Тэд “гэрчлэв”, шүүх нотлов, тарах үлдэв

712-157369621311-14-3-(1)2019 оны аравдугаар сарын 31-ний өдөр. Нийслэлийн Баянгол дүүргийн Эрүүгийн хэргийн анхан шатны шүүхээс НИТХ-ын дарга асан, Нийслэлийн МАН-ын дарга асан Ц.Сандуйд дөрвөн жилийн ял оноов. Түүнийг яллахдаа 2015 оны Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 14.9 дүгээр зүйлийн 1 дэх хэсэгт заасан “Сонгуулийг хууль бусаар явуулах хуйвалдаан зохион байгуулах” гэмт хэрэг буюу сонгуулийн үр дүнд хууль бусаар нөлөөлөх зорилгоор, энэ хуулийн 14.7 дугаар зүйлд заасан гэмт хэргийг үйлдэхэд бэлтгэсэн гэмт хэргийн шинжийг хангаж байна шүүх үзсэн байгаа юм.

Ер нь бол шүүх Ц.Сандуйг бус МАН-ыг яллачихсан юм. Гэвч МАН-ынхан ингэж бодохыг хүсэхгүй байгаа бололтой. Харин ч Ц.Сандуйг ялласанд ихэд баярлаж, хундага тулгах нь холгүй хөөрсөн хэдэн хүн энэ намд бий. Үүнийг МАН-ын хариуцлагатай хүмүүс олон нийтийн өмнө хэлсэн байдаг.
Ц.Сандуй бол ганц л хүн. Гэтэл түүнийг ялласан зүйл анги нь нэг хүн, хэдхэн хүн ч хийж чадахааргүй сонгуулийг хууль бусаар явуулах хуйвалдаан зохион байгуулах гэмт хэрэг үйлдсэн гэж буй юм.
Хэрэг гэж үзэхдээ тулахад Ц.Сандуй хувьдаа бус намдаа авах хандив ярьж байгаад шоронд орчихсон юм. Энэ хүн намынхаа төлөө явж байгаад хэрэгт холбогдчихлоо гэж С.Баяр хүртэл хэлж байв. Ц.Сандуй өөрөө ч энэ талаар намынхандаа, бас олон нийтэд хандаж хэлж байжээ.
Тэрээр 2017 оны наймдугаар сарын 16-нд болсон МАН-ын Удирдах зөвлөлийн хуралдаан дээр “…Сонгуулийн үеэр би ажлаа өгье гэсэн боловч зөвшөөрөөгүй. Нам мөнгөгүй байхад би өөр яах байсан юм бэ” гэсэн тухай хэвлэлд мэдээлж байсан. Бас 2018 оны арванхоёрдугаар сарын 25-нд “Зууны мэдээ” сонинд ярилцлага өгөхдөө “…Би Хотын намын дарга байхдаа нийслэлийн 45 төлөөлөгч, хотоос УИХ-д өрсөлдөх 28 хүнийг сонгох эрхтэй байсан. Манай намд фракц гэж байдаггүй учраас тэрний хүн, энэний хүн гээд бүх хүнийг гомдолгүй байлгах, гол гол чиглүүлэгч хүмүүсийн бүгдийнх нь эрх ашгийг хамгаалсан шийдвэр гаргаж, нэр дэвшүүлсэн. У.Хүрэлсүхийн ч, Д.Сумъяабазарын ч, Д.Амарбаясгалангийн ч хүмүүсийг дэвшүүлсэн.  Би өөрийнхөө үгнээс гардаггүй хүмүүсийг дэвшүүлэх боломж байсан ч тэгээгүй” гэж ярьсан нь бий.
Нөгөө талаас, Шүүх Ц.Сандуй /МАН/-г яллахад МАН-ынхан өөрсдөө гэрч болцгоосон. Дээрээсээ доошоогоо хүртэл, том жижиггүй 60 тэрбумын бичлэгийг гэмт хэрэг хэмээн ярьсан.
