Д.Бямбасүрэн: Улсын эрдэнэсийн сангийн цоожийг бурхан дархалж, түлхүүрийг нь геологичид тааруулдаг

olloo_mn_1493345305_e97b8d16040d0e5f25393fac36d3042boriginalМонгол Улсын Ерөнхий сайд асан Д.Бямбасүрэнтэй уул уурхайн өнөөгийн нөхцөл байдлын талаар ярилцлаа.

Манайхан нутагтаа алт олборлуулахгүй гээд тэмцвэл дэмжиж хамгийн түрүүнд очно

- Манай эдийн засгийн гол тулгуур болоод байгаа ашигт малтмалын үнэ нэг үеэ бодвол тодорхой хэмжээгээр өсч байна. Ер нь уул уурхайн салбарын өнөөгийн нөхцөл байдлыг та хэрхэн дүгнэж байна вэ?

-Монгол орон саяхныг хүртэл хөдөө аж ахуй, хөнгөн үйлдвэрийн орон байлаа. Сүүлийн 10-аад жилд уул уурхайн салбар голлож, эдийн засгийн 40 гаруй хувийг дангаараа бүрдүүлж байна. Байгалийн баялаг, уул уурхайн бүтээгдэхүүн бол өвөг дээдсийн маань бидэнд хадгалж, үлдээсэн өв юм шүү дээ. Тэднийхээ үлдээсэн үүцийг л бид одоо задалж идэж байгаа хэрэг. Нөхөн сэргээгддэггүй баялагтай энэ салбараар оролдохдоо дэлхийн аль ч орон маш болгоомжтой, бодлоготой, тооцоотой ханддаг. Зах зээл дээрх үнэ ханш нь 4-7 жилийн хугацаатай хэлбэлзэж байдаг. Энэ хэлбэлзэл жижиг, буурай орнуудад их хүнд тусдаг. Манайхныг харж байгаа биз дээ. Үнэ нь өсөхөөр баярлаад л төсөв мөнгөө тооцоогүй, замбараагүй цацаад л, буурахаар нь гундаад л, хямарчихлаа, ийм ч зээл, тийм ч тусламж гээд байгаа биз дээ. Өөрөөр хэлбэл, сүүлийн жилүүдийн Монголын эдийн засагт тохиолдож байгаа хямрал уул уурхайн салбарын туйлбаргүй, тооцоогүй бодлоготой холбоотой юм. Монголын уул уурхайн бодлого сүүлийн 15 жилд гаднынхныг түшиглэлээ. Өөрсдөө нэг ч томоохон обьект ашиглалтад оруулж чадсангүй. Дандаа гаднынхнаар ухуулаад л, тэд нь лиценз, зарим нэг жижиг татвар зэргээр хүүхэд хуурах төдий юм манайд төлдөг биз. Тэгээд л гарсан баялгийг нь түүхийгээр нь вагон вагоноор ачаад аваад явчихаж байна шүү дээ. Үүний цаана байгаа өөр нэг муу зүйл нь Монголынхоо баялгийг гаднынханд цөлмүүлээд түүнээсээ эрх мэдэл, ашиг олж авсан, одоо ч авахыг оролдож буй хэсэн бүлэг хүний ашиг сонирхол маш тодорхой харагдаж байна. Ашигт малтмалын баялаг ядуу дорой амьдарч байгаа монголчуудын амьдралыг дэмнэх, тус болох учиртай юм шүү дээ, уг нь. Даанч одоо тэгж чадахгүй байна. Ийм л дүр зурагтай байна, Монголын уул уурхайн салбар.

-Таны төрсөн нутаг төдийгүй Эзэн Чингис хааны өлгий нутаг Хэнтий аймгийн нутагт алт олборлогчид бас цөөнгүй байдаг. Уул уурхайн салбарын хор хөнөөл хийгээд хожмын үр дагаврыг нь хамгийн сайн мэддэг хүний хувьд алтыг нь авах гэж танай нутгийн уул, усыг ухаад байгаа тухайд ямар бодолтой явдаг вэ?

- Хэнтий аймгийн нутаг, Онон голын сав газар бол Монгол үндэстний бүрэлдэн тогтсон, Монгол төр үүсэн байгуулагдсан өлгий нутаг. Бас эзэн Чингис хаантай холбоотой түүхэн нутаг. Тийм болохоор Онон голын сав газар үгээр илэрхийлэхийн аргагүй үнэ цэнтэй. Онон голын сав газар зөвхөн их түүхийн гэрч болсон нутаг биш. Байгалийн үзэсгэлэн төгөлдөр бүрдсэн, ховор ургамал, амьтан амьдрах таатай нөхцөл бүрдсэн нутаг. Энэ сав газрын гол амин сүнс нь Онон гол. Олон мянган хүний зүрх сэтгэлд Онон хатан ижий нэрээр мөнхөрсөн энэ ариун дагшин голыг бид нүдний цөцгий мэт хамгаалах учиртай. Алт ухаж болохгүй нэг том шалтгаан энэ.

Гэтэл манай нутагт уул уурхайн, тэр дундаа алт олборлох үйл ажиллагаа цөөнгүй жил үргэлжиллээ. Ингэхдээ хариуцлагагүй, байгаль орчинд хор хөнөөлтэй байдлаар үргэлжилж байна. Тодруулбал, Гутайн алтны орд газар нь Онон голынхоо яг хойд энгэрт, Онон руугаа буусан уулын аман дээр байдаг. 2004-2005 оны үед тус орд газарт олборлолт ихээр хийсний гороор Онон гол бохирдож, голоос хүн битгий хэл мал ундаалж чадахаа больж байсан шүү дээ. Бас алт угааж байгаа хэсгийн доохно байх Ононгийн шугуй тэр чигээрээ хядуулсан юм шиг унаж байсан. Ийм л хортой зүйл хийж, алтыг нь цөлмөж байгаа гэсэн үг, нэр бүхий компаниуд. Хүмүүсийн яриагаар Батширээт сумын үе үеийн удирдлагуудтай хуйвалдаж, зөвшөөрөл аваад үйл ажиллагаа явуулж байсан гэдэг юм билээ. Хэдэн жил үйл ажиллагааг нь зогсоогоод байсан чинь Урт нэртэй хуулийн зарим заалтыг Н.Алтанхуягийн Засгийн газрын үед саармагжуулаад дахиад эхэлсэн л дээ. Ард нь нууц ноёнтнууд байдаг гэсэн үг.

-Тэгээд одоо ямар гарц байна вэ?

-Миний бодлоор нэгдүгээрт, монголчуудын өлгий нутаг, Онон голоо сүйтгэх үйл ажиллагааг Засгийн газрын түвшинд тодорхой хэмжээгээр явуулж байна л даа. Хоёрдугаарт, байгаль орчны эсрэг ажиллагаанд төрийн бодлого хүчгүй болжээ. БОАЖЯ, Уул уурхайн яам гэж бий. Сайд, мэргэжилтнүүд нь газар дээр нь очоод үