Чой.Лувсанжав: Д.Бодоог Элбэгдорж Ринчино егүүтгэсэн

bodoo-middleМонголын үндэсний Д.Сүхбаатар судлалын төвийн ерөнхий захирал, профессор, Д.Сүхбаатарын нэрэмжит шагналт, хүүхдийн зохиолч Чой.Лувсанжавтай их жанжны тухай ярилцлаа.

 

-Их жанжин Д.Сүхбаатар Монгол Улсын тусгаар тогтнол, ард түмнийхээ эрх чөлөөний төлөө амь биеэ хайрлалгүй тэмцэж, эх орноо мөхөл сүйрлийн аюулаас аварч, улс орныхоо тусгаар тогтнолын аугаа их үйлийг бүтээлцсэн алдарт хүмүүсийн нэг юм. Гэтэл сүүлийн үед түүний өвөг дээдэс, өөрийнх нь тухай үнэнд нийцэхээргүй элдэв буруу ташаа зүйл сонин хэвлэлд гарч байна. Энэ тухай Та ямар бодолтой байна вэ?

 

-ХХ зууны эхэн үе буюу 1919 онд Манж, Хятадын дарлал, дотоодын өр зээл, албан гувчуураас болж Монгол орон бүр доройтож, ард түмэн нь хоосорч туйлдан зовж байв. Энэ үед Монгол Улс 542 мянга гаруй хүн амтай, эрэгтэйчүүдийн 80 хувь нь 700 гаруй сүм хийдэд шавилан сууж, сүм хийдийн хүлээсэнд амь зууж байсан. Байгалийн эрхшээлд автагдсан 10 орчим сая малаас өөр эдийн засгийн салбар үгүй. Ганцхан сургуультай, хар хятадуудаас болж насанд хүрсэн хүний 60 хувь нь өвдөж зовсон, өлсгөлөн гуйлгачин зүдэрсэн хүмүүс хаа сайгүй байж. Гадаад дотоодын мөлжигчид Монголын ард түмнийг өр зээлээр улам ядууруулан хоосруулж өндөр ашиг олж хөлжиж байв. 1916- 1917 оны үед монголчуудын гадаадын худалдаачдад төлөх өр 30 сая лан. Үүнээс хятадын пүүсүүдэд төлөх өр нь 10 сая рубль буюу 804,500 ланд хүрчээ. Ийнхүү Манж, Хятадын дарангуйлагчид Монгол орныг туйлд нь хүртэл хоосруулсан байна. “Бид үгүйрэн хоосорч, мөхөж буй газраар замнан явж байгааг тэдний зовж зүдэрсэн бие, нүүр царай нь гэрчилж байв. Их байлдан дагуулагчийн үр удам хэмээн хөөрцөглөгч тэд дээд өвгийнхөө хөө хуягийг ч даах тэнхээгүй хүмүүс болжээ. Энэ үндэстэнг түүхийн шарласан хуудаснаас үзэх цаг тун ойрхон болов” хэмээн Монгол орноор жуулчилж явсан гадаадынхан бичиж байсан байгаа юм. Мөхөл сүйрлийнхээ ирмэгт хүрсэн туйлын хүнд үед Д.Сүхбаатар жанжин журмын нөхдийнхөө хамт Монгол Ардын Намыг байгуулан ард түмнээ тэмцэлд зохион байгуулж улс орноо тусгаар тогтнуулсан юм. Энэ нь Д.Сүхбаатар жанжны эх орон, ард түмнийхээ өмнө байгуулсан мөнхийн гавьяа. Иймээс Д.Сүхбаатараараа бахархан, байгуулсан гавьяат үйлсийг нь хойч үедээ үнэн зөв хүргэж өвлүүлэх нь өнөөгийн бидний эрхэм үүрэг.

 

-Зарим нэг хүний бичээд байгаа шиг Дамдин гуай өвөрлөгч хүн үү?

 

-Баабар “Нүүдэл суудал” номондоо, Б.Цэнддоо “Өдрийн сонин”-д “Эцэг нь /Дамдин/ Өвөрмонголоос цагаачлан ирж эхтэй нь суусан…” гэж буруу бичиж нийтлүүлсэн байна лээ. Дамдин гуай Өвөр Монголоос цагаачлан ирж эхтэй нь ханилаагүй л дээ. Эх сурвалжаас үзэхэд Сэцэн хан аймгийн Ёст бэйсийн хошуу өнөөгийн Сүхбаатар аймгийн Сүхбаатар сумын нутаг Хөөвөр Жаргалантын хөтөлийн өврийн хөх бууцанд Дамдин нь 1860 оны хавар Сугар ээжээс мэндлэхэд нь айл саахалтын Думаа эмээ эх барьж авсан гэж тэр нутгийн өндөр настан Очирцэрэн гуай дуртгалдаа бичсэн байдаг. Дамдин гуай 10 наснаасаа аав Төгөөгийнхөө хамт Жигмэд жонон, Оролой нутгийн / Өнөөгийн Баяндэлгэр сум/ “Халзан” Лувсандорж нарт зарцлагдан, 1882 оноос Ёст бэйсийн хошууны Зүүн сумын Нороврэнцэнгийн Ээлт баяныд зарцлагдан амь зууж байхдаа дүү Шүхэрээсээ үрчилсэн охин Ханджавтай нь ханилан Мөрдэндэв, Ранжин гэсэн хоёр хүүхэд төрүүлжээ.

 

-Баабар “Нүүдэл суудал” номдоо хадмуудтайгаа таардаггүйгээс болж Монголын Дорнод хязгаараас Хүрээнд нүүж ирсэн гээд байгаа. Өөр учир шалтгаан байсан уу?

 

-Эх сурвалжаас үзэхэд Дамдин гуай, Баабар, Цэнддоо нарын бичсэнчлэн хадмуудтайгаа таардаггүйгээс Нийслэл хүрээнд ирээгүй. Дамдин гуай өвөг дээдсийнхээ адил эзэн ноён, ихэс дээдэс, уугуул нутагт нь орогнон ард олныг мөлжиж баяжсан хятадын ховдог шунахай худалдаачдыг үзэн яддаг үзэлтэй хүн байж. Улмаар 1889 оны хавар нутгийнх нь эх орончид Хөөвөр Жаргалант дахь Жантай хон, Жавхлант шарга дахь Цой Бай Дэ зэрэг цагаач хятадуудын эсрэг гарсан бослогод тэрбээр оролцож өрийн дансыг нь олны өмнө шатааж, босогчид цагаач хятадуудыг нутгаасаа хөөн зайлуулсан байдаг. Үүнээс болж хэдэн нөхрийнхөө хамт баригдан Засаг ноён Гадингийн захирамжаар Тамгын газрын хар гэрт хоригдон, үүр шөнийн заагаар оргон, Хөвөр Жаргалант дахь гэртээ ирж гэргий Ханджав, хоёр хүүхдээ авч, цагаан мориндоо хоол хүнс, хувцас хунараа тэгнэн 1890 оны цагаан бар жилийн хавар Мандалын хүрээнээс зам буруулан Говь мэргэн вангийн хошууны нутгаар газар мэдэхгүй, хүн танихгүй аянчин, мөргөлчин бараадан 700 гаруй км зам туулж Нийслэл хүрээнд ирсэн. Энэ нь түүний Хүрээнд ирсэн гол учир шалтгаан юм.

 

-1919 оны сүүлчээр Баруун хүрээнд хувьсгалт бүлэг анх үүсэхэд Д.Сүхбаатар жанжинг байгаагүй. Хожим энэ бүлэгт орсон гээд байгаа?

 

