“ЛОМБАРДАД” буй МОНГОЛ

2c722b801e164f340663f290e93d5b17Монголчууд “хөнжлийнхөө хэрээр хөлөө жий” гэдэг. Хөлийнхөө уртад тааруулж хөнжлөө жийгээгүйгээс улсаа, иргэдээ эрсдэлд оруулах вий гэх болгоомжлол төрж байна. Бид өнөөдөр ДНБ-ийнхээ 168 хувьтай тэнцэх хэмжээний өртэй.

Тодруулбал, Монгол Улсын нийт өр 29.7 тэрбум ам.доллар байгаагийн 7.2 нь Засгийн газарт хамаатай. Гүйцэтгэх засаглалын өр ДНБ-ий 85 хувиас 58.9 болж буурсан ч нийт зээлийн хэмжээ багассангүй. Товчхондоо, Засгийн газар өөрсдийн өрөө хариуцах ч дээрх дурдсан бүх зээлийн төлбөр Монголоос валютаар гарна. Энэ нь төлбөрийн тэнцэл ялангуяа валютын ханшид

маш том нөлөө үзүүлэхээр байгаа юм. Ханшаар дамжиж эдийн засагт савлагаа үүсэхийг үгүйсгэхгүй. Ердөө зургаа, долоохон жилийн өмнө нэг ам.доллар 1,280-1,300 төгрөгтэй тэнцэж байсан бол өнөөдөр нэг дахин нэмэгдсэн.

Эдийн засгийн алдаатай бодлого, Засгийн газрын тогтворгүй байдал ханшийн өсөлтөд ийн нөлөөлж тэр хэрээр иргэдийн амьдралд ачаа болсоор иржээ.

Өр, зээлд хязгаар гэж бий. Олдсон болгоныг аваад байвал улс орны үндэсний дархлаа алдагдаж, өрөөр дамжиж аль нэг орны хараат болох эрсдэлтэй.

Өрийн хавх, занга, өрөөр урхидах бодлого гэж байдаг. Хавханд орсон амьтан ямар байдгийг бид бүгд мэднэ. Ийм байдалд орсон олон орон дэлхий дахинд байна.

Тийм учраас өрийн асуудалд Монгол төрийн бодлого, зохицуулалт зайлшгүй үгүйлэгдэж байгааг тодотгох гэсэн юм.

Гадаадаас авч байгаа өр, зээлд тавих зохицуулалт бага зэрэг гажихад л ханшийн савлагаа, эдийн засгийн тогтворгүй байдал үүсэж байсан жишээг бид сүүлийн 20 гаруй жилд хангалттай үзлээ, харлаа.

Ийм учраас ч авч байгаа зээл бүрийг үр ашигтай, эдийн засгийн тооцоотой юунд зарцуулахаа маш нарийн урьдчилж төлөвлөхийг шийдвэр гаргагчдаас хүсээд байгаа юм.

Сүүлийн жилүүдэд Засгийн газрын өр шат дараатай буурч байгаа нь сайн үзүүлэлт ч шинээр авч буй зээлийг юунд зарцуулах төлөвлөгөөг нарийвчлан гаргаж тэр дагуу хэрэгжүүлэх нь үүнээс ч илүү чухал байна.

У.Хүрэлсүхийн Засгийн газар байгуулагдсанаас хойш нэг ч долларын гадаад бонд гаргаагүй. Арилжааны банкнуудаас ч зээл аваагүй. Харин өмнө нь арилжааны банкнуудаас авсан байсан 4-5 их наяд төгрөгийн өрийг төлсөн.

Энэ мөнгө бүгдээрээ жилийн 13-18 хувийн хүүтэй байв. Дээр нь Засгийн газрын нэг ч төгрөгийн баталгаа гаргаагүй нь сайшаалтай.

Гэхдээ зээл монголчуудад өр болж үлдэж буйг санах хэрэгтэй. Ялангуяа валютын зээлийг 10, 20,30 жилийн дараа төлөхөд ханш тэр хэрээр дагаад өссөн байна.

2012 онд Азийн хөгжлийн банк, БНСУ-аас авсан 55 сая долларын зээлийг манай улс авч байхад 71 тэрбум төгрөг болж байсан.

