх хэрэгтэй.

Техник эдийн засгийн үндэслэл (ТЭЗҮ)-ээ тохиролцоогүй байж хөрөнгө оруулалтын гэрээ байгуулсан, үр дүнд нь төслийн зардал анх тохирсноосоо хоёр дахин өсчихсөн, хөрөнгө оруулагч нь тэр зардлынхаа 3 хувиар менежментийн төлбөр авдаг, зардлын нэр томьёоны тухай нэгдсэн ойлголт байхгүй учир татварын маргаан үргэлж гардаг зэрэг олон асуудал, сорилтууд тулгарсаар байна. 2009-2015 оны хооронд 3.2 их наяд төгрөгийн татварын зөрчил гарсан гэж тус Ажлын хэсгийн тайланд оржээ.

Гэхдээ энэ бүхнийг хоёр тал ширээний ард сууж ярилцах, ойлголцох, засч залруулах хугацаа нөхцөлөө урьдчилан тохирч ажиллах, дүгнэх замаар явж л харилцан итгэлцэл бий болно. Зөвхөн харилцан итгэлцэл тогтсон цагт л хамтын ажиллагаа өндөр өгөөжтэй, харилцан ашигтай болдог.

Монголын тал эдүгээ том төслүүдэд хувьцаа эзэмшихийн оронд эхнээсээ татвар, төлбөрөө илүү аваад явах нь зөв гэж ярих боллоо. Энэ хувилбарыг одоо байгаа нөхцөлтэй харьцуулан судлах, 34 хувиа яаж үнэлэх, хэнд борлуулах, өрөндөө хэдийг нь суутгах, төслөөс авах татвар, төлбөрийн хувь хэмжээг яаж өөрчлөх зэргийг ярилцаж эхлэх хэрэгтэй байна.

Мөн энэ төсөлтэй холбоотой төр засгийн удирдагчид, улстөрчдийн шууд ба шууд бус ашиг сонирхлыг ил тод болгох талаар иргэний нийгэм идэвхтэй ажиллах шаардлагатай байна. Иргэдийн хяналтыг нэмэгдүүлэх замаар төслийн өгөөж нь Монголын айл өрх бүрт илүү мэдрэгдэх болно. Зөвхөн энэ замаар л байгалийн баялаг нь хараал биш, ерөөл болдог.

Ийм том төслийн менежмент хийж, тэр олон том банкнаас зээл авсны хувьд Рио Тинто бүх талын баталгаа даатгал хийлгэхээс өөр сонголтгүй юм. ОТ-н гэрээнд өөрчлөлт оруулах, эсвэл гэрээнийхээ хүрээнд дээрх асуудлуудыг тодруулж, тодорхойлох шаардлага байгаа нь үнэн. Монголын талын өгөөжийг нэмэгдүүлэх талаар гэрээ хэлэлцээ хийхэд хөрөнгө оруулагч бэлэн гэж мэдэгдээд байгаа.

Тийм учраас ОТ төслийг дахиад л сонгуулийн шоу болгож биш, сонгуулийн дараа тогтон сууж, товлон ярилцах хэрэгтэй байна. Түүнээс биш зарим түшмэдийн саналаар гэрээгээ цуцлах аваас Монгол Улсын хувьд “хөл рүүгээ буудсантай” адил юм. Энэ төслийг худалдан авахад бэлэн хөршүүд ч бий. Гуравдагч хөршүүд, тэдний зээл олгосон банкууд харин монголчууд гэрээгээр тохирсон ажлаа яаж хэрэгжүүлж буйг анхааралтай ажиглаж байгаа.

Барилгыг дуусахаар нь байшин гэдэг, харин дутуу бариад хаячихвал овоолго болдог. ОТ-гоо эхлээд байшин болгоё. Овоолго болгочихвол хариуцах эзэн ч алга болж, улс орон арбитрын шүүхийн зардлыг оруулаад баахан өртэй хоцорно.

Эдийн засаг, улс төр-бодлогын шүүмж- нийтлэл

2019.06.05, Д.Жаргалсайхан 


URL:

Нэр: important link Огноо: 17 September 2019

I just want to tell you that I am just newbie to weblog and honestly enjoyed your website. Probably I’m likely to bookmark your blog . You actually come with great articles. Regards for revealing your website page.

Нэр: health and fitness Огноо: 28 September 2019

Its like you read my mind! You seem to know so much about this, like you wrote the book in it or something. I think that you can do with some pics to drive the message home a little bit, but instead of that, this is wonderful blog. A fantastic read. I’ll definitely be back.

Нэр: health and fitness Огноо: 28 September 2019

Absolutely pent written content , thanks for entropy.