-Баабар “Сүхбаатар энэ бүлгийг санаачлах байтугай, удирдлагад нь ч байсангүй… Тэгээд ч уул бүлгийг анх байгуулахад байгаагүй. Данзантай нөхөрлөдөг учраас мөрийнд гэрээ алдчихаад нүцгэрч явахдаа Данзангийнхаар орогнож яваад энэ бүлэгт хожим нэгдсэн бололтой” гэж мэдэмхийрэн худал буржээ. Ийм баримт хаа ч байхгүй. Энэ нь Баабарын зохиосон худал үг. Ийнхүү худал мэдэмхийрч байгаа нь ард түмнээ юу ч мэдэхгүй гэж басамжилж байгаа хэрэг мөн биз. Басхүү Д.Сүхбаатарын тухай архивын баримт сөхөөгүй, Сүхбаатар судлалаар “А” ч үгүй хүн л ийм үг хэлнэ дээ. Улс эх орныхоо тусгаар тогтнол, ард түмнийхээ эрх чөлөөний төлөө халуун амь бүлээн цусаа зориулж амь бие хайрлалгүй зүтгэж явсан хүний нэр төрийг нь гутааж буй нь эрүүл саруул ухаанаа гээсэн ёс суртахуунгүй ноцтой гэмт үйлдэл мөн. Энэ нь угтаа худал мэдэмхийрч нэр төрийг нь гутаах гэсэн хорон санааны илрэл юм. Д.Сүхбаатар амьдралдаа ер “нүцгэрч” Данзангийнхаар орогноогүйг эх сурвалж батална. Тэрбээр цэргээс халагдсаныхаа дараа Янжмаа гуайн өвөг эцэг Өвгөнхүү гуайн төхөөрсөн дөрвөн ханатай гэрт амьдарч байгаад 1920 оны долдугаар сарын 25-ны шөнө Зөвлөлт Орос Улс уруу явсан. Архивын материалаас үзэхэд, 1919 оны арваннэгдүгээр сарын 20-ны улаан хулгана өдрийн хулганаас үхэр цагийн хооронд Баруун өргөөний Улаан сахиусын өмнө Сүхбаатар, С.Данзан, Догсом, Лосол, Ө.Дэндэв, М.Дугаржав, Тогтох, Галсан, Далай, А.Шарав, Намсрайжав, Пунсаг нар хүж барьж, ах дүү бололцон, тусгаар тогтносон төр, бурхан шашнаа хамгаалах үйл хэрэгт нэгэн амь, сэтгэлээр зүтгэхээр ариун тангараг тавьж ерөөлийн үг бичиж бурханд өргөжээ. Ийнхүү анхны хувьсгалт бүлэг үүсч түүхэнд “Хүрээний нууц бүлэг” хэмээн нэрлэгдсэн байдаг. Басхүү “Монгол Ардын Нам үүсэх анханд эв хамтарч, ам санаа нийлсэн Данзан, Сүхбаатар, Догсом, Дэндэв, Дугаржав бидний таван хүн Богд хаантнаа энэ тухайг нууцаар айлтган эчнээ зөвшөөрөл олсон ба энэ тухай бараалхахаар очиж, ордны гадна морины саравчинд морьдыг уясан. Морьд шилгээсэнд анхны бэлэг сайн болов… хэмээн хэлэлцсэн билээ. Дараахан нь Орос консулын яамнаа монгол бичээчийн алба хааж явсан Бодоо нарт учрыг хэлж намд оруулах зэргээр намын хүмүүс нэлээд болсон” гэж М.Дугаржав гуай дуртгалдаа бичиж үлдээсэн байна. Монгол Ардын Намын анхны дарга С.Данзан гуай, “Сүхбаатар миний бие хоёр нэгэн эхийн ихэр хурга мэт явж өлсөх, даарахын зэрэг зовлон зүдрэл үзэж, амь биеийг хайрлалгүй зүтгэж Ардын нам байгуулсан бөлгөө” гэж 1923 оны “Хураангуй” сэтгүүлийн 69 дүгээрт бичсэн байдаг.

 

-Д.Сүхбаатар жанжин боловсролын хувьд хэр хүн байв. Бичиг үсэг мэдэх төдий хүн гэж бичсэн байдаг шүү дээ?

 

-Жанжны боловсролын хэр хэмжээг өнөөгийн өндөрлөгөөс дүгнэж хэлэх бус академич Т.Намжил гуайн айлдсанаар тухайн цаг үеийн нь орчинтай холбож үзэх нь зөв болов уу. Өнөө л Баабар гэгч “Нүүдэл суудал” номондоо, “Тэрбээр /Сүхбаатар/ бичиг үсэгтэйгээс цаашгүй, бусадтайгаа харьцуулахад бага боловсролтой, санхүү, засаг захиргаа гэх мэтчилэнгийн алсын хараа, дипломат ёс шаардсан практик шинжтэй ажилд чигчийн чинээ ойлголт байсангүй. Сүхбаатар улстөр, нийгмийн явдал тэр дундаа большевик суртлын талаар юу ч ойлгодоггүй нусгай жаал, хөдөөний гэнэн амьтан” гэж эх орон ард түмнийхээ төлөө амь биеэ хайрлалгүй зүтгэсэн хүнийг дэндүү бүдүүлэг, ёс суртахуунгүй дайран доромжилж харааж зүхсэн нь Баабар өөрийнхөө боловсролын хэр хэмжээг харуулж байгаа хэрэг юм.

 

-Тэр үед нэлээд боловсролтой, нэр хүндтэй хүн л Дээд, Доод хурлын гишүүн болж байсан байх даа?

 

-Тийм. Баабар гэгч Сүхбаатар жанжны барааг нь ч хараагүй 1960- аад оны хүн байж юуг үндэслэж ийм бүдүүлэг үг хэлж байна вэ. Түүний ичгүүр сонжуураа гээсэн хуурмаг үгэнд нь ард түмэн хууртагдахгүй. Түүнд зөвлөхөд, үгээ бодож хэлж, даруухан байвал зүгээрсэн дээ. Эх сурвалжаас үзэхэд Сүхбаатар жанжин хувьсгалт бүлгийн гишүүдийнхээ дунд хэний ч царай харахааргүй боловсролтой хүний нэг байж. Тухайлбал, Богд хаант Монгол Улсын Засгийн газрын дэргэдэх Доод хуралд Монгол Ардын Намаас Д.Сүхбаатар жанжин, Догсом гуай хоёр гишүүн байсан байгаа юм. Тухайн үед ард түмэндээ их нэр хүндтэй, эрдэм номтой боловсролтой хүн л Дээд, Доод хуралд гишүүнээр сонгогддог байв. Д.Сүхбаатар жанжин 1919 оны арваннэгдүгээр сарын 17-нд Доод хуралд,

-Морин өртөөний албыг автомашинаар солих

-Чулуун нүүрс, давсны орд зэрэг байгалийн баялгийг улсын хамгаалалтад авах

-Сургууль байгуулж хүүхдүүдийг багаас нь бичиг үсэгт сургах

-Хүнсний төрөл бүрийн ургамал тариалж газар тариаланг хөгжүүлэх

-Мал сүргээ эрүүлжүүлэх зэрэг ард түмнийхээ амьдралыг дээшлүүлж, улс орноо хөгжүүлэхийг эрмэлзэн 14 чухал санал дэвшүүлсэн нь эдүгээ Монгол Ардын Намын архивт хадгалагдаж буй.

 

-Д.Сүхбаатар жанжинг мөрийтэй тоглоомчин байсан гээд байгаа. Энэ хэр үндэслэлтэй вэ?

 

-“Д.Сүхбаатар мөрийтэй тоглох дуртай хүн байж. Тэрбээр 1920 онд Зөвлөлт Орос Улсад явахдаа зардлаараа тоглочихсон тул гэрээ зараад, эхнэр хүүхдээ айлын пинд үлдээгээд явсан байдаг. Түүнийг нас барахад нь мөрийнд алдсан нэлээд өр гарч ирснийг нь Засгийн газраас төлж цайруулжээ” гэж Баабар бичсэн байгаа юм. Басхүү Т.Санаа гэгч “Маш нууц” сонины 2009 оны 31 дүгээрт, “Сүхбаатар мөрийтэй тоглоомд нэлээд дуртай нэгэн байж. Богдын сангаас өгсөн Орос Улсад очих зардлын мөнгөөрөө мөрийтэй тоглож алдаад сандрахдаа гэрээ зарж зардал хийж Умар зүг рүү одсон байна” хэмээн Баабарын худал бурсныг нь хуулбарлан хачир нэмж жанжны нэрийг гутаан, Баабарт тал засч буухиа нь болжээ. Архивын эх сурвалж, хамтран зүтгэгчдийнх нь дурсамжууд тэдний үг үндэслэлгүй худал, зохиомол гүтгэлэг болохыг барин тавин батална.

“Жанжин Сүхбаатар чөлөөт цагаараа журамт цэргийн штабын дарга П.И.Литвенцов / Эрдэнэдорж/, большевик сургагч Васильев нартай шатар, даам, цэргүүдтэйгээ шагай харвадаг, хөзөр, даалуугаар мөрийтэй тоглосон цэргүүдийг сахилгад суулгадаг байсан” гэж штабын орчуулагч Б.Гомбожав, бие хамгаалагч Д.Батхүү, Загд нар дурсан бичсэн байдаг л даа. Д.Сүхбаатар жанжин Зөвлөлт Орос Улс уруу тусламж хүсэхээр явахад нь Богдын сангаас мөнгө өгөөгүй, тийм баримт архивт ч байдаггүй юм. Түүнийг явахад нь зургаан хүний замын зардал бэлтгэх хэрээс нь хэтэрсэн тун хүндхэн үүрэг тулгарсан. Эх сурвалжаас үзэхэд, тэр гэрийг, Янжмаа гуай гэзэгнийхээ даруулгын хамт зарж замын зардалд нь нэмэрлэснийг дурсамждаа хэдэнтээ бичжээ. Чингээд зардал нь хүрэхгүй болохоор Д.Сүхбаатар жанжин Дэд зэрэглэлийн шилэн жинс, тогосын отгоо Зүүн хүрээний Хайлан жасад барьцаалан Ардын намын гишүүн Ө.Дэндэвийн нэр дээр сарын зургаан лангийн хүүтэй 150 лан мөнгө зээлж замын зардалдаа нэмэрлэсэн байдаг. С.Данзан гуай “Хураангуй” сэтгүүлийн 1923 оны 69 дүгээрт “Сүхбаатар угаасаа үгээгүй хүн болох тул нэгэнт Орос газар явахад зарах мөнгөнд ихэд гачигдаж гишүүдээс хураахад Д.Сүхбаатар өөрийн гэр зэргийг худалдан зарж мөнгө зээлдэн хурааваас зохих мөнгийг гүйцэтгэн өгсөн бөлгөө” гэжээ.

 

-Түүнийг В.И.Ленинтэй уулзсан гэсэн дуртгал, дурсамж цөөнгүй бий. Гэтэл сүүлийн үед уулзаагүй гээд байдаг?

 

-Ц.Цэрэн гэгч “Өдрийн сонин”-ы 2011 оны 265 дугаарт “Жанжин Сүхбаатар Их удирдагч Ленинтэй уулзсан гэж мунхруулсаар байх уу?” гэсэн өгүүлэлдээ “Сүхбаатар Ленин хоёр уулзсан гэх нотолгоо огт байдаггүй. Ийнхүү Сүхбаатар, Ленин хоёр уулзсан эсэх нь тодорхойгүй бараг уулзаагүй боловч ийм нэгэн домгийг ХХI зуун гарчихаад байхад ярьсаар л байна. Ленин, Сүхбаатар хоёр уулзсан гэж Монголын залуу үеийнхний тархийг ийм домгоор мунхруулсаар байх нь хортой юм. Түүхийг завхруулж үлгэр домог ярьж байсан бол одоо түүнийгээ засч залруулах цаг хэдийнэ болжээ” хэмээн Ардын нам, ард түмний бүтээсэн түүхэн үйл явдал уруу хуурмаг мэдэмхийрэн эрээ цээргүй дэндүү бүдүүлгээр дайрч зүхжээ. В.И.Лениний нарийн бичгийн дарга, хатагтай Л.Фотиевагийн 1921 оны арваннэгдүгээр сарын 2-ны өдрийн протоколд, “Ленин энэ өдөр С.Данзан тэргүүтэй дөрвөн төлөөлөгч /Б.Цэрэндорж, Д.Сүхбаатар, Ширнэндамдин/ басхүү дагалдан яваа дөрвөн хүний хамт /орчуулагч Эрдэнэбатхан, нарийн бичгийн дарга Б.Даваа, цэрэг А.Мягмар, Өлзий/ нарын найман хүнийг хүлээн авч уулзлаа гэж бичсэнээс үзэхэд Д.Сүхбаатар жанжин аугаа Ленинтэй гарцаагүй уулзсан байгаа юм. Миний бие 1969 онд “Намын асуудал” сэтгүүлийн Онол-улстөрийн редакцийг хариуцан ажиллаж байхад энэ түүхт хэлэлцээрт Зөвлөлтийн төлөөлөгчдийн нэгдүгээр нарийн бичгийн даргаар ажиллаж асан профессор Л.Е.Берлин гуай намын төв хорооны урилгаар ирсэн л дээ. Түүнийг “Намын амьдрал” сэтгүүлийн эрхлэгч Ц.Намсрай гуайтай уулзахад нь миний бие, орчуулагч Жодов гуайн хамт байлцах завшаан олдсон. Тэгэхэд В.И.Ленин Монголын төлөөлөгчдийг гэрээ бичигт гарын үсэг зурахын өмнөхөн Кремлийн ордонд хүлээж авсан. Уулзалт их нөхөрсөг дотно болсон. Ленин, Монгол Ард Улсын хөрөнгөтний бус замаар хөгжих хэтийн төлөвийн талаар зөвлөгөө өгсөн гэж ярьж байсан.

 

-Д.Бодоо сайдыг хаанаас баривчилж, хэн байцаасан бэ?

 

-Эх сурвалжаас үзэхүл, Д.Бодоо сайдыг Э.Ринчиногийн заавраар Балдандорж даргатай Монголын дотоодыг хамгаалах газрынхан баривчилж, Монгол дахь Оросын Аюулаас хамгаалах газрынханд шилжүүлсэн. Оросын “До” яамны ерөнхий зааварлагч А.Сорокин, “Миний бие хувьсгалын эсэргүү хэрэг, улс оронд аюул учруулж байгаа гэгдэх цэргийн байгууллага, аюултай гэгдэх хувьсгалын эсэргүү бүлэглэлийн тухай тодорхой зүйл юу ч олсонгүй. Баривчилсан сайд /Бодоо/ ноёдыг шууд мөрдөн байцаах ямар ч үндэслэл олсонгүй. Мөрдөн байцаах ажлыг эхлэхээр материал нэхсэн боловч хэн нь ч тодорхой зүйл өгч чадсангүй. Зөвхөн Улсын дотоод хамгаалалтын дарга Багде-дорж /Балдандорж/ амаараа бусдаас сонссон зарим материалыг надад танилцуулсан” гэж 1922 оны зургадугаар сарын 29-нд бичсэн байдаг. Д.Бодоо сайдыг Оросын “До” яамны ерөнхий зааварлагч А.Сорокин, Турар Рисзульев нар байцааж, цаазлах шийдвэр гаргасан нь Д.Бодоо сайдын Шархаданд цаазлуулахын өмнө хэлсэн үг, манай сэтгүүлч О.Баярын 2005 онд “Ноцтой мэдээ” сонинд нийтлүүлсэн өгүүлэл, 1922 онд Монголд ажиллаж асан Оросын сэтгүүлч Д.П.Першиний 1933 онд нийтлүүлсэн дурсамжаас үзэж болно.

 

-Д.Бодоо сайдын Шархадны энгэрт хэлсэн үгээс цухасхан дурсахгүй юу?

 

-1922 оны есдүгээр сарын 31-ний өдрийн үүрээр Оросын “До” яамны монгол дахь Аюулаас хамгаалах газрынханд буудуулахын өмнө, “… Миний бие улс эх орныхоо төлөө эрийн цээнд хүрч, ухаан суусан цагаасаа чадах хэрээрээ зүтгэж, энэ Ардын нам, засаг төрийг байгуулалцсан бөлгөө. Санаа зорилго нэгтэй нөхдийнхөө хамт элдэв зовлон зүдгүүрийг туулж байгуулалцсан засаг төрийнхөө эсрэг хар буруу санаа өвөрлөж, үйлдсэн хэрэг, хорлол хүргэсэн үйл энэ хэр надад үгүй болой. Засгийн газрын санал, Богд хааны зарлигаар олгох гэсэн Зоригт баатар бэйсээс татгалзсан минь буруу биш юм бол ингэтлээ цаазлуулах яланд унах хэрэг хийгээгүй ээ. Миний бие завсрын Ринчиног бодвол Монгол Улсынхаа төлөө цохилох зүрхтэй, хийсэн юмтай хүн. Ардын засгийн дэргэд Оросоос суулгасан төрийн хутгуур Ринчиногоор ард олноо дарангуйлан зайдагнуулахыг би хүсээгүйгээс өнөөдөр эд нар намайг цаазлан тонилгох гэж байна. Миний бие амьдралдаа буян нүглийн аль алийг нь хийж явсан ч ингэтлээ буруу зөвөө дуулалгүй цаазлуулах хэрэг ерөөсөө хийгээгүй. Эд нар /Э.Ринчино, А.Сорокин, К.Баторун, Турар Рыскульев, Яков Блюмкин/ өнөөдөр намайг цаазлан тонилгоод, маргааш бусад нөхрийг маань, та нарыг ч устгана бий. Хойд төрөлдөө хүмүүний биеийг олж дахин төрөх болтугай…” гэсэн байдаг.

 

-“Өдрийн сонин”-ы нэг дугаарт “Ринчино байгаагүй бол энэ тусгаар тогтнол эргэлзээтэй байх байсан” гэж Баабар бичжээ. Та энэ тухай юу хэлэхсэн бол?

 

-Монгол Ардын Нам байгуулагдсан хийгээд манай улсын тусгаар тогтнолд Ринчино гэгч ямар ч холбогдолгүй. Тухайн үед манай ард түмэн Монгол Ардын Намынхаа удирдлагаар өөрсдийн зориг хүчээр тусгаар тогтнолоо олж тунхаглах тийм улстөр, нийгмийн тохироо бүрэлдээд байсан юм. Ринчиногийн Монгол Улсын тусгаар тогтнолыг устгаж, Зөвлөлт Орос Улстай нэгтгэх үйл ажиллагааг нь тэр үед Д.Сүхбаатар жанжин алхам бүрт нь эрс эсэргүүцсэн байдаг.

 

-Энэ асуудлаас болж жанжныг хэлмэгдүүлсэн байх даа?