Долоон жилийн дараа одоо энэ мөнгө 140 тэрбум төгрөг болчхоод байх жишээтэй. Валютын зээлийн хор уршиг энэ. Өөрөөр хэлбэл, жижиг эдийн засагтай манай улсын хувьд “толгойгоороо хөл, хөлөөрөө толгой хийхгүй” байх буюу хэт улстөржиж болохгүйг харуулж байна.

Тиймээс л сонгуулийн шоу хийж, зарим талаараа биелэхгүй мөрийн хөтөлбөрөө хэрэгжүүлэх гэж муйхарлан зүтгэж, олсон хэдэн төгрөгөө буруу зарцуулснаас валютын ханшид маш хурдацтай нөлөөлөх болсон.

Зээлээ юунд зарцуулах вэ гэвэл, өндөр технологийг санхүүжүүлж, эдийн засгийн өсөлтийг дэмждэг салбаруудад түлхүү зээлүүлэх маягаар хөшүүрэг байх ёстой. Ийм бодлого нь тодорхой болчихвол бэлэн төсөл байхгүй гэх зовлон гарахгүй.

Хувийн хэвшлийнхэн төр гадаадаас авсан бага хүүтэй зээлээ ийм төслүүдэд ийм зарчмаар өгнө гэсэн. Энэ дагуу бичиг баримтаа, тооцоо судалгаагаа гаргаж өгье гээд бэлдчихнэ.

Хөгжлийн урт, дунд хугацааны бодлоготойгоо уялдуулж зээлийг авч хэрэглэх шаардлага амьдралаас урган гарч байна. Товчхондоо, дэд бүтцэд тулгуурласан хөгжилд зээлийг авах ёстой.

Ингэхгүй болохоор улстөрчдийн хамаарал бүхий компаниуд өндөр дүнтэй зээл авч түүнийгээ төлөхгүй, хариуцлага ч хүлээдэггүй жишиг тогтоочихлоо.

Өдрөөс өдөрт байшин барилгын тоо нэмэгдэж, харагдах байдал талаасаа өнгөө нэмж, хөгжил цэцэглэлт тэлж байна. Гэвч сүүлийн жилүүдэд монгол хүний цалин огт өссөнгүй.

Тэр хэрээр иргэдийн амьдрал дээшилсэнгүй. Зээлсэн мөнгөө хүний хөгжилдөө тодорхой хэмжээнд ашигладаг болмоор байна.

Монгол Улс нийт өрийн хэмжээгээрээ зээлтэй орнуудын 79 дүгээрт бичигджээ. БНХАУ ДНБ-ийнхээ 51.2, Герман 59 хувьтай тэнцэж буй. ДНБ-ийнхээ 0.5 хувьтай тэнцэх хэмжээний өртэй улс Хонг Конг гэж дэлхийн эдийн засгийн тайланд дурдсан байна.

Эндээс харахад нэг хүнд ногдох ДНБ-ийнхээ маш бага хувьтай тэнцэх хэмжээний өртэй улс орон өндөр хөгжиж байх. Тэгэхээр зээл гэдэг засаглалын хомсдолтой популизм хөгжсөн авлига ихтэй улсуудад тус болохоосоо илүүтэй ус болж байгааг тодотгомоор байна.

Нэгэнт авсан өрөө төлөхгүй бол улс орны тусгаар тогтнол аюулгүй байдал яригдана. Эдийн засаг хүндхэн байсан үеүдэд манай улс урд хормойгоороо хойдохоо нөхөж байсан.

Нэг зээлийг төлөхийг тулд нөгөөхөөс нь зээлдэг. Өрийн дарамт ихтэй 2012-2016 онд авсан зээлийнхээ зөвхөн хүүд 1.4 их наяд төгрөг төлж байв. Хэдийгээр энэ тоо одоо буурсан ч жилд бид зээлийн хүүд 850-900 орчим тэрбум төгрөг төлж л байна.

У.Хүрэлсүхийн Засгийн газар нэг талаараа азтай. 2019, 2020 он өндөр зээл төлбөр байхгүй учраас эдийн засгийн бүтцээ зөв харж, менежментээ хийгээд явбал өсөлт өмнөхөөсөө улам бүр нэмэгдэхээр байгаа.

Тиймдээ ч Засгийн газар ямар нэг бонд гаргаагүй, арилжааны банкнаас зээл ч аваагүй. Харин 2020 оноос хойш Засгийн газар нэлээд том хэмжээний өр төлбөр барагдуулах хуваарьтай.

Энэ үед дэлхийн эдийн засаг ч савлагаатай байна гэж шинжээчид үзэж буй. Ойрын дөрвөн жилд хүлээгдэж буй гурав орчим тэрбум ам.долларын өрийг хэрхэн төлөх стратеги төлөвлөгөө ч одоохондоо бүдэг сонгуулийн хийрхэл, улс төржилтийн талбар дунд л Монгол Улс “ломбардад” байна.

С.Батзаяа

Эх сурвалж: Үндэсний шуудан сонин


URL:

Нэр: yeezy 700 Огноо: 9 November 2019

I must convey my appreciation for your kindness for persons who require help with this issue. Your personal dedication to passing the solution all-around ended up being rather practical and has truly permitted individuals like me to achieve their dreams. Your entire interesting guideline can mean this much a person like me and especially to my office colleagues. Thank you; from everyone of us.
yeezy 700 http://www.yeezy700.us.com

Нэр: ferragamo belts Огноо: 10 November 2019

Thanks for every one of your efforts on this blog. Kate loves engaging in internet research and it’s really simple to grasp why. All of us know all about the compelling mode you present insightful items through this web site and therefore recommend response from website visitors about this issue and our simple princess is undoubtedly studying so much. Take pleasure in the rest of the year. You’re the one doing a powerful job.
ferragamo belts http://www.ferragamobelt.us.org

Нэр: off white x jordan 1 Огноо: 11 November 2019

Thank you for your whole labor on this blog. My mother takes pleasure in conducting internet research and it is simple to grasp why. A number of us know all of the dynamic ways you convey good thoughts by means of the website and as well increase response from website visitors on that area of interest plus our own daughter is without question being taught a whole lot. Take advantage of the remaining portion of the new year. You have been doing a powerful job.
off white x jordan 1 http://www.offwhitexjordan1.com

Нэр: chrome hearts Огноо: 11 November 2019

Thank you for all your efforts on this web site. My aunt take interest in participating in investigations and it’s easy to understand why. Almost all learn all of the dynamic ways you make useful tricks through your web blog and as well as cause response from website visitors on this concept then our favorite girl is without a doubt learning so much. Take advantage of the remaining portion of the year. Your carrying out a fantastic job.
chrome hearts http://www.chromehearts.com.co

Нэр: curry 6 shoes Огноо: 11 November 2019

I enjoy you because of all your efforts on this web page. Debby really likes conducting research and it’s easy to understand why. We hear all of the compelling form you provide informative steps on this blog and increase response from some other people on the theme and our favorite child is actually learning so much. Take pleasure in the remaining portion of the year. You are carrying out a good job.
curry 6 shoes http://www.curry6shoes.us

Нэр: christian louboutin outlet Огноо: 11 November 2019

I would like to express my appreciation to the writer for bailing me out of this particular dilemma. Because of browsing throughout the the web and getting techniques which are not powerful, I thought my life was over. Living devoid of the answers to the difficulties you’ve solved as a result of the guideline is a critical case, and those which might have adversely affected my career if I had not discovered your blog. Your primary ability and kindness in controlling the whole thing was very helpful. I’m not sure what I would’ve done if I hadn’t discovered such a thing like this. I can also at this point relish my future. Thank you so much for your expert and results-oriented help. I won’t hesitate to refer your web page to anyone who should get guidance on this area.
christian louboutin outlet http://www.louboutins.us.com

Нэр: nike air max 95 Огноо: 12 November 2019

I simply desired to say thanks again. I’m not certain what I would have undertaken without these recommendations shared by you directly on this area of interest. It previously was an absolute challenging setting in my circumstances, however , considering a new expert technique you managed it took me to weep over delight. I’m just happier for this guidance and then trust you realize what a great job that you’re putting in educating some other people using your web site. I’m certain you’ve never come across any of us.
nike air max 95 http://www.nikeairmax95.us.com

Нэр: jordan shoes Огноо: 12 November 2019

I and my guys ended up checking out the good pointers found on the website and all of a sudden came up with an awful suspicion I never thanked you for those strategies. The women were definitely totally joyful to read through them and have in effect pretty much been tapping into those things. I appreciate you for really being indeed helpful and then for opting for variety of outstanding areas most people are really wanting to know about. Our honest regret for not expressing gratitude to sooner.
jordan shoes http://www.jordansshoes.us.org

