Залуу судлаачид “Агаарын Бохирдлын Википедиа” ном бүтээж байна

7_20191118112904“Азийн хот, суурин газрын агаарын бохирдлын эх, хүүхдийн эрүүл мэндэд үзүүлэх нөлөөг бууруулах нь: Шинжлэх ухаан, Бодлогын хэлэлцүүлэг” арга хэмжээний үеэр Монгол Улсын залуу судлаач, эрдэмтэд “Агаарын бохирдлын википедиа”номын нээлтийн хэлэлцүүлгийг зохион байгууллаа. Уг хэлэлцүүлгийн нээлтийг дэлхийн томоохон эрдэмтэд нээж үг хэлсэн юм. Нобелын шагналтан, Калифорнийн Их сургуулийн профессор Кирк Смит хэлэхдээ: “Агаарын бохирдлын чиглэлээр ажилладаг залуучууд, сулаачид маш зөв санал санаачилга гарган, ажиллаж буйд үнэхээр талархаж, энэ номын олон улсын зөвлөхөөр ажиллах болсондоо маш таатай байна”гэсэн бол Вашингтоны Их Сургуулийн профессор Жэй Турнир “Агаарын бохирдлыг бууруулах чиглэлд олон судалгаа хийсэн бөгөөд эдгээр судалгаа шинжилгээний үр, дүн, зөвлөмжийг олон нийтэд хүргэхдээ бид хүлээн зөвшөөрөгдсөн эрдэмтдийн бүтээлийг ашиглаж, энэ чиглэлээр үйл ажиллагаа явуулдаг хэнбуйгад ч хэрэгтэй мэдээллийн нэг талбар хөгжүүлэх нь маш чухал юм.

Олон тооны судалгаа хийгдэж байгаа ч тэр бүр амжилттай болдоггүйгийн нэг жишээг энд дурдмаар байна. Нэг судалгааны дүгнэлтэд Улаанбаатарын агаарын бохирдол нь аргал түлж байгаатай холбоотой гэж гарч байсныг хараад би гайхшралд орж байлаа тиймээс бидэнд энэ мэдээллийн талбар нэн чухал” гэжээ.

Тус номыг бүтээгчдийн багийн ахлагч Л.Гүнбилэг номынхоо тухай ярихдаа“Би агаарын бохирдлыг бууруулах салбарт ажиллахдаа мэдээллийн ил тод, хүртээмжтэй байдал маш чухал гэдгийг ойлгосон. Монгол Улсад гадны донорууд болон улсын төсвөөс олон тооны судалгаа агаарын бохирдлын чиглэлээр хийгдэж байсан ч тэр бүр олны хүртээл бололгүй, эсвэл хүртээмжгүй байдлаас болж, ашиглагдахгүй байна. Манай оронд олон судалгаа, зөвлөмжүүд гарсан ч хэний судалгаа хүлээн зөвшөөрөгдөхүйц бэ гэдгийг эрэмбэлж, олон нийтэд хүртээмжтэй болгох нь ихээхэн ажил чухал бөгөөд цаг хугацаа шаардсан ажил болно. Бидний хүүхэд байхад “Хүүхэд залуучуудын нэвтэрхий толь” гэж улаан ном байдаг байлаа.

Манай багийн зорьж байгаа зорилго бол агаарын бохирдлын чиглэлээр үйл ажиллагаа явуулдаг залуу судлаач, эрдэмтэн, төр болон төрийн бус байгууллагуудад дэмжлэг болохуйц  ширээний цуврал ном бий болгохыг зорьж байгаа. Эхний ээлжинд ном хэлбэрээр, улмаар цахимаар вебсайтад байршуулж, хөгжүүлснээр дэлхийн аль ч өнцгөөс энэ чиглэлийн бүтээлүүдийг ашиглах боломжийг нээнэ гэж үзэж байна. Ингэснээр олон хүний хөрөнгө мөнгө, цаг зав, үйлдлийг хэмнэнэ. Вебсайтад агаарын бохирдолтой холбоотой бүх судалгааг хэмжилт, мониторинг; нийгэм эдийн засаг; байгаль орчин, уур амьсгал; эрүүл мэнд; инноваци, туршлага гэх мэтээр ангилж байршуулснаар хэрэглэхэд бүр хялбар болно.