 

-Тийм. 1922 оны эхэн үеэс Ринчино, “До” яамныхан Д.Сүхбаатарыг сайдаас нь огцруулахын тулд хуурмагаар элдэв хэрэгт холбогдуулан ихээхэн хавчиж хэвийн ажиллах боломжгүй болгосон байдаг. Үүнээс Д.Сүхбаатар 1922 оны эхээр Монгол Ардын Намын Төв хороо, Засгийн газарт бичсэн хоёр дахь өргөдөлдөө, “Бүх цэргийн жанжин миний бие хэзээ ч Улсын ажлыг хийдүүлээгүй үнэнч шударгаар төр болоод түмнийхээ төлөө зүтгэж явсан. Энгийн ажил ч болсон олгож өгнө үү…” гэж бичжээ. Түүний өргөдлийн дагуу Монгол Ардын Намын Төв хороо, тусгай комисс томилон шалгаад, “Жанжин Сүхбаатар албан ажил, үүргээ цалгардуулан хийдүүлсэн удаа ер үгүй. Харин ёс журмын дагуу үнэнч шударгаар сайн ажиллаж буйг нь…” гэж онцлон тэмдэглээд маргааныг зогсоож, зохицож ажиллахыг Э.Ринчинод үүрэг болгосон байгаа юм. Гэтэл тэрбээр Монгол Ардын Намын Төв хорооны удирдамжийг огтхон ч тоож үзэлгүй 1922 оны арванхоёрдугаар сарын 7-ны өдөр жанжинг оролцуулалгүй “Бүх цэргийн зөвлөл”-ийг Монгол дахь “До” яамны ерөнхий зааварлагч А.Сорокин, чекистүүдийн ахлагч, Оросын Аюулаас хамгаалах газрын дарга К.Баторун, А.Старков /Цэргийн яамны зөвлөх түшмэл, П.И.Литвенцов Эрдэнэдорж/, Хатанбаатар Магсаржав, Букатов нарын бүрэлдэхүүнтэй нууцаар хуралдуулан Д.Сүхбаатарыг огцруулж, Магсаржавыг цэргийн яамны сайдаар томилсон шийдвэр гаргасан.

 

-Монгол Ардын Намын анхдугаар их хурлаас дүрвэгчдийн Засгийн газар байгуулж, Монгол дахь цагааны цэргийг цохиж өгөөч гэж Зөвлөлт Орос Улсаас гуйсан гэж бичсэн байсан?

 

-Л.Баабар гэгч 2012 оны “Өдрийн сонин”-ы 109 дүгээрт хэвлүүлсэн “Түүхийн шинэ хэлмэгдүүлэл” гэсэн өгүүлэлдээ, “Тэндээс дүрвэгчдийн Засгийн газар байгуулж, тэр Засгийн газар нь Монголд байгаа цагааны цэргийг очиж цохиж өгөөч гэж Зөвлөлт Оросоос гуйж, тэрийг нь Зөвлөлт засгийг төлөөлж Ринчино зөвшөөрсөн…” гэж мэдэмхийрэн худал бурсан байгаа юм. Эх сурвалжаас үзэхүл, тус их хурлаас дүрвэгчдийн Засгийн газар байгуулаагүй. Үндсэн гурван асуудал хэлэлцэж шийдвэр гаргасан.

Д.Сүхбаатар зэрэг Монголын хувьсгалчид 1920 оны арваннэгдүгээр сард Эрхүү хотноо байхдаа жанжны хүчин зүтгэлээр Монгол дахь цагааны дээрэмчдийг хамтын хүчээр хөөн зайлуулах тухай АДБН Улсын Ерөнхий сайд Н.Буров, Зөвлөлт Орос Улсын Гадаад хэргийн Ардын комиссариатын бүрэн эрхт төлөөлөгч Борис Шумяцкий, Эрхүү дэх Улаан армийн Кубаны V морьт дивизийн захирагч Писарев, Позерин нартай нэг бүрчлэн уулзаж, арваннэгдүгээр сарын 2-нд Д.Сүхбаатар, П.И.Литвенцов Эрдэнэдорж нарын гарын үсэгтэй албан тоот гардуулсан. Эрхүү хот дахь Зөвлөлт Орос Улсын засаг захиргаа, цэргийн удирдлагууд цагааны дээрэмчдийг Монголоос хамтын хүчээр хөөн зайлуулахыг зөвшөөрч, Монгол Улс уруу цэрэг оруулахыг Оросын коммунист намын улстөрийн товчоо, Засгийн газар уламжлахаар тохирсон учир намын их хуралд энэ асуудал яригдаагүй. Э.Ринчино Зөвлөлт Орос Улсыг төлөөлж байгаагүй, их хуралд ч оролцоогүй.

 

-Мөн Ринчиног хөрөнгөтний бус хөгжлийн зам гэсэн онол боловсруулсан гээд байгаа?

 

-Баабар дээрх өгүүлэлдээ, “Ринчино бол хувьсгалын томоохон онолч байсан. Тиймээс хөрөнгөт бус хөгжлийн зам гэсэн онолыг боловсруулж түүндээ тулгуурлан Монголын анхны үндсэн хуулийн эхийг барьж авсан” гэж хуурмагаар мэдэмхийрчээ. Хоцрогдсон бага буурай орнууд ялсан пролетарийн орны тусламжид тулгуурлан хөрөнгөт бус замаар хөгжиж болохыг З.Маркс, В.И.Ленин нар анх удаа боловсруулсныг энэ хүн мэддэггүй нь тун хачирхалтай. Мөн тэрбээр “Ринчино нь аллагыг бол зохион байгуулж байсан. Д.Бодоо, С.Данзан нарыг цааш харуулсан ажиллагаа бол Ринчиногийнх” хэмээн зөв бичжээ. Ринчино нь Монголд дөрвөн жил гаруй хугацаанд байхдаа эрх мэдлээ ашиглан эх орноо гэсэн сэтгэлтэй үндэсний хувьсгалч ардчилсан үзэлтэй үй олон сэхээтний цус, нулимсаар гараа угаасан зартай алан хядагч, хутган үймүүлэгч байсан. Энэ тухай Монгол Ардын Намын баримт бичигт “Ринчиногийн Монголд үйлдсэн нүгэл нь байгуулсан гавьяанаасаа хавьгүй дээгүүр оргилон, Монголын эх оронч хувьсгалч ардчилсан үзэлтнүүдийг өөр хооронд нь мөргөлдүүлэн Монгол дахь хэлмэгдүүлэлтийн хар шуургыг эхлүүлсэн ба Монгол Улсыг буруу замаар будаа тээхэд хүргэсэн юм” гэсэн байдаг.

 

-Эцэст нь худал бурагчдын тухай юу хэлэхсэн бол?

 

-Алтан нарыг алгаар хааж болдоггүйн адил Баабар /Б.Бат- Эрдэнэ/ Ринчиногийн Монголд үйлдсэн бузар хар нүглийг нь үгүйсгэн “бүхий л юмыг Ринчино бүтээсэн” хэмээн элдвээр хаацайлан тэнгэрт тултал магтсан ч “булавч бултайна” гэгчээр бузар хар нүглийг нь яав ч цайруулж чадахгүй ээ. Тэрбээр Улаанбаатар хотноо болсон Монголч эрдэмтдийн VII их хуралд “Ринчино ба Монголын хувьсгал” гэсэн илтгэл тавьсан. Д.Сүхбаатарыг муучлан гутаах талаар хөрөнгөт ертөнцөд бүр нэрд гарсан Японы Футаки Хирошийн буухиа нь болж элдвээр муучлан Д.Сүхбаатарын эсрэг үзэлтнүүдэд өгөөш тавьж туслан үзэл бодлоо тод харууллаа. Чингээд ард түмэн, хойч үеэ хүндэтгэн, архив үзэж чаддаггүй юм бол Д.Сүхбаатарын тухай эрдэмтэн мэргэдийнхээ туурвисан бүтээлийг үзэж, зөв сэтгэж “Хүн үгэнд үхдэг” гэсэн өвөг дээдсийнхээ сургаалыг дээдэлж, эх орноо гэсэн сэтгэлээр үнэн зөв бичиж, ёс суртахуунтай, даруухан байгаасай гэж ахмад багшийн хувьд зөвлөе.


URL:

Нэр: you can try this out Огноо: 27 February 2018

I just want to tell you that I am just beginner to weblog and seriously savored you’re web page. Probably I’m planning to bookmark your blog . You surely come with good stories. Kudos for sharing your web site.

Нэр: Tractor Workshop Manuals Огноо: 1 March 2018

Wow! This could be one particular of the most helpful blogs We’ve ever arrive across on this subject. Basically Excellent. I’m also an expert in this topic therefore I can understand your effort.

http://repairloader.net/

Нэр: http://www.cupe403.com Огноо: 2 March 2018

I wish to show my love for your generosity supporting persons who require help with your study. Your real commitment to getting the message all through turned out to be especially beneficial and have really encouraged guys just like me to attain their ambitions. Your amazing helpful hints and tips entails this much a person like me and substantially more to my peers. Thanks a lot; from everyone of us.

Нэр: blast cube Огноо: 3 March 2018

I’ve recently started a web site, the information you offer on this web site has helped me greatly. Thank you for all of your time & work. “Never trust anybody who says ‘trust me.’ Except just this once, of course. – from Steel Beach” by John Varley.

Нэр: http://blackfloortiles.com Огноо: 3 March 2018

Good web site! I truly love how it is easy on my eyes and the data are well written. I am wondering how I could be notified whenever a new post has been made. I’ve subscribed to your RSS feed which must do the trick! Have a great day!

Нэр: guardianassetadvisor.com Огноо: 5 March 2018

Good ¡V I should certainly pronounce, impressed with your web site. I had no trouble navigating through all tabs and related information ended up being truly easy to do to access. I recently found what I hoped for before you know it at all. Reasonably unusual. Is likely to appreciate it for those who add forums or something, website theme . a tones way for your client to communicate. Excellent task..

Нэр: http://www.leimariadapenha.info Огноо: 5 March 2018

I have been surfing online greater than 3 hours as of late, yet I never discovered any attention-grabbing article like yours. It¡¦s beautiful price sufficient for me. In my view, if all site owners and bloggers made excellent content material as you probably did, the net will probably be much more helpful than ever before.

Нэр: лучшие пляжи доминиканы Огноо: 5 March 2018

I really appreciate this post. I’ve been looking everywhere for this! Thank goodness I found it on Bing. You have made my day! Thx again

http://caribbeantraveler.webs.com/apps/blog/show/44422295-russian-travelers-are-in-high-demand

Нэр: http://faturaodemeleri.com Огноо: 5 March 2018

You completed certain nice points there. I did a search on the issue and found a good number of folks will have the same opinion with your blog.

Нэр: gocollegestudents.com Огноо: 5 March 2018

Usually I do not learn post on blogs, but I would like to say that this write-up very compelled me to try and do it! Your writing taste has been amazed me. Thanks, very nice article.

Нэр: hotel hard rock punta cana Огноо: 6 March 2018

I don’t even understand how I finished up here, however I thought this submit was great. I do not know who you are but definitely you are going to a well-known blogger for those who aren’t already ;) Cheers!

http://draluzchavez.com/index.php?option=com_k2&view=itemlist&task=user&id=2341

Нэр: blast cube Огноо: 6 March 2018

Hey very cool site!! Guy .. Beautiful .. Superb .. I will bookmark your web site and take the feeds additionally…I am glad to find numerous useful info right here within the post, we’d like work out extra strategies on this regard, thank you for sharing.

Нэр: poia.info Огноо: 6 March 2018

Thanks , I’ve recently been searching for info approximately this subject for a long time and yours is the greatest I’ve came upon till now. But, what concerning the conclusion? Are you certain concerning the supply?

Нэр: http://www.rim1.org Огноо: 7 March 2018

Good ¡V I should certainly pronounce, impressed with your site. I had no trouble navigating through all the tabs and related info ended up being truly easy to do to access. I recently found what I hoped for before you know it in the least. Reasonably unusual. Is likely to appreciate it for those who add forums or something, web site theme . a tones way for your customer to communicate. Nice task..

Нэр: http://minneapolisseoservice.org Огноо: 7 March 2018

Nice blog here! Also your site loads up very fast! What web host are you using? Can I get your affiliate link to your host? I wish my website loaded up as quickly as yours lol

Нэр: http://www.vesinhcongngiep.com Огноо: 7 March 2018

Good ¡V I should definitely pronounce, impressed with your site. I had no trouble navigating through all the tabs as well as related info ended up being truly easy to do to access. I recently found what I hoped for before you know it in the least. Reasonably unusual. Is likely to appreciate it for those who add forums or something, web site theme . a tones way for your client to communicate. Nice task..

Нэр: Dewey Barthold Огноо: 7 March 2018

Apple at present includes Rhapsody as an application, which is a best start, yet it is currently hampered as a result of the inability in the direction of retailer locally on your iPod, and contains a dismal 64kbps little bit price. If this changes, then it will rather negate this benefit for the Zune, but the 10 songs for each thirty day period will nevertheless be a massive as well as within just Zune Pass’ desire.

http://www.italyonlinedating.org

Нэр: Clash Royale Hack Огноо: 11 March 2018

Thanks for posting this awesome article. I’m a long time reader but I’ve never been compelled to leave a comment. I subscribed to your blog and shared this on my Twitter. Thanks again for a great article!

https://www.npmjs.com/package/cr-resources

Нэр: FIFA Mobile 18 Hack Огноо: 13 March 2018

Thank you for writing this awesome article. I’m a long time reader but I’ve never been compelled to leave a comment. I subscribed to your blog and shared this on my Facebook. Thanks again for a great post!

https://www.npmjs.com/package/fifa-mobile-18

Нэр: Home Improvement Огноо: 17 March 2018

Great blog here! Also your website loads up very fast! What host are you using? Can I get your affiliate link to your host? I wish my web site loaded up as fast as yours lol

Нэр: Home Improvement Огноо: 17 March 2018

You are my aspiration , I possess few web logs and often run out from to post .

Нэр: Fashion Огноо: 18 March 2018

I simply couldn’t depart your web site prior to suggesting that I actually loved the usual information a person supply in your visitors? Is going to be again ceaselessly to check up on new posts.

Нэр: Web Design Огноо: 18 March 2018

I truly appreciate this post. I’ve been looking all over for this! Thank goodness I found it on Bing. You’ve made my day! Thx again!

Нэр: Fashion Огноо: 19 March 2018

naturally like your website however you need to check the spelling on quite a few of your posts. A number of them are rife with spelling issues and I in finding it very troublesome to inform the reality nevertheless I’ll certainly come back again.

Нэр: Home Improvement Огноо: 19 March 2018

Wow, wonderful blog layout! How long have you been blogging for? you made blogging look easy. The overall look of your site is wonderful, let alone the content!

Нэр: Home Improvement Огноо: 20 March 2018

I will immediately grasp your rss as I can not to find your email subscription hyperlink or newsletter service. Do you have any? Kindly allow me know in order that I may just subscribe. Thanks.

Нэр: Health Огноо: 21 March 2018

Attractive section of content. I just stumbled upon your site and in accession capital to assert that I get in fact enjoyed account your blog posts. Anyway I will be subscribing to your augment and even I achievement you access consistently rapidly.

Нэр: free Fortnite mobile codes Огноо: 21 March 2018

Thank you for writing this awesome article. I’m a long time reader but I’ve never been compelled to leave a comment. I subscribed to your blog and shared this on my Twitter. Thanks again for a great post!

http://www.jeuxvideo.com/forums/42-3013406-55557502-1-0-1-0-free-fortnite-mobile-codes-tutorial-100-working.htm

Нэр: Home Improvement Огноо: 21 March 2018

Just wanna remark that you have a very decent web site , I enjoy the layout it really stands out.

Нэр: Home Improvement Огноо: 22 March 2018

I gotta favorite this web site it seems very beneficial extremely helpful

Нэр: Clash Royale Hack Огноо: 22 March 2018

Thank you for writing this awesome article. I’m a long time reader but I’ve never been compelled to leave a comment. I subscribed to your blog and shared this on my Twitter. Thanks again for a great post!

https://clashroyalecheatsguideblog.wordpress.com/

Нэр: cialis Огноо: 22 March 2018

I needed to create you this tiny word just to give thanks once again regarding the unique solutions you’ve discussed here. It was simply wonderfully generous with you to provide openly just what a lot of folks could possibly have made available for an e book in making some profit on their own, chiefly given that you could possibly have done it if you ever wanted. Those basics as well worked to become a good way to fully grasp most people have the same passion just as mine to find out way more on the subject of this matter. I am sure there are some more enjoyable instances ahead for people who find out your blog post.

Нэр: News Огноо: 22 March 2018

Hello, Neat post. There’s a problem with your site in internet explorer, may test this… IE still is the marketplace leader and a good component to other people will miss your wonderful writing because of this problem.

Нэр: Home Improvement Огноо: 22 March 2018

Wow! This could be one particular of the most helpful blogs We have ever arrive across on this subject. Basically Great. I’m also a specialist in this topic so I can understand your effort.

Нэр: Home Improvement Огноо: 23 March 2018

A person essentially lend a hand to make critically posts I’d state. This is the very first time I frequented your web page and up to now? I surprised with the analysis you made to make this particular put up extraordinary. Magnificent task!

Нэр: the reserve punta cana Огноо: 23 March 2018

One more important component is that if you are an elderly person, travel insurance with regard to pensioners is something that is important to really look at. The old you are, the greater at risk you will be for making something bad happen to you while abroad. If you are certainly not covered by a number of comprehensive insurance policy, you could have a number of serious issues. Thanks for giving your guidelines on this blog site.

http://travelblogger.emyspot.com/blog/–2.html

Нэр: Home Improvement Огноо: 23 March 2018

Thank you for the auspicious writeup. It in fact was a amusement account it. Look advanced to more added agreeable from you! By the way, how can we communicate?

Нэр: FIFA Mobile 18 Soccer Hack Огноо: 24 March 2018

Thank you for posting this awesome article. I’m a long time reader but I’ve never been compelled to leave a comment. I subscribed to your blog and shared this on my Facebook. Thanks again for a great post!

http://fifa070.wixsite.com/fifamobilesoccer/single-post/2016/04/05/a-football-game-like-never-before

Нэр: Fashion Огноо: 24 March 2018

Only wanna tell that this is extremely helpful, Thanks for taking your time to write this.