Нэр: hermes birkin Огноо: 12 November 2019

I wanted to compose you one very little word in order to say thanks over again for all the superb guidelines you’ve discussed in this article. It was quite generous with people like you to present easily all numerous people could have offered for sale for an electronic book to make some dough for themselves, especially considering that you might have done it if you ever wanted. Those techniques as well acted to be a good way to realize that someone else have the identical desire the same as mine to know good deal more on the topic of this problem. I am sure there are lots of more fun occasions ahead for folks who browse through your blog post.
hermes birkin http://www.hermes-birkin.us.com

Нэр: air max 270 Огноо: 14 November 2019

A lot of thanks for every one of your efforts on this website. My niece loves getting into investigations and it’s really simple to grasp why. We hear all about the dynamic way you present great suggestions on the web blog and in addition inspire response from other individuals on the topic plus my daughter is without a doubt understanding a lot of things. Have fun with the rest of the new year. You’re doing a remarkable job.
air max 270 http://www.air-max270.com

Нэр: moncler jackets Огноо: 18 November 2019

You need to participate in a contest for one of the best blogs on the web. I’ll advocate this site!
moncler jackets http://www.monclerjackets.us

Нэр: retro jordans Огноо: 27 November 2019

There is noticeably a bundle to learn about this. I assume you made sure nice factors in options also.
retro jordans http://www.retro-jordans.us.com

Нэр: goyard Огноо: 30 November 2019

I’m often to blogging and i actually respect your content. The article has really peaks my interest. I’m going to bookmark your site and keep checking for new information.
goyard http://www.goyard-handbag.us

Нэр: lebron 15 shoes Огноо: 29 December 2019

I needed to compose you that bit of word to help thank you so much yet again on your spectacular opinions you’ve contributed on this page. It has been quite tremendously open-handed of people like you to present openly what exactly numerous people could possibly have supplied for an ebook in order to make some dough for their own end, precisely seeing that you could possibly have tried it in the event you decided. Those good ideas additionally acted to provide a easy way to fully grasp that many people have the same dreams just as mine to understand a lot more in regard to this matter. I think there are a lot more pleasurable moments ahead for those who view your site.
lebron 15 shoes http://www.lebron15.net

Нэр: michael kors outlet Огноо: 5 January 2020

I have to convey my passion for your kind-heartedness giving support to men and women who should have help on in this subject matter. Your personal commitment to passing the solution around has been wonderfully invaluable and has without exception empowered workers like me to get to their goals. Your amazing warm and helpful key points signifies much a person like me and additionally to my office colleagues. Best wishes; from everyone of us.
michael kors outlet http://www.michael–korsoutlet.us.org

Нэр: kobe sneakers Огноо: 2 February 2020

Thank you a lot for providing individuals with such a spectacular chance to read from this site. It is always very great plus packed with amusement for me personally and my office colleagues to search your blog the equivalent of three times in one week to find out the latest guides you will have. And definitely, I’m just always motivated with all the wonderful principles you give. Some two ideas in this post are definitely the very best I have ever had.
kobe sneakers http://www.kobesneakers.com

Нэр: air max Огноо: 6 February 2020

I am also writing to let you understand of the great discovery my cousin’s girl went through studying your webblog. She learned numerous details, with the inclusion of how it is like to have a very effective giving heart to make many people very easily completely grasp chosen multifaceted things. You actually surpassed readers’ desires. Thank you for rendering the warm and friendly, healthy, educational and even easy tips about the topic to Emily.
air max http://www.airmax95.us

Нэр: nike air max Огноо: 15 February 2020

My spouse and i have been very lucky when Chris managed to complete his investigation from the precious recommendations he received while using the web site. It’s not at all simplistic just to possibly be giving freely tips and hints that the others have been trying to sell. And we also do know we need the blog owner to appreciate for that. The type of illustrations you made, the easy web site navigation, the friendships you can give support to promote – it’s mostly sensational, and it’s making our son and our family reckon that the situation is brilliant, which is exceedingly vital. Thank you for all the pieces!
nike air max http://www.nikeairmax2018.us.com

Нэр: Weleestagma Огноо: 16 April 2020

buy cbd https://cbdoilwalmart.com/ – buy cbd cbd gummies cbd oil

Нэр: Google Огноо: 27 April 2020

Here are a few of the internet sites we suggest for our visitors.

Сэтгэгдэл бичих