Нэр: health and fitness Огноо: 29 September 2019

Hello.This post was really interesting, especially since I was looking for thoughts on this matter last couple of days.

Нэр: health and fitness Огноо: 29 September 2019

I am also commenting to let you understand of the incredible experience my girl had checking your webblog. She came to understand so many pieces, which include what it is like to have a wonderful helping mood to have certain people really easily learn several impossible subject matter. You undoubtedly exceeded visitors’ expectations. I appreciate you for giving the helpful, trusted, explanatory and cool guidance on this topic to Ethel.

Нэр: health and fitness Огноо: 29 September 2019

I like this post, enjoyed this one thanks for posting. “It is well to give when asked but it is better to give unasked, through understanding.” by Kahlil Gibran.

Нэр: health and fitness Огноо: 29 September 2019

I have been absent for some time, but now I remember why I used to love this web site. Thank you, I will try and check back more frequently. How frequently you update your website?

Нэр: health and fitness Огноо: 29 September 2019

I do not even know how I ended up here, but I thought this post was good. I do not know who you are but definitely you are going to a famous blogger if you aren’t already ;) Cheers!

Нэр: health and fitness Огноо: 30 September 2019

Hello. remarkable job. I did not expect this. This is a splendid story. Thanks!

Нэр: health and fitness Огноо: 30 September 2019

I like this post, enjoyed this one regards for posting. “No trumpets sound when the important decisions of our life are made. Destiny is made known silently.” by Agnes de Mille.

Нэр: health and fitness Огноо: 30 September 2019

My wife and i have been quite relieved Peter could carry out his analysis through your ideas he acquired out of your weblog. It is now and again perplexing to just continually be releasing helpful tips some others may have been selling. We keep in mind we now have the blog owner to thank because of that. The most important illustrations you have made, the easy blog menu, the friendships you will help create – it’s got most awesome, and it is making our son in addition to us feel that that subject matter is pleasurable, which is quite essential. Thank you for everything!

Нэр: health and fitness Огноо: 30 September 2019

you are actually a excellent webmaster. The site loading velocity is amazing. It seems that you are doing any unique trick. Moreover, The contents are masterpiece. you’ve performed a magnificent process on this subject!

Нэр: health and fitness Огноо: 30 September 2019

Very interesting details you have observed , thanks for putting up. “These days an income is something you can’t live without–or within.” by Tom Wilson.

Нэр: health and fitness Огноо: 30 September 2019

I like what you guys are up also. Such clever work and reporting! Carry on the excellent works guys I’ve incorporated you guys to my blogroll. I think it will improve the value of my site :) .

Нэр: health and fitness Огноо: 30 September 2019

you are truly a excellent webmaster. The site loading velocity is amazing. It sort of feels that you’re doing any unique trick. Furthermore, The contents are masterwork. you have performed a magnificent job on this topic!

Нэр: health and fitness Огноо: 30 September 2019

Thanks for sharing superb informations. Your web-site is very cool. I’m impressed by the details that you have on this website. It reveals how nicely you understand this subject. Bookmarked this website page, will come back for extra articles. You, my friend, ROCK! I found simply the information I already searched everywhere and simply could not come across. What a great web-site.

Нэр: health and fitness Огноо: 1 October 2019

I’ll immediately grasp your rss feed as I can not to find your e-mail subscription hyperlink or e-newsletter service. Do you’ve any? Please allow me recognise in order that I may just subscribe. Thanks.

Нэр: health and fitness Огноо: 1 October 2019

I am continually searching online for ideas that can help me. Thank you!

Нэр: health and fitness Огноо: 1 October 2019

I have been absent for some time, but now I remember why I used to love this website. Thanks, I’ll try and check back more frequently. How frequently you update your web site?

Нэр: Technology and Computer Огноо: 1 October 2019

We are a group of volunteers and opening a new scheme in our community. Your site provided us with valuable information to work on. You’ve done an impressive job and our whole community will be grateful to you.

Нэр: health and fitness Огноо: 1 October 2019

Thanks, I have just been looking for information about this subject for ages and yours is the greatest I have found out till now. But, what concerning the conclusion? Are you positive in regards to the source?

Нэр: health and fitness Огноо: 1 October 2019

I like the efforts you have put in this, appreciate it for all the great content.

Нэр: Baby and Parenting Огноо: 1 October 2019

You really make it seem so easy with your presentation but I find this matter to be actually something which I think I would never understand. It seems too complex and very broad for me. I am looking forward for your next post, I will try to get the hang of it!