Нэр: News Огноо: 24 March 2018

Merely a smiling visitor here to share the love (:, btw great style. “Justice is always violent to the party offending, for every man is innocent in his own eyes.” by Daniel Defoe.

Нэр: News Огноо: 25 March 2018

You can certainly see your enthusiasm in the paintings you write. The sector hopes for more passionate writers such as you who are not afraid to mention how they believe. At all times follow your heart. “In order to preserve your self-respect, it is sometimes necessary to lie and cheat.” by Robert Byrne.

Нэр: News Огноо: 25 March 2018

I conceive you have mentioned some very interesting points , regards for the post.

Нэр: News Огноо: 25 March 2018

As soon as I found this website I went on reddit to share some of the love with them.

Нэр: Fashion Огноо: 26 March 2018

Excellent read, I just passed this onto a colleague who was doing a little research on that. And he actually bought me lunch as I found it for him smile Therefore let me rephrase that: Thank you for lunch! “Not only is the universe stranger than we imagine, it is stranger than we can imagine.” by Sir Arthur Eddington.

Нэр: News Огноо: 26 March 2018

My wife and i have been so contented that Ervin could finish off his investigation while using the precious recommendations he acquired from your own site. It is now and again perplexing to just be making a gift of solutions that many other folks could have been selling. And we also take into account we now have the writer to thank for that. The most important illustrations you have made, the straightforward blog navigation, the friendships you aid to create – it’s got many awesome, and it is assisting our son and our family imagine that the subject is fun, and that’s rather pressing. Thank you for the whole thing!

Нэр: News Огноо: 26 March 2018

you’re actually a just right webmaster. The web site loading speed is incredible. It kind of feels that you are doing any distinctive trick. Also, The contents are masterpiece. you’ve done a excellent job in this matter!

Нэр: News Огноо: 27 March 2018

I truly enjoy studying on this web site , it holds good content . “Do what you fear, and the death of fear is certain.” by Anthony Robbins.

Нэр: Lorean Mohamed Огноо: 27 March 2018

I simply intend to advise you that I am new to blog posting and completely valued your website. Very likely I am inclined to remember your blog post . You truly have amazing article content. Delight In it for expressing with us your current domain post

http://www.kioskmanufacturers.info/category/metroclick-kiosk-manufacturer-in-usa/

Нэр: News Огноо: 27 March 2018

F*ckin’ tremendous issues here. I’m very satisfied to peer your post. Thanks so much and i am taking a look ahead to contact you. Will you kindly drop me a e-mail?

Нэр: News Огноо: 28 March 2018

Merely wanna input that you have a very nice web site , I the pattern it really stands out.

Нэр: Fashion Огноо: 28 March 2018

I dugg some of you post as I cerebrated they were very useful handy

Нэр: Travel Огноо: 28 March 2018

Great write-up, I’m regular visitor of one’s web site, maintain up the nice operate, and It’s going to be a regular visitor for a lengthy time.

Нэр: Jewelry Огноо: 29 March 2018

Thank you, I have recently been looking for info approximately this topic for a long time and yours is the best I have discovered so far. But, what about the conclusion? Are you certain concerning the source?

Нэр: Home Improvement Огноо: 29 March 2018

Appreciate it for helping out, superb information. “It does not do to dwell on dreams and forget to live.” by J. K. Rowling.

Нэр: Fashion Огноо: 29 March 2018

Some truly excellent blog posts on this site, regards for contribution. “Careful. We don’t want to learn from this.” by Bill Watterson.

Нэр: Home Improvement Огноо: 30 March 2018

Dead composed articles , thanks for information .

Нэр: Health Огноо: 30 March 2018

What i don’t realize is in reality how you’re not actually a lot more smartly-favored than you might be right now. You are so intelligent. You already know therefore considerably on the subject of this matter, produced me in my opinion consider it from a lot of numerous angles. Its like women and men don’t seem to be interested except it’s something to accomplish with Woman gaga! Your personal stuffs excellent. At all times take care of it up!

Нэр: Disney Magic Kingdoms hack Огноо: 30 March 2018

Thanks for posting this awesome article. I’m a long time reader but I’ve never been compelled to leave a comment. I subscribed to your blog and shared this on my Facebook. Thanks again for a great article!

http://www.freewebsite-service.com/dragoncity

Нэр: Health Огноо: 30 March 2018

I believe you have mentioned some very interesting points , regards for the post.

Нэр: Web Design Огноо: 31 March 2018

You are my inhalation , I have few web logs and infrequently run out from to post .

Нэр: Home Improvement Огноо: 31 March 2018

I really like your writing style, excellent info, appreciate it for putting up :D . “Nothing sets a person so much out of the devil’s reach as humility.” by Johathan Edwards.

Нэр: Travel Огноо: 31 March 2018

You really make it seem so easy with your presentation but I find this matter to be actually something which I think I would never understand. It seems too complicated and very broad for me. I am looking forward for your next post, I will try to get the hang of it!

Нэр: Business Огноо: 1 April 2018

Hello, you used to write great, but the last few posts have been kinda boring… I miss your super writings. Past few posts are just a bit out of track! come on!

Нэр: Business Огноо: 1 April 2018

Hi there very nice website!! Guy .. Beautiful .. Wonderful .. I’ll bookmark your website and take the feeds additionally…I am satisfied to seek out a lot of useful info here within the submit, we need work out extra strategies in this regard, thank you for sharing.

Нэр: Business Огноо: 2 April 2018

I really appreciate this post. I have been looking everywhere for this! Thank goodness I found it on Bing. You have made my day! Thank you again!

Нэр: Travel Огноо: 2 April 2018

Hello my friend! I want to say that this post is awesome, great written and come with approximately all important infos. I would like to peer extra posts like this.

Нэр: Travel Огноо: 2 April 2018

Some really choice blog posts on this internet site , saved to favorites .

Нэр: Travel Огноо: 3 April 2018

Utterly written content, Really enjoyed reading through.

Нэр: Latarsha Mcgaughan Огноо: 3 April 2018

I merely have to share it with you that I am new to having a blog and utterly cherished your information. Very likely I am likely to save your blog post . You really have superb article content. Appreciate it for discussing with us your own url write-up

http://www.dogodigitaldisplay.stream/category/digital-signs-in-usa-us/

Нэр: Berta Tisch Огноо: 3 April 2018

Good day there, just got aware about your blog page through Search engines like google, and found that it’s pretty useful. I’ll truly appreciate should you keep up this post.

http://www.funcitiesinnewyork.review

Нэр: Business Огноо: 3 April 2018

I got what you mean , thankyou for putting up.Woh I am lucky to find this website through google. “Food is the most primitive form of comfort.” by Sheila Graham.

Нэр: FIFA 18 Hack Огноо: 3 April 2018

Thank you for publishing this awesome article. I’m a long time reader but I’ve never been compelled to leave a comment. I subscribed to your blog and shared this on my Twitter. Thanks again for a great article!

http://fifa18coinblog.weebly.com/

Нэр: Shopping and Fashion Огноо: 4 April 2018

I’m still learning from you, as I’m making my way to the top as well. I absolutely love reading everything that is posted on your website.Keep the stories coming. I loved it!

Нэр: Business Огноо: 4 April 2018

Really wonderful information can be found on web blog . “I can think of nothing less pleasurable than a life devoted to pleasure.” by John D. Rockefeller.

Нэр: Business Огноо: 4 April 2018

Dead pent content material , thankyou for entropy.

Нэр: Travel Огноо: 5 April 2018

As soon as I observed this web site I went on reddit to share some of the love with them.

Нэр: Home Improvement Огноо: 5 April 2018

I got what you mean , regards for posting .Woh I am thankful to find this website through google. “Delay is preferable to error.” by Thomas Jefferson.

Нэр: Web Design Огноо: 5 April 2018

You have brought up a very great points , thankyou for the post.

Нэр: vehicle info Огноо: 5 April 2018

There is perceptibly a bunch to identify about this. I consider you made various good points in features also.

Нэр: FIFA Mobile 18 Soccer Огноо: 6 April 2018

Thank you for writing this awesome article. I’m a long time reader but I’ve never been compelled to leave a comment. I subscribed to your blog and shared this on my Twitter. Thanks again for a great post!

http://fifamobilesoccerguides.weebly.com/

Нэр: Health Огноо: 6 April 2018

I dugg some of you post as I cogitated they were very helpful very helpful

Нэр: Health Огноо: 6 April 2018

Hi my family member! I want to say that this post is amazing, nice written and include approximately all significant infos. I would like to peer extra posts like this.

Нэр: Home Improvement Огноо: 7 April 2018

I not to mention my pals were reading through the best advice on your web page and quickly I had a terrible feeling I had not thanked the web blog owner for those tips. The boys are actually as a result thrilled to read through them and now have sincerely been having fun with them. Appreciation for truly being really helpful as well as for opting for this form of notable subject areas most people are really wanting to learn about. My personal sincere regret for not expressing gratitude to sooner.

Нэр: Fashion Огноо: 7 April 2018

Some truly great blog posts on this website, appreciate it for contribution. “A liar should have a good memory.” by Quintilian.

Нэр: Home Improvement Огноо: 8 April 2018

Simply wanna state that this is very useful , Thanks for taking your time to write this.

Нэр: Jewelry Огноо: 8 April 2018

I’ve been absent for a while, but now I remember why I used to love this website. Thank you, I will try and check back more frequently. How frequently you update your site?

Нэр: Travel Огноо: 9 April 2018

You are my aspiration, I possess few web logs and occasionally run out from brand :) . “No opera plot can be sensible, for people do not sing when they are feeling sensible.” by W. H. Auden.

Нэр: Home Improvement Огноо: 9 April 2018

Great beat ! I wish to apprentice while you amend your site, how could i subscribe for a blog web site? The account helped me a acceptable deal. I had been tiny bit acquainted of this your broadcast offered bright clear concept

Нэр: Health Огноо: 10 April 2018

Some really choice blog posts on this website , saved to favorites .

Нэр: Business Огноо: 10 April 2018

Magnificent website. Lots of useful info here. I am sending it to a few buddies ans also sharing in delicious. And naturally, thank you to your sweat!

Нэр: The Sims Mobile Cheats Огноо: 10 April 2018

Thanks for publishing this awesome article. I’m a long time reader but I’ve never been compelled to leave a comment. I subscribed to your blog and shared this on my Facebook. Thanks again for a great article!

http://keithkoontz200.wix.com/thesimpsonstappedout

Нэр: Women Огноо: 10 April 2018

Keep up the superb work , I read few posts on this website and I conceive that your weblog is rattling interesting and holds sets of great info .

Нэр: Career And Jobs Огноо: 11 April 2018

Great beat ! I would like to apprentice while you amend your website, how could i subscribe for a blog website? The account aided me a acceptable deal. I had been tiny bit acquainted of this your broadcast provided bright clear idea

Нэр: Fashion Огноо: 11 April 2018

F*ckin’ amazing things here. I’m very glad to peer your post. Thanks so much and i am looking ahead to touch you. Will you please drop me a mail?

Нэр: Technology Огноо: 12 April 2018

You can certainly see your skills in the work you write. The sector hopes for more passionate writers like you who aren’t afraid to say how they believe. At all times follow your heart. “We may pass violets looking for roses. We may pass contentment looking for victory.” by Bern Williams.

Нэр: Pets Огноо: 12 April 2018

naturally like your web site however you have to check the spelling on quite a few of your posts. A number of them are rife with spelling issues and I to find it very troublesome to tell the reality on the other hand I will certainly come back again.

Нэр: Jewelry Огноо: 13 April 2018

hi!,I love your writing very much! percentage we keep up a correspondence extra approximately your article on AOL? I need a specialist in this space to unravel my problem. Maybe that’s you! Having a look forward to peer you.

Нэр: Travel Огноо: 13 April 2018

I wish to express my thanks to you just for rescuing me from such a matter. As a result of searching through the world-wide-web and coming across suggestions which were not productive, I was thinking my life was gone. Existing without the answers to the issues you have resolved by means of your website is a critical case, and the ones that could have negatively damaged my entire career if I hadn’t discovered your site. Your main competence and kindness in controlling all the details was precious. I don’t know what I would have done if I had not come across such a stuff like this. It’s possible to at this point look forward to my future. Thanks so much for this specialized and result oriented help. I won’t be reluctant to suggest your blog to anyone who will need assistance about this issue.

Нэр: Web Design Огноо: 13 April 2018

You really make it seem so easy with your presentation but I find this matter to be actually something which I think I would never understand. It seems too complicated and extremely broad for me. I’m looking forward for your next post, I’ll try to get the hang of it!

Нэр: Education Огноо: 14 April 2018

Its wonderful as your other content : D, regards for putting up. “There’s no Walter Cronkite to give you the final word each evening.” by William Weld.

Нэр: Autos Огноо: 14 April 2018

Heya i am for the first time here. I came across this board and I find It really useful & it helped me out much. I hope to give something back and help others like you aided me.

Нэр: Travel Огноо: 15 April 2018

I like what you guys are up also. Such clever work and reporting! Keep up the superb works guys I’ve incorporated you guys to my blogroll. I think it’ll improve the value of my site :) .

Нэр: Dating Огноо: 15 April 2018

I’ve recently started a site, the info you provide on this website has helped me greatly. Thank you for all of your time & work. “Everyone is responsible and no one is to blame.” by Will Schutz.

Нэр: FIFA Mobile 18 Cheats Огноо: 15 April 2018

Thanks for publishing this awesome article. I’m a long time reader but I’ve never been compelled to leave a comment. I subscribed to your blog and shared this on my Facebook. Thanks again for a great article!

http://www.jeuxvideo.com/forums/42-15135-55809394-1-0-1-0-fifa-mobile-18-hack-how-to-get-unlimited-coins-points.htm

Нэр: Shopping Огноо: 15 April 2018

naturally like your web-site but you have to check the spelling on several of your posts. A number of them are rife with spelling problems and I to find it very bothersome to tell the reality then again I will definitely come again again.

Нэр: Health Огноо: 16 April 2018

wonderful issues altogether, you just won a emblem new reader. What might you suggest in regards to your put up that you made a few days in the past? Any certain?

Нэр: Web Design Огноо: 16 April 2018

I like this website very much, Its a real nice post to read and obtain info . “God cannot alter the past, but historians can.” by Samuel Butler.

Нэр: Business Огноо: 16 April 2018

Keep up the superb piece of work, I read few articles on this web site and I conceive that your web site is very interesting and has got sets of superb information.

Нэр: agencja reklamowa gorzĂłw Огноо: 17 April 2018

I was reading some of your posts on this website and I think this web site is really informative ! Retain posting .

http://www.inaton.pl/

Нэр: Legal Огноо: 17 April 2018

I have been absent for a while, but now I remember why I used to love this website. Thank you, I will try and check back more often. How frequently you update your website?

Нэр: Education Огноо: 17 April 2018

Only a smiling visitor here to share the love (:, btw outstanding layout.

Нэр: Education Огноо: 18 April 2018

You are my aspiration, I own few web logs and rarely run out from post :) . “The soul that is within me no man can degrade.” by Frederick Douglas.

Нэр: Education Огноо: 18 April 2018

Very nice post. I just stumbled upon your weblog and wished to say that I’ve truly enjoyed browsing your blog posts. After all I’ll be subscribing to your feed and I hope you write again very soon!

Нэр: Home Improvement Огноо: 18 April 2018

Rattling nice style and design and good articles , practically nothing else we require : D.

Нэр: projektowanie graficzne logo gorzĂłw Огноо: 19 April 2018

Good – I should certainly pronounce, impressed with your website. I had no trouble navigating through all tabs as well as related information ended up being truly easy to do to access. I recently found what I hoped for before you know it at all. Reasonably unusual. Is likely to appreciate it for those who add forums or anything, website theme . a tones way for your customer to communicate. Nice task.

http://www.inaton.pl/

Нэр: Fashion Огноо: 19 April 2018

A person essentially lend a hand to make seriously articles I would state. This is the first time I frequented your website page and up to now? I amazed with the analysis you made to make this actual put up incredible. Excellent process!

Нэр: https://www.scoop.it/t/pioneer-in-tech-posts/p/4096893891/2018/04/16/home Огноо: 19 April 2018

Thanks for sharing, this is a fantastic post.Much thanks again. Really Cool.

https://www.scoop.it/t/pioneer-in-tech-posts/p/4096893891/2018/04/16/home

Нэр: reklama sklepowa gorzĂłw Огноо: 19 April 2018

You can definitely see your skills in the work you write. The arena hopes for even more passionate writers like you who aren’t afraid to say how they believe. Always go after your heart. “Every man serves a useful purpose A miser, for example, makes a wonderful ancestor.” by Laurence J. Peter.

http://www.inaton.pl/

Нэр: buy and sell websites Огноо: 21 April 2018

I appreciate you sharing this blog post.Really thank you! Great.

http://wheretoget.it/buysellempire

Нэр: detalhes a respeito Огноо: 22 April 2018

I really like and appreciate your article.Really thank you! Keep writing.

http://www.ucs.com.br/etc/revistas/index.php/direitoambiental/comment/view/4023/3095/1129

Нэр: insurance broker Огноо: 25 April 2018

Say, you got a nice article post.Really looking forward to read more. Keep writing.

https://life-insurance-law.com/

Нэр: money Огноо: 25 April 2018

Appreciate you sharing, great post.Really looking forward to read more. Awesome.

http://ogdemcrossing.blogspot.se/2018/04/kolibri.html

Нэр: Pozycjonowanie Gorzow Огноо: 25 April 2018

Hi, Neat post. There is a problem along with your website in web explorer, may test this… IE still is the market chief and a big section of other people will miss your great writing because of this problem.

https://www.grupa-tense.pl/pozycjonowanie/gorzow-wielkopolski/

Нэр: pe bible program Огноо: 27 April 2018

I think this is a real great post.Much thanks again. Will read on…

http://www.juegosdemariobros.tv/uprofile.php?UID=730582

Нэр: viagra Огноо: 27 April 2018

Enjoyed every bit of your blog article.Thanks Again. Want more.