Ерөнхий сайд, МАН-ын дарга У.Хүрэлсүх 2018 оны арваннэгдүгээр сарын 23-нд хэвлэлийн бага хурал зарлаж “…Өнөөдөр нэг зүйлийг албан ёсоор хэлмээр байна. тэр 60 тэрбумын бичлэг үнэн шүү. Тэр яриаг М.Энхболд хийсэн нь үнэн. Тэр бол эвлүүлэг биш гэдгийг батлан хэлье. Монголын төрийн албан тушаалыг ингэж хууль бусаар зарж мөнгөжих гэсэн оролдлогыг М.Энхболд хийсэн нь үнэн. Тэр бичлэг дээрх яриа бол үнэн. Харин хэрэгжүүлсэн эсэхийг би сайн мэдэхгүй. Тэрийг хууль хяналтын бййгууллагынхан тогтоох байх гэж бодож байна. Ийм яриа хийснээрээ М.Энхболд огцрох ёстой” гэж байлаа
МАН-ын Ерөнхий нарийн бичгийн дарга Д.Амарбаясгалан 2017 оны наймдугаар сарын 18-нд МАН-ын Ерөнхий нарийн бичгийн дарга Д.Амарбаясгалан  “…Би саяхныг хүртэл 60 тэрбумын бичлэгийг эвлүүлэг гэж бодож байсан. Тухайн үед бичлэгт холбогдсон нөхөд эвлүүлэг гэсэн тайлбарыг өгсөн. Мөн Сүхбаатар дүүргийн цагдаагаас энэ бичлэг эвлүүлэг гэсэн албан тоотыг намд ирүүлсэн. Энэ бүхнийг үндэслээд би 60 тэрбумын бичлэг эвлүүлэг гэсэн итгэл үнэмшилтэй явж ирсэн. Харамсалтай нь намын УЗ-ийн хурал дээр Ц.Сандуй энэ бичлэг бодитой гэдгийг өөрөө хүлээн зөвшөөрсөн. Эвлүүлэг гэж олон нийтэд мэдээлэл хийж байсандаа харамсаж байна”, 2018 оны наймдугаар сарын 6-нд Тусгаар тогтнолын ордонд хэвлэлийн бага хурал хийж “Ганц 60 тэрбумын гэлтгүй ёс зүйгүй нөхдөд бүгдэд нь хариуцлага тооцно” гэж мэдэгдэж байв.
УИХ-ын гишүүн, УУХҮ-ийн сайд, Нийслэлийн МАН-ын дарга Д.Сумъяабазар 2018 оны аравдугаар сарын 1-нд хэвлэлд өгсөн ярилцлагадаа “…МАН урагшаа явахад түвэгтэй байдал үүслээ гэж харж байгаа. Өнгөрсөн сонгуулиар яригдсан 60 тэрбумтай холбоотой, газартай холбоотой авлигын асуудал гээд олон түмэн бүгдээрээ л харж, шүүж, мэдэж байгаа” гэжээ.
МАН-ын Хяналтын Ерөнхий хорооны 2018 оны наймдугаар сарын 3-ны өдөр Хариуцлага тооцож ажиллах тухай 13 тоот тогтоол гаргаж, түүндээ “…МАН-ын Дүрмийн Дөрөвдүгээр зүйлийн 4.2.5, 4.2.6, 4.2.8, 4.2.9 дэх заалтыг зөрчиж, ёс зүйн алдаа гаргасан МАН-ын гишүүн М.Энхболдын асуудлыг МАН-ын Удирдах зөвлөлийн хуралдаанаар хэлэлцүүлж, хариуцлага тооцож ажиллахыг. … МАН-ын гишүүн Ц.Сандуй МАН-ын Дүрмийн Дөрөвдүгээр зүйлийн 4.2.5, 4.2.6, 4.2.8, 4.2.9 дэх заалтыг зөрчиж, ёс зүйн алдаа гаргасан байх тул 4.4, 4.5 дахь заалтад заасан хариуцлагыг тооцож ажиллах” тухай заасан байна.
УИХ-ын дарга М.Энхболд 2018 оны наймдугаар сарын 2-нд энэ тогтоолын хариу болгож  МАН-ын Хяналтын Ерөнхий хороонд бичгээр өгсөн тайлбартаа “…Намынхаа нэр хүндийг 60 тэрбумын асуудалд холбогдуулсандаа туйлын харамсч байна” гэсэн байдаг.
 УИХ-ын гишүүн Л.Оюун-Эрдэнэ 2018 оны зургадугаар сарын 20-нд Төрийн ордонд хэвлэлийн бага хурал хийж, “…УИХ-ын дарга М.Энхболд та ёс зүйн хариуцлага хүлээж огцрох ёстой. 60 тэрбумтай холбоотой асуудлыг цаасан дээрх байдлаар бус бичлэг дээрх нэр бүхий гурван хүн буюу УИХ-ын дарга М.Энхболд, гэрч Доржзодов, бусад гэрчиүүд, хууль хяналтын байгууллага, эхлээд бичлэг эх хувиараа байна гэж нотолсон шинжээчид, хэвлэл мэдээллийнхэн, олон нийтийн өмнө нээлттэй сонсгол хийхийг уриалж байна” гэв.
УИХ-ын гишүүн, ХЗДХ-ийн сайд Ц.Нямдорж 2018 оны есдүгээр сарын 19-нд телевизийн ярилцлагад оролцох үеэрээ “…Дахиад сая Ерөнхийлөгчийн сонгуулийн үеэр асуудал сэдэрлээ. Ард түмэн дургүйцэхэд ихээхэн хэмжээний нөлөө үзүүлсэн гэж хүн болгон ярьж байгаа шүү дээ. Би дахиад Ц.Сандуйд өргөдлөө өг гэж Удирдах зөвлөлийн хурал дээр хэлсэн. Эвлүүлэг гэцгээж байна лээ. Наадах чинь эвлүүлэг биш гэж. А.Ганбаатар ярьж, Ц.Сандуй дэмжсэн. Үүний дараа М.Энхболд дарга дээр орж, танилцуулсан. Гурван хүний асуудал байгаа. Энэ бол эвлүүлэг биш. Эвлүүлэг гэдэг чинь Ц.Нямдоржийн хоолойг Чапи дуурайхыг хэлдэг. Тэрнээс М.Энхболд, Ц.Сандуй хоёр ярьчихсан юмыг яаж эвлүүлэг гэх вэ. Одоо болно.Тэр ярьсан мөнгөө авсан эсэхийг би мэдэхгүй. Ингэж ярьсныхаа төлөө зайлах ёстой шүү дээ. Улс төрийн наад захын асуудал. Би тэр бичлэгийг саяхан сонссон. Бүр дотор муухайрмаар зүйл ярьсан байх юм. Тэр А.Ганбаатар нь галзуу ч юм уу, согтуу ч юм уу. Ямар янзын этгээд вэ. Ийм хүмүүст хариуцлага тооцох хэрэгтэй” гэж байлаа.
УИХ-ын гишүүн, Эрчим хүчний сайд Ц.Даваасүрэн “…Ер нь бол 60 тэрбумын асуудлыг ярих ёстой. Нэг тийш болгох ёстой. Тэгж байж дараагийн сонгуульд орох ёстой” гэж 2018 оны наймдугаар сарын 6-нд МАН-ын Бага хурлын үеэр хэвлэлд ярьжээ.
УИХ-ын гишүүн Ж.Энхбаяр 2017 оны наймдугаар сарын 23-нд Ээлжит бус чуулганыг зарлан хуралдуулах тухай бичгийг УИХ-ын дэд даргад гардуулан өгсөний дараа “…60 тэрбумтай холбоотой Монгол төрийг худалдсан ийм шившигт явдал болж байна. Хэрвээ монголчууд бид төрөө мөнгөөр худалддаг болж байгаа бол монголчуудын төрд итгэдэг үнэт зүйл нурж унана. Монголын ард түмэн өөр хаашаа хандах юм бэ. Итгэж байсан төр нь, итгэж найдсан, сонгуульд 65 суудал өгсөн МАН нь тэдний итгэлийг мөнгөөр үнэлж зарж байгаа байдал гэдэг бол туйлын ноцтой, Монгол Улсын язгуур эрх ашгаас урвасан, Монголын төрт ёсыг худалдсан, төрийн эсрэг ноцтой гэмт хэрэг гэж үзэж байгаа” гэж байлаа.
Өөрөөр хэлбэл, МАН-ынхан 60 тэрбумын бичлэгийг гэмт хэрэг гэж ингэж гэрчилцгээсэн. Харин шүүх эдгээрт нь машид нийцсэн шийдвэрийг гаргажээ.
Нэгэнт шүүх ингээд үзчихээр Ц.Сандуйг буруутгаж байгаачлан 2016 оны сонгуулийг хууль бусаар, хуйвалдаан зохион байгуулж явуулсан гэж үзсэн болж таарна. Ингэхээр уг сонгуулийн дараа байгуулагдсан УИХ ч, Засгийн газар ч хууль бус гэсэн үг. Мөн ийм хэрэг өдүүлсэн МАН-ыг тараах эрх Улсын Дээд шүүхэд шууд нээгдэж байгаа юм.
 Товчлоод хэлбэл, тэд гэрчлэв, шүүх нотлов, тарах үлдэв.
Б.Дамдин-Очир
Эх сурвалж: “Зууны мэдээ” сонин

URL:

Нэр: Pierre Pervine Огноо: 11 December 2019

There is noticeably a bundle to know about this. I assume you made certain nice points in features also.

http://www.blahblahblah.com

Нэр: Google Огноо: 18 December 2019

Although internet websites we backlink to below are considerably not connected to ours, we feel they may be truly really worth a go via, so have a look.

Нэр: using realistic dildo Огноо: 23 December 2019

please take a look at the web-sites we adhere to, which includes this one particular, as it represents our picks through the web

Нэр: how to get more instagram followers Огноо: 28 December 2019

that may be the end of this article. Right here you

Нэр: cbd oil near me Огноо: 28 December 2019

usually posts some quite fascinating stuff like this. If you

Нэр: best cbd oil for pain Огноо: 29 December 2019

check beneath, are some absolutely unrelated web sites to ours, even so, they are most trustworthy sources that we use

Нэр: rabbit vibrators review Огноо: 29 December 2019

Here is a superb Blog You may Come across Fascinating that we Encourage You

just beneath, are many completely not associated sites to ours, nevertheless, they are certainly really worth going over

Нэр: walmartone Огноо: 1 January 2020

we came across a cool web site which you might love. Take a appear should you want

Нэр: best celebrity pussy Огноо: 1 January 2020

we came across a cool internet site that you just could possibly love. Take a search if you want

Нэр: prostate sex toy Огноо: 2 January 2020

please check out the internet sites we stick to, which includes this one particular, because it represents our picks through the web

Нэр: best cbd oil for pain Огноо: 2 January 2020

Here is a superb Blog You might Discover Interesting that we Encourage You

Нэр: apps download for pc Огноо: 3 January 2020

please stop by the sites we stick to, like this a single, because it represents our picks from the web

Нэр: sous traitant web canada Огноо: 4 January 2020

very handful of web-sites that occur to become detailed beneath, from our point of view are undoubtedly well really worth checking out

Нэр: https://merrydrug.net/ Огноо: 6 January 2020

always a significant fan of linking to bloggers that I appreciate but do not get a great deal of link enjoy from

Нэр: download pornd on connectivasystems Огноо: 9 January 2020

very couple of sites that occur to become comprehensive below, from our point of view are undoubtedly very well worth checking out

Нэр: fiverr promo code uk 2020 Огноо: 28 March 2020

we came across a cool internet site that you just may enjoy. Take a look when you want

Нэр: react native Огноо: 28 March 2020

here are some links to websites that we link to due to the fact we think they may be worth visiting

Нэр: nill Огноо: 28 March 2020

usually posts some extremely exciting stuff like this. If you are new to this site

Нэр: CBD soft gels Огноо: 31 March 2020

just beneath, are a lot of totally not associated web-sites to ours, having said that, they may be surely really worth going over

Нэр: Quickbooks Vyapar Alternative Огноо: 1 April 2020

below you will locate the link to some websites that we assume it is best to visit

Нэр: GLOCK Огноо: 2 April 2020

usually posts some extremely intriguing stuff like this. If you

Нэр: yasaka scissors Огноо: 4 April 2020

just beneath, are many absolutely not associated websites to ours, nonetheless, they’re surely worth going over

Нэр: free app for pc download Огноо: 7 April 2020

check below, are some entirely unrelated web-sites to ours, even so, they’re most trustworthy sources that we use

Нэр: Google Огноо: 20 August 2020

Google

Always a huge fan of linking to bloggers that I adore but don’t get lots of link love from.

Нэр: MALWAREBYTES REVIEW Огноо: 22 August 2020

MALWAREBYTES REVIEW

[...]Sites of interest we have a link to[...]

Нэр: Fakaza mp3 Огноо: 27 August 2020

Fakaza mp3

[...]usually posts some pretty intriguing stuff like this. If you are new to this site[...]

Нэр: Brass knuckles Vape Огноо: 2 September 2020

Brass knuckles Vape

[...]The details mentioned in the report are a few of the most effective offered [...]

Нэр: gamer Огноо: 3 September 2020

gamer

[...]check beneath, are some totally unrelated web sites to ours, nonetheless, they’re most trustworthy sources that we use[...]

Нэр: Corporate Speaker Огноо: 4 September 2020

Corporate Speaker

[...]Every when inside a when we pick blogs that we read. Listed below are the most up-to-date sites that we pick out [...]

Нэр: https://sharadadvertising.com/ Огноо: 14 September 2020

https://sharadadvertising.com/

[...]Here is a good Weblog You may Come across Exciting that we Encourage You[...]

Сэтгэгдэл бичих