Нэр: Technology and Computer Огноо: 1 October 2019

Simply want to say your article is as surprising. The clarity in your post is just great and i can assume you are an expert on this subject. Fine with your permission let me to grab your feed to keep updated with forthcoming post. Thanks a million and please keep up the rewarding work.

Нэр: health and fitness Огноо: 2 October 2019

I don’t even know how I ended up here, but I thought this post was good. I do not know who you are but definitely you are going to a famous blogger if you are not already ;) Cheers!

Нэр: health and fitness Огноо: 2 October 2019

Hello my family member! I want to say that this post is amazing, nice written and include almost all important infos. I would like to see more posts like this.

Нэр: health and fitness Огноо: 2 October 2019

Generally I do not learn article on blogs, however I would like to say that this write-up very compelled me to try and do it! Your writing taste has been surprised me. Thanks, very nice article.

Нэр: health and fitness Огноо: 2 October 2019

As a Newbie, I am constantly searching online for articles that can be of assistance to me. Thank you

Нэр: health and fitness Огноо: 2 October 2019

Hello.This article was extremely motivating, particularly because I was investigating for thoughts on this topic last Thursday.

Нэр: health and fitness Огноо: 2 October 2019

I am just writing to make you know of the perfect discovery my princess experienced reading through your blog. She discovered too many things, including how it is like to have a very effective giving character to make many people easily fully understand specific tricky things. You undoubtedly did more than visitors’ expectations. Many thanks for offering the warm and helpful, healthy, edifying not to mention unique tips about the topic to Evelyn.

Нэр: health and fitness Огноо: 2 October 2019

Keep up the excellent piece of work, I read few content on this web site and I think that your site is rattling interesting and holds bands of great info .

Нэр: health and fitness Огноо: 3 October 2019

I have been examinating out many of your articles and i must say pretty nice stuff. I will make sure to bookmark your site.

Нэр: health and fitness Огноо: 3 October 2019

certainly like your web site but you have to test the spelling on quite a few of your posts. A number of them are rife with spelling problems and I find it very troublesome to inform the truth however I’ll definitely come again again.

Нэр: health and fitness Огноо: 3 October 2019

I gotta favorite this website it seems very beneficial handy

Нэр: health and fitness Огноо: 3 October 2019

I haven’t checked in here for a while as I thought it was getting boring, but the last several posts are good quality so I guess I will add you back to my daily bloglist. You deserve it my friend :)

Нэр: health and fitness Огноо: 3 October 2019

I enjoy you because of your own work on this website. My niece take interest in going through research and it is easy to see why. All of us hear all of the compelling medium you present invaluable strategies on this blog and invigorate response from visitors about this topic while our own simple princess is without a doubt being taught a lot. Enjoy the rest of the year. You are performing a really good job.

Нэр: health and fitness Огноо: 3 October 2019

I think this is one of the most significant information for me. And i’m glad reading your article. But wanna remark on some general things, The website style is wonderful, the articles is really excellent : D. Good job, cheers

Нэр: health and fitness Огноо: 3 October 2019

Its fantastic as your other blog posts : D, appreciate it for putting up. “Before borrowing money from a friend it’s best to decide which you need most.” by Joe Moore.

Нэр: Business & Finance Огноо: 4 October 2019

It¡¦s really a cool and helpful piece of information. I¡¦m happy that you shared this useful information with us. Please stay us informed like this. Thank you for sharing.

Нэр: health and fitness Огноо: 6 October 2019

I have been absent for some time, but now I remember why I used to love this web site. Thanks, I’ll try and check back more often. How frequently you update your site?

Нэр: health and fitness Огноо: 6 October 2019

Hello there, You’ve done an excellent job. I’ll certainly digg it and personally recommend to my friends. I am sure they’ll be benefited from this site.

Нэр: health and fitness Огноо: 7 October 2019

Thank you a lot for providing individuals with an exceptionally marvellous opportunity to read from this website. It is often so pleasant plus stuffed with fun for me personally and my office peers to visit your website no less than thrice per week to learn the latest issues you will have. And of course, I am usually satisfied considering the exceptional solutions you give. Certain two ideas in this post are clearly the finest I have had.

Нэр: health and fitness Огноо: 7 October 2019

I like this site so much, bookmarked. “American soldiers must be turned into lambs and eating them is tolerated.” by Muammar Qaddafi.

Нэр: health and fitness Огноо: 7 October 2019

I was suggested this web site by my cousin. I’m not sure whether this post is written by him as nobody else know such detailed about my problem. You are incredible! Thanks!

Нэр: health and fitness Огноо: 7 October 2019

I together with my pals were actually checking out the best techniques found on your web site then then I got a horrible suspicion I had not expressed respect to the blog owner for them. These women are already consequently happy to see all of them and have now seriously been making the most of these things. Appreciation for turning out to be so considerate and then for using this kind of great ideas most people are really eager to discover. My very own sincere apologies for not expressing appreciation to earlier.