https://www.classificadosx.com/anuncios/mulheres/mulher-procurando-homem.html

Нэр: useful content Огноо: 29 April 2018

Im grateful for the blog post.Really thank you! Awesome.

http://www.lewiscellars.biz/__media__/js/netsoltrademark.php?d=burl.pe.kr2F72795

Нэр: pozycjonowanie gorzow Огноо: 29 April 2018

Thank you for the sensible critique. Me & my neighbor were just preparing to do a little research about this. We got a grab a book from our local library but I think I learned more from this post. I’m very glad to see such wonderful information being shared freely out there.

http://www.kowal24.pl/

Нэр: pozycjonowanie stron gorzow Огноо: 30 April 2018

I got what you intend, thankyou for posting .Woh I am pleased to find this website through google. “Success is dependent on effort.” by Sophocles.

http://www.inaton.pl/

Нэр: Traditional Lakota Foods Огноо: 1 May 2018

A round of applause for your blog post.Really looking forward to read more. Great.

http://delishably.com/meat-dishes/lakota-traditional-foods

Нэр: projektowanie stron Огноо: 2 May 2018

I really enjoy studying on this website , it contains wonderful blog posts. “When a man’s willing and eager, the gods join in.” by Aeschylus.

https://www.virtualnetia.com/

Нэр: navigate to this web-site Огноо: 4 May 2018

I simply want to tell you that I am new to blogs and absolutely enjoyed your blog site. More than likely I’m want to bookmark your website . You actually have awesome articles and reviews. Thank you for sharing your web site.

Нэр: the penis professor pdf Огноо: 4 May 2018

Thanks again for the blog article.Much thanks again.

http://lit-oboz.ru/user/dadquince5/

Нэр: download Огноо: 4 May 2018

Thanks for sharing, this is a fantastic blog post.Thanks Again.

https://servicehandal.com/

Нэр: Dating & Relationship Огноо: 4 May 2018

Wow, awesome blog layout! How long have you been blogging for? you make blogging look easy. The overall look of your website is fantastic, let alone the content!

Нэр: Toronto Escorts Огноо: 6 May 2018

I really like and appreciate your post.Really thank you! Want more.

http://www.thehiddenpages.com/escorts-from/toronto-escorts/

Нэр: penis professor reviews Огноо: 7 May 2018

Thank you for your post.Really looking forward to read more. Keep writing.

https://www.fontshop.com/people/donald-lowrie-2

Нэр: ساخت وبلاگ Огноо: 8 May 2018

This is one awesome blog post. Keep writing.

https://www.intensedebate.com/people/derjhil5p1

Нэр: how to long cock Огноо: 8 May 2018

Very informative article.Really thank you! Cool.

https://trailcent55.livejournal.com/644.html

Нэр: #travel Огноо: 8 May 2018

Great blog post.Thanks Again. Really Great.

https://www.pinterest.com/hol233/

Нэр: check this link right here now Огноо: 9 May 2018

I just want to mention I am just beginner to blogging and site-building and honestly loved you’re blog. Most likely I’m likely to bookmark your blog . You actually have great well written articles. Regards for sharing your web page.

Нэр: delhi escorts Огноо: 16 May 2018

A big thank you for your article.Really thank you! Awesome.

http://www.ankita-sharma.biz/delhi-escorts-pics/

Нэр: Homes For Sale Огноо: 18 May 2018

hi!,I really like your writing very a lot! percentage we communicate more approximately your article on AOL? I need an expert in this space to unravel my problem. Maybe that is you! Having a look forward to look you.

Нэр: Programming C++ Огноо: 18 May 2018

Major thanks for the blog article.Thanks Again. Great.

https://www.tutorialcup.com/cplusplus

Нэр: House Огноо: 18 May 2018

Excellent post. I was checking continuously this blog and I am impressed! Very helpful info specifically the last part :) I care for such info much. I was seeking this certain information for a very long time. Thank you and best of luck.

Нэр: abogados accidentes de trafico Огноо: 20 May 2018

Major thankies for the blog article.Really looking forward to read more. Cool.

https://onlinehotstar.com/en/watch/WMiaR6EFDGs/abogados-accidentes-de-auto-en-los-angeles

Нэр: bitcoin price today Огноо: 21 May 2018

Howdy! Quick question that’s entirely off topic. Do you know how to make your site mobile friendly? My blog looks weird when viewing from my iphone. I’m trying to find a template or plugin that might be able to correct this problem. If you have any suggestions, please share. Appreciate it!

Нэр: commercial line of credit rates Огноо: 21 May 2018

Excellent post but I was wanting to know if you could write a litte more on this topic? I’d be very grateful if you could elaborate a little bit more. Many thanks!

Нэр: businessincharlotte.ga Огноо: 21 May 2018

I was just searching for this info for a while. After six hours of continuous Googleing, at last I got it in your site. I wonder what’s the lack of Google strategy that don’t rank this type of informative web sites in top of the list. Usually the top web sites are full of garbage.

Нэр: http://www.businessinboston.tk Огноо: 21 May 2018

I really appreciate this post. I¡¦ve been looking all over for this! Thank goodness I found it on Bing. You have made my day! Thank you again

Нэр: Blechgaragen Hersteller Огноо: 21 May 2018

“”Excellent read, I just passed this onto a friend who was doing a little research on that. And he actually bought me lunch since I found it for him smile So let me rephrase that Thanks for lunch!”"

https://www.viki.com/users/sylviawells_762/about

Нэр: fast braces Огноо: 21 May 2018

Hmm it looks like your website ate my first comment (it was super long) so I guess I’ll just sum it up what I wrote and say, I’m thoroughly enjoying your blog. I as well am an aspiring blog blogger but I’m still new to everything. Do you have any points for novice blog writers? I’d definitely appreciate it.

Нэр: Fashion Огноо: 23 May 2018

Very interesting subject, thank you for posting.

Нэр: Health and Fitness Огноо: 23 May 2018

Great – I should certainly pronounce, impressed with your site. I had no trouble navigating through all the tabs as well as related info ended up being truly simple to do to access. I recently found what I hoped for before you know it at all. Quite unusual. Is likely to appreciate it for those who add forums or something, website theme . a tones way for your client to communicate. Nice task.

Нэр: Health and Fitness Огноо: 23 May 2018

Generally I do not learn article on blogs, but I would like to say that this write-up very pressured me to try and do it! Your writing style has been amazed me. Thanks, quite great article.

Нэр: Health and Fitness Огноо: 23 May 2018

Thanks, I have just been looking for information approximately this topic for a long time and yours is the best I have discovered so far. However, what about the conclusion? Are you sure in regards to the source?

Нэр: Health and Fitness Огноо: 24 May 2018

I keep listening to the newscast lecture about getting free online grant applications so I have been looking around for the finest site to get one. Could you tell me please, where could i find some?

Нэр: Health and Fitness Огноо: 24 May 2018

I genuinely enjoy studying on this web site , it has fantastic content . “We find comfort among those who agree with us–growth among those who don’t.” by Frank A. Clark.

Нэр: Health and Fitness Огноо: 24 May 2018

I loved as much as you will receive carried out right here. The sketch is tasteful, your authored subject matter stylish. nonetheless, you command get bought an shakiness over that you wish be delivering the following. unwell unquestionably come further formerly again as exactly the same nearly very often inside case you shield this increase.

Нэр: Insurance mergers Огноо: 24 May 2018

“I’ve really noticed that fixing credit activity must be conducted with tactics. If not, you may find yourself damaging your ranking. In order to grow into success fixing your credit ranking you have to make sure that from this instant you pay all of your monthly fees promptly in advance of their booked date. It is definitely significant for the reason that by not accomplishing this, all other moves that you will decide on to improve your credit rank will not be efficient. Thanks for revealing your suggestions.”

https://ecastats.uneca.org/acsweb/cr/UserProfile/tabid/866/UserId/590954/language/en-GB/Default.aspx

Нэр: Health and Fitness Огноо: 24 May 2018

Thanks for the sensible critique. Me and my neighbor were just preparing to do a little research about this. We got a grab a book from our area library but I think I learned more clear from this post. I’m very glad to see such great information being shared freely out there.

Нэр: Health and Fitness Огноо: 24 May 2018

I’m just commenting to let you understand what a excellent experience my cousin’s girl experienced browsing your web page. She even learned plenty of things, not to mention what it is like to possess a great teaching nature to have a number of people with no trouble gain knowledge of a number of complicated subject areas. You truly surpassed readers’ desires. Thank you for giving these effective, safe, educational and as well as unique guidance on that topic to Julie.

Нэр: Health and Fitness Огноо: 24 May 2018

You have brought up a very good details , appreciate it for the post.

Нэр: Health and Fitness Огноо: 24 May 2018

What i don’t realize is in reality how you are not really much more well-favored than you might be right now. You are so intelligent. You realize thus considerably on the subject of this matter, made me in my view consider it f