Өнөөдрийг хүртэл Монголд 190 гаруй судалгаа хийгдэж байсан ч зарим тохиолдолд нэг судалгааг олон удаа танилцуулж, хөрөнгө мөнгө завшсан байх магадлалтай ажлууд, ижил төстэй ажлын үр дүн, тоо зөрдөг байдал байсаар байна. Цаашид бид бодлогын тогтвортой байдлыг хангахад иргэдийг мэдлэг, мэдээллээр хангах нь их чухал. Иргэд мэддэг байж, нэхэж чадна. Тэдний мэдэх эрхэнд бид ҮЙЛДЛЭЭ ХАНДИВЛАЖ, энэ ажлыг хийхээр зориглож, эхний хэлэлцүүлгээ амжилттай зохион байгуулсандаа тун баяртай байна” хэмээсэн юм.

Л.Гүнбилэг: 

“Агаарын бохирдлын википедиа” ном бүтээж буй багийн ахлагч, Орчны бохирдлыг бууруулах үндэсний хорооны ахлах мэргэжилтэн Л.Гүнбилэгтэй номынх нь талаар ярилцлаа. 

-“Агаарын бохирдлын википедиа” ном хийх болсон шалтгаан тань юу байв. Энэ талаар ярилцлагаа эхэлье?

- Агаарын бохирдлыг бууруулах чиглэлээр 3 жил ажиллаж байна. Энэ хугацаанд энэ салбарт  ажилладаг олон хүнтэй уулзаж, санал бодлоо солилцож, олон ч туршлага судаллаа. Эдгээр хүмүүс дотор гадны сургуульд агаарын бохирдлын чиглэлээр судалгаа хийдэг манай орны олон залуус байсан. Бидэнд мэдээллийн хүртээмжтэй бус  байдал гэдэг ижилхэн бэрхшээл байсан юм. Тиймээс агаарын бохирдлын тухай бүх судалгааг багтаасан нэг том мэдээллийн талбартай болох хэрэгтэйг ойлгосон нь ном бүтээх санаа байлаа.

Бидний багад байсан “Хүүхэд залуучуудын нэвтэрхий толь” гэдэг шиг агаарын бохирдлын судалгааг цогцоор нь хамарсан  номтой болохыг хүссэн юм л даа.  Агаарын бохирдлын асуудал бидний хамгийн том сорилт дагуулсан асуудал. Өнөөдрийн 3 настай миний хүүд агаарын бохирдлын хор уршиг 30 жилийн дараа ч илрэхгүй гэх баталгаа алга. Би шийдвэр гаргагч биш учраас хаана ямар байшинг барих эсвэл барихгүйг шийдэх мэдлийн хүн биш.

Гэхдээ надад ном барих(бичих) мэдэл байгаа учраас би агаарын бохирдлыг бууруулахад үйлдлээ хандивлаж болох юм гэж бодсон. Ингээд бүх мэдээллийг нэг талбарт зангидсан хүртээмжтэй, нэгдсэн, том зургаар нь харвал түүхэн товчоо ч болохуйц бүтээлтэй болохоор шийдсэн.

-Танай номын нээлтийн хэлэлцүүлгийг Нобелын шагналтан, Калифорнийн их сургуулийн профессор Кирк Смит нээж, үг хэлсэн нь ямар ач холбогдолтойг нь илтгэж байна гэж үзэж болох уу?

- Тиймээ бидний хэдэн судлаач залуус, ажлаа эхлүүлж, одоогоор Монголын талаас 3-уулаа байгаа бөгөөд доктор К.Смит номын маань олон улсын зөвлөхөөр ажиллах болсонд бидний зүгээс маш баяртай байгаа. Энэ хүн олон жил агаарын бохирдлын чиглэлээр, тэр дундаа эх хүүхдийн эрүүл мэндийг агаарын бохирдлоос хамгаалах чиглэлд судалгаа хийдэг судлаач, эмч хүн юм.

-Танай номын нээлтэд үг хэлсэн Вашингтоны их сургуулийн профессор Жэй Турнир Улаанбаатарын агаарын бохирдол аргалын утаанаас үүдэлтэй гэсэн дүгнэлттэй судалгаа хүртэл байдаг гэж нэлээд шоолонгуй хэлж байна. Та энэ талаар юу хэлэх вэ? 

-Профессор Жэй Турнир бол мөн л Монголд элэгтэй, Улаанбаатарын агаарын бохирдлын талаар маш сайн мэддэг хүн. Гэтэл Улаанбаатарын утааны бохирдол нь Монголчууд хоол хийж, гэрээ дулаацуулахдаа биомасс түлдгээс үүдэлтэй гэсэн дүгнэлт харахаар чинь шоконд орно биз дээ. Ийм харамсалтай ч юм шиг, инээдтэй юм шиг судалгаанууд ч хийгдэж байна. Бас нэг гадны судлаач, нэг судалгааг бидэнд хоёр зарсан байх ч магадлалтай асуудал байна. Энэ юуны балаг вэ? Энэ бид ямар цаастай вэ гэдгээ мэддэггүй, тэр нь хүртээмжтэй биш, хаа нэгтээ хэн нэгний новшин дотор хураалттай байдгийнх гэж бодож байна.

-Монголын талаас гурван судлаач залуу байгаа гэсэн. Багийнхныгаа танилцуулаач?

-Орчны бохирдлыг бууруулах үндэсний хороонд мөр зэрэгцэн ажилладаг Г.Гантуяа гэж доктор бүсгүй бий. Бас Анагаахын Их сургуульд тэнхимийн эрхлэгч Л.Дэлгэрзул гэж эмч бүсгүй манай багт ажиллаж байна. Бидний энэ ажил маш том ажил, цаг хугацаа ч их шаардсан. Энэ том ажлыг олны хүчээр хамтдаа босголцвол илүү хурдан байх болно. Тиймээс бид сая номынхоо нээлтийн хэлэлцүүлэгт агаарын бохирдлын чиглэлээр ажилладаг аль болох олон хүн урьж оролцуулсан. Бид хамтран ажиллах хүсэлтэй хувь хүн, байгууллагыг урьж байгаа. Одоогоор профессор академич Ч.Бурмаажав, Ч.Лодойсамба, профессор Ш.Пүрэвсүрэн, доктор Б.Эрдэнэ нар хамтран ажиллахаа илэрхийлээд байна.

- Ер нь агаарын бохирдлын талаар Монголд хичнээн судалгаа хийсэн байдаг вэ?

- Хавраас ажлаа эхэлж байхад 70 орчим байна гэсэн тооцоотой байлаа, 8 сарын сүүлээр 150 болсон бол одоогоор 190 даваад явж байна даа. Мэдээж, эдгээр судалгаа бүгд сайн эсвэл хэрэгтэй гэсэн үг биш л дээ. Иймээс манай олон улсын зөвлөх Жэй Турнирын зөвлөснөөр бид хүлээн зөвшөөрөгдсөн судлаачийн хүлээн зөвшөөрөгдсөн судалгааны үр дүнд тулгуурласан дүгнэлт, зөвлөмжийг давтамжаар нь ангилж хүргэх төлөвлөгөөтэй байгаа.

- Судалгаанууд мэдээж ерөнхийдөө агаарын бохирдол гэсэн сэдэв рүү чиглэсэн байгаа. Эдгээр судалгаануудыг дотор нь нарийвчлан багцлах байх тийм үү?

-Тиймээ, Агаарын бохирдол гэсэн том шүхэр сэдвийн дор хяналт мониторинг, нийгэм эдийн засаг, эрүүл мэнд,Бодлого төлөвлөлт, төсөв, хөрөнгө,байгаль орчин, уур амьсгалын, Инноваци, технологи, Олон  нийтийн мэдлэгийн менежмент гэсэн хэсгүүдэд ангилж, хүргэнэ. Ингэснээр бүх салбарыг хамарна гэж харж байгаа.

- Номынхоо ирээдүйг хэрхэн харж байна вэ?

- Эхний ээлжинд цуврал ном болон гаргана. Манай өөрийн судлаачдын гаргасан судалгаанууд зарим нь номын сан, архивт байгааг электрон хэлбэрт оруулна. Яг бүх судалгааг багтаасан вебсайт хөгжүүлж, уг сайтдаа  судалгаануудыг нэг талбарт, дээрх ангиллаар байршуулна. Ингэснээр судалгаануудыг дэлхийн аль ч өнцгөөс, хэн ч харж ашиглах боломж бүрдэнэ. Олон хүний цаг зав, мөнгө, үйлдлийг хэмнэсэн сайхан ажил болох учиртай.

- Энэ судалгаануудын зохиогчийн эрхийн асуудлыг яах бэ?

-Агаарын бохирдлын судалгаанууд ихэнхдээ Засгийн газрын нэр дээр гадны донорын мөнгөөр эсвэл улсын төсвийн хөрөнгөөр хийгдсэн байдаг. Аливаа судалгааны ажил олон нийтийн хүртээл болж, амьдралд ашиглагдаж байж үр дүнгээ өгдөг гэж би боддог. Бид эдгээр бүтээлүүдийг олны хүртээл болгож, түгээмэл болгоход л зорьж ажиллаж байгаа. Гэхдээ мэдээж тодорхой хэсэг нь зохиогчийн эрхийн асуудал байгаа эдгээрийг хэвлэн нийтлэх нь хязгаарлагдсан бол зөвшөөрөл авах, эсвэл яаж олж болох линкийг холбож ажиллана.

Улс орон бүхэнд хөгжлийн явцад орчны бохирдлын асуудал тулгарч, иргэдийн оролцоо хүчээр, зөв бодлогыг дэмжиж ажилладаг. Бид салаа замын үзүүрт зогсож байгаа энэ түүхэн цаг үед гэр хорооллын иргэдийг бэрхшээл биш харин боломж гэж харж, иргэд ч энэ талд дэмжлэг үзүүлэн, хамтарч ажиллах нь чухал. Солонгос улс эдийн засгийн хямралын үед иргэд нь улсдаа үнэт эдлэлээ хандивлаж, давж гарсан шиг бүгдээрээ агаарын бохирдлын эсрэг ҮЙЛДЛЭЭ ХАНДИВЛАЯ гэж уриалмаар байна.

-Сонирхолтой сэдвээр ярилцлага өгсөнд баярлалаа. Та бүхэн шиг олон мянган залуус агаарын бохирдлын эсрэг ҮЙЛДЛЭЭ ХАНДИВЛАЖ, хамтдаа хөгжье гэдэг сайхан ерөөл дэвшүүлье. 


URL:

Нэр: anchor Огноо: 24 November 2019

I just want to say I am new to blogging and truly loved you’re page. Probably I’m planning to bookmark your website . You amazingly come with incredible posts. Thank you for revealing your web page.

Нэр: Lavelle Nailer Огноо: 28 November 2019

I’m curious to find out what blog platform you have been utilizing? I’m experiencing some small security issues with my latest blog and I’d like to find something more risk-free. Do you have any suggestions?

https://www.netvibes.com/subscribe.php?preconfig=60d1be78-d3f5-11e9-b87b-a0369fec9dcc&preconfigtype=module

Нэр: Serwis Internetowy Gorzow Wielkopolski Огноо: 30 November 2019

Some truly select blog posts on this site, saved to bookmarks .

https://roan24.pl/

Нэр: i99bet Огноо: 3 December 2019

There’s certainly a lot to know about this topic. I like all of the points you made.

Нэр: i99bet Огноо: 4 December 2019

This website was… how do you say it? Relevant!! Finally I have found something which helped me. Kudos.

Нэр: udaipur escorts Огноо: 5 December 2019

Does your blog have a contact page? I’m having trouble locating it but, I’d like to shoot you an email. I’ve got some ideas for your blog you might be interested in hearing. Either way, great website and I look forward to seeing it improve over time.

Нэр: mascot logo Огноо: 6 December 2019

Only a smiling visitant here to share the love (:, btw great style and design. “Treat the other man’s faith gently it is all he has to believe with.” by Athenus.

Нэр: 스포츠중계 Огноо: 6 December 2019

I am really inspired along with your writing talents as neatly as with the layout to your blog. Is this a paid theme or did you customize it your self? Either way stay up the excellent quality writing, it is uncommon to peer a nice weblog like this one these days..

http://www.bbtv24.com/mod/

Нэр: ตู้ม้าออนไลน์ มือถือ Огноо: 6 December 2019

Wow, fantastic weblog layout! How long have you ever been blogging for? you made running a blog look easy. The entire glance of your website is fantastic, let alone the content material!

https://w88thailand.net/E0B895E0B8B9E0B989E0B8A1E0B989E0B8B2E0B8ADE0B8ADE0B899E0B984E0B8A5E0B899E0B98C/

Нэр: AMI installation Огноо: 6 December 2019

You made some first rate points there. I seemed on the internet for the problem and found most people will go along with along with your website.

Нэр: metro installation Огноо: 7 December 2019

hello there and thank you for your information – I have certainly picked up something new from right here. I did however expertise several technical issues using this web site, as I experienced to reload the web site many times previous to I could get it to load correctly. I had been wondering if your web hosting is OK? Not that I am complaining, but slow loading instances times will often affect your placement in google and could damage your high quality score if ads and marketing with Adwords. Well I am adding this RSS to my email and can look out for much more of your respective intriguing content. Make sure you update this again soon..

Нэр: metro installation Огноо: 7 December 2019

I’ll right away grab your rss as I can not find your email subscription link or e-newsletter service. Do you have any? Kindly allow me recognise so that I may subscribe. Thanks.

Нэр: UFABET Огноо: 8 December 2019

You made some good points there. I looked on the internet to learn more about the issue and found most individuals will go along with your views on this website.

Нэр: Furniture installation Огноо: 8 December 2019

There’s noticeably a bundle to learn about this. I assume you made certain nice points in features also.

Нэр: Furniture assembly handyman Огноо: 8 December 2019

Thanks for sharing excellent informations. Your website is very cool. I am impressed by the details that you have on this blog. It reveals how nicely you perceive this subject. Bookmarked this website page, will come back for more articles. You, my friend, ROCK! I found simply the information I already searched all over the place and just could not come across. What a great site.

Нэр: Tractor Workshop Manuals Огноо: 8 December 2019

Some genuinely interesting information, well written and generally user genial .

http://partscatalog.sellload.com

Нэр: i99BET Огноо: 8 December 2019

This is the perfect web site for anybody who wants to understand this topic. You know so much its almost tough to argue with you (not that I actually would want to…HaHa). You certainly put a new spin on a subject that’s been written about for many years. Great stuff, just excellent.

Нэр: i99BET Огноо: 9 December 2019

I wanted to thank you for this fantastic read!! I definitely enjoyed every little bit of it. I have got you book-marked to check out new things you post…

Нэр: Pool table assembly service Огноо: 9 December 2019

It is appropriate time to make a few plans for the future and it is time to be happy. I have read this submit and if I may I desire to suggest you some interesting things or tips. Maybe you could write subsequent articles regarding this article. I wish to read even more things approximately it!

Нэр: Furniture assembly help Огноо: 9 December 2019

Hi there, You have done an excellent job. I’ll definitely digg it and personally suggest to my friends. I’m confident they will be benefited from this web site.

Нэр: dresser assembly service Огноо: 10 December 2019

I just could not depart your website before suggesting that I extremely enjoyed the standard info a person provide for your visitors? Is gonna be back often in order to check up on new posts

Нэр: Hotels At Gatwick Airport Огноо: 10 December 2019

Hello, Neat post. There is a problem along with your website in web explorer, would check this¡K IE nonetheless is the marketplace leader and a good section of other people will leave out your excellent writing because of this problem.

Нэр: Desk assembly service Огноо: 10 December 2019

Somebody necessarily assist to make severely articles I might state. That is the very first time I frequented your website page and to this point? I amazed with the analysis you made to make this particular submit incredible. Great activity!

Нэр: Desk assembly service Огноо: 10 December 2019

Hi! This post could not be written any better! Reading through this post reminds me of my previous room mate! He always kept talking about this. I will forward this article to him. Pretty sure he will have a good read. Thank you for sharing!

Нэр: women cashmere wrap Огноо: 10 December 2019

I really enjoy looking at on this web site , it has superb content . “One doesn’t discover new lands without consenting to lose sight of the shore for a very long time.” by Andre Gide.

Нэр: Shoulder Pain And Impingement Огноо: 10 December 2019

I really enjoy looking at on this website , it has fantastic content . “I have a new philosophy. I’m only going to dread one day at a time.” by Charles M. Schulz.

Нэр: Lead Огноо: 11 December 2019

Keep working ,remarkable job!

Нэр: Rhinestone Panties Огноо: 11 December 2019

I was curious if you ever considered changing the page layout of your blog? Its very well written; I love what youve got to say. But maybe you could a little more in the way of content so people could connect with it better. Youve got an awful lot of text for only having 1 or two images. Maybe you could space it out better?

Нэр: BBW Porn Огноо: 11 December 2019

I want to show my appreciation to you just for rescuing me from this particular circumstance. As a result of browsing through the world wide web and obtaining advice that were not helpful, I believed my entire life was gone. Living devoid of the strategies to the difficulties you have sorted out all through your main short article is a serious case, and ones which could have badly damaged my entire career if I had not discovered the website. Your primary expertise and kindness in touching all the things was excellent. I’m not sure what I would’ve done if I hadn’t discovered such a stuff like this. It’s possible to at this time look forward to my future. Thanks for your time very much for the specialized and effective help. I will not be reluctant to refer your blog post to any individual who should have guidelines on this topic.

Нэр: 먹튀검증사이트 Огноо: 12 December 2019

I like the helpful info you provide in your articles. I will bookmark your blog and check again here regularly. I am quite sure I will learn lots of new stuff right here! Best of luck for the next!

https://bettingnori.com/

Нэр: Furniture assembly handyman Огноо: 12 December 2019

You completed various good points there. I did a search on the subject and found most people will go along with with your blog.

Нэр: Smart Start Collective Огноо: 12 December 2019

Your style is so unique compared to other folks I’ve read stuff from. Thank you for posting when you’ve got the opportunity, Guess I’ll just bookmark this web site.

Нэр: Furniture assembly handyman Огноо: 12 December 2019

I cling on to listening to the newscast lecture about getting free online grant applications so I have been looking around for the best site to get one. Could you advise me please, where could i get some?

Нэр: Situs judi online Огноо: 12 December 2019

Thanks for making me to get new thoughts about computers. I also hold the belief that one of the best ways to help keep your laptop in best condition is by using a hard plastic-type material case, as well as shell, which fits over the top of one’s computer. Most of these protective gear are generally model distinct since they are made to fit perfectly on the natural casing. You can buy all of them directly from owner, or via third party places if they are designed for your notebook computer, however not every laptop can have a cover on the market. Just as before, thanks for your guidelines.

Нэр: Pool table assembly Огноо: 12 December 2019

whoah this blog is wonderful i love reading your articles. Keep up the good work! You know, a lot of people are looking around for this info, you can aid them greatly.

Нэр: TV stand assembly service Огноо: 12 December 2019

Thank you for sharing excellent informations. Your website is so cool. I am impressed by the details that you’ve on this web site. It reveals how nicely you understand this subject. Bookmarked this website page, will come back for more articles. You, my friend, ROCK! I found simply the information I already searched all over the place and simply could not come across. What a great web site.

Нэр: doorwin doors Огноо: 13 December 2019

I just could not depart your site prior to suggesting that I extremely loved the standard information an individual provide on your guests? Is gonna be again regularly to investigate cross-check new posts.

Нэр: doorwin windows and doors Огноо: 13 December 2019

Great blog here! Also your site loads up fast! What host are you using? Can I get your affiliate link to your host? I wish my website loaded up as fast as yours lol

Нэр: Dalila Seldomridge Огноо: 13 December 2019

Outstanding short which post helped me alot. Give you thanks We seeking your own details?–.

http://bayareawomenmag.xyz/blogs/viewstory/57463

Нэр: Pool table assembly service Огноо: 13 December 2019

I conceive this internet site has got some really fantastic info for everyone :D . “Nothing great was ever achieved without enthusiasm.” by Ralph Waldo Emerson.

Сэтгэгдэл бичих

АНХААРУУЛГА: Уншигчдын бичсэн сэтгэгдэлд FACT.mn хариуцлага хүлээхгүй болно. ХХЗХ-ны журмын дагуу зүй зохисгүй зарим үг, хэллэгийг хязгаарласан тул ТА сэтгэгдэл бичихдээ хууль зүйн болон ёс суртахууны хэм хэмжээг хүндэтгэнэ үү. Хэм хэмжээг зөрчсөн сэтгэгдлийг админ устгах эрхтэй. Сэтгэгдэлтэй холбоотой санал гомдлыг 9318-5050 утсаар хүлээн авна.