Нэр: health and fitness Огноо: 7 October 2019

My spouse and i were absolutely relieved Edward managed to do his homework because of the precious recommendations he acquired in your web site. It’s not at all simplistic to just choose to be giving away steps which a number of people have been trying to sell. We figure out we now have you to appreciate because of that. The type of explanations you have made, the simple site navigation, the relationships you will assist to promote – it’s many spectacular, and it’s leading our son and the family know that that matter is enjoyable, and that’s seriously fundamental. Thanks for the whole thing!

Нэр: health insurance Огноо: 7 October 2019

Its like you read my mind! You appear to know a lot about this, like you wrote the book in it or something. I think that you could do with a few pics to drive the message home a little bit, but instead of that, this is great blog. A great read. I will certainly be back.

Нэр: health and fitness Огноо: 7 October 2019

I was looking at some of your blog posts on this internet site and I conceive this internet site is very instructive! Keep putting up.

Нэр: health and fitness Огноо: 7 October 2019

F*ckin’ remarkable things here. I’m very glad to look your post. Thanks so much and i am looking forward to contact you. Will you kindly drop me a mail?

Нэр: health and fitness Огноо: 8 October 2019

I’ll right away clutch your rss feed as I can not to find your e-mail subscription link or e-newsletter service. Do you have any? Kindly allow me realize in order that I may just subscribe. Thanks.

Нэр: health and fitness Огноо: 8 October 2019

I loved as much as you’ll receive carried out right here. The sketch is tasteful, your authored material stylish. nonetheless, you command get bought an nervousness over that you wish be delivering the following. unwell unquestionably come further formerly again as exactly the same nearly very often inside case you shield this increase.

Нэр: health and fitness Огноо: 8 October 2019

Wow, wonderful blog layout! How long have you been blogging for? you make blogging look easy. The overall look of your website is magnificent, let alone the content!

Нэр: health and fitness Огноо: 8 October 2019

I simply couldn’t go away your website prior to suggesting that I extremely loved the usual info a person supply in your guests? Is going to be back regularly in order to check out new posts.

Нэр: health and fitness Огноо: 8 October 2019

As a Newbie, I am constantly searching online for articles that can help me. Thank you

Нэр: health and fitness Огноо: 8 October 2019

Hi my loved one! I wish to say that this article is awesome, great written and come with almost all significant infos. I would like to look extra posts like this.

Нэр: health and fitness Огноо: 8 October 2019

Lovely site! I am loving it!! Will come back again. I am taking your feeds also

Нэр: health and fitness Огноо: 8 October 2019

hello there and thank you for your information – I’ve definitely picked up something new from right here. I did however expertise some technical issues using this web site, as I experienced to reload the site a lot of times previous to I could get it to load correctly. I had been wondering if your web host is OK? Not that I am complaining, but slow loading instances times will sometimes affect your placement in google and can damage your quality score if advertising and marketing with Adwords. Anyway I am adding this RSS to my e-mail and can look out for a lot more of your respective fascinating content. Ensure that you update this again soon..

Нэр: definition of education Огноо: 9 October 2019

Heya i’m for the first time here. I found this board and I find It really useful & it helped me out much. I hope to give something back and aid others like you helped me.

Нэр: Grant Garro Огноо: 12 October 2019

Hey very nice site!! Man .. Beautiful .. Amazing .. I’ll bookmark your website and take the feeds also…I’m happy to find numerous useful information here in the post, we need develop more strategies in this regard, thanks for sharing. . . . . .

http://aibifuli.top/index.php?title=An_incredibly_interesting_website_with_terrific_short_articles!_l3c1a2l3

Нэр: Sanford Huyser Огноо: 15 October 2019

I have to say which i slightly disagree, but no biggie.

http://46.32.240.43/highlandsupport.co.uk/index.php?title=User:LVYGerman244497

Сэтгэгдэл бичих

АНХААРУУЛГА: Уншигчдын бичсэн сэтгэгдэлд FACT.mn хариуцлага хүлээхгүй болно. ХХЗХ-ны журмын дагуу зүй зохисгүй зарим үг, хэллэгийг хязгаарласан тул ТА сэтгэгдэл бичихдээ хууль зүйн болон ёс суртахууны хэм хэмжээг хүндэтгэнэ үү. Хэм хэмжээг зөрчсөн сэтгэгдлийг админ устгах эрхтэй. Сэтгэгдэлтэй холбоотой санал гомдлыг 9318-5050 утсаар хүлээн авна.