Нас барсан хүнээ тасчиж шувуу хооллодог улс бол түвд

Түвдүүд өнөөдрийн байдлаар дэлхийн хамгийн буурай хөгжилтэй орны нэг бөгөөд хамгийн энэрэнгүй шашны урсгалыг шүтдэг гэж өөрсдийгөө сайрхдаг. Харин олон орны шашны зүтгэлтнүүд болоод хүний эрхийн төлөөлөгчид Түвд улсыг хамгийн хатуу харгисаараа дэлхийн ямар ч улсыг дагуулахгүй гэдгийг олон баримтаар нотолсон. Хэдэн мянган жилийн өмнөөс эхэлсэн мухар сүсэг нь өнөөдрийг хүртэл үргэлжилсээр байгаа юм. Талийгаачийн зан үйл нь хамгийн харгис. Өнөөдөр дэлхий дахинд хүнийг оршуулахдаа чандарлах, булах, суварга босгох гэх мэтээр олон төрөл бий болоод байгаа ч түвдүүд л нохой шувууны хоол болгон улай үйлддэг хэвээрээ. Ингэхдээ хүний цогцсыг ил тавих бөгөөд хүний махаар хооллоод сурчихсан тас шувуунууд махыг нь хэдэн хэсэг зулгааж хаях бөгөөд зөвхөн араг яс нь үлдэхэд ар гэриинхэн нь очиж, алхаар нүдэж, ясыг нь үйрүүлэн цацдаг. Мөн хараал жатга хариулахдаа арван найман настай онгон охины чөмгийг ашигладаг аймшигтай зан үйл одоо ч бий. Ямар гэм хийсэн болоод хөөрхий охины хөлийн ясыг нь хараал жатгандаа хэрэглэхийн тулд амь насыг нь хөнөөж байгаа нь хүнлэг энэрэнгүй байхыг номлодог шашинтай нь яавч зохицохгүй.

Түүхийн улбааг ч сөхвөл, монголчуудын мухарсүсэгихтэй, хөгжил дэвшлээс хоцрогдсон нь ердөө шарын шашин Монголд орж ирсэнтэй шууд холбоотой билээ. Түүнээс бус далан жил дээрэлхсэн оросууд, хоёр зуун жил эрхшээлдээ байлгасан манжууд биш юм. Хэдэн зууны турш өстөн дайсан байсан хятадууд бүр ч биш. Ойрхоны жишээг дурьдвал, нэлээд хэдэн жилийн өмнө түвд лам Даший гэгч манай улсад орж ирээд “Жүд” дацангийн ламыг зэрлэгээр зодож, мөнгө төгрөгийг нь дээрэмдэж байв. Түүгээр ч барахгүй бага насны ламаахай нартай бэлгийн ёс бус харьцаанд орж, хийдийнхээ цэвэрлэгч охиныг хүчирхийлж байсан нь илэрч билээ.

Энэ хэргийг нь олон түмэн мэдэнгүүт тэрээр манай улсаас нэн даруй гарч явсан боловч хэдэн жилийн дараа эргэн ирчихсэн явж байсан удаатай. Ер нь Түвд, Энэтхэгт сурдаг монгол лам нарын хувьд тэндээс ямар ч бодь сэтгэл, ариун номыг сурч ирдэггүй. Монголоос явсан лам нар Түвдэд очоод бүгд шахуу гомо болон ирдэг аж. Ном сурах гэж очсон тэд ийм байдалтай эхлээд эсэргүүцдэг ч яваандаа уусдаг байна. Ингээд сурсан ном ч үгүй, суусан суудал ч үгүй эх орондоо буцан ирээд бөгсөө хаялж, нүүрээ будсан гомочуудын эгнээг л өргөжүүлдэг аж. Энэ бүхэнтэй эвлэрч чадаагүй нэгэн монгол лам хүү ёстой л халх эр хүний ёсоор улс дамжин явсаар эх орондоо ирсэн байдаг.

Түүнд Түвдийн лам нарын “охин” болж явснаас Бутаны шоронгийн хүйтэн өрөөнд даарч суусан нь илүү жаргалтай байсан гэдэг. Ийм л бараан намтар түүхтэй, боловсрол мэдлэг маруухан, дэлхийг гурван том яст мэлхий дээр оршин байдаг хавтгай хэлбэртэй хэмээн өнөөг хүртэл ойлгож явдаг хүмүүс бол түвдүүд юм.

Хориотой бүс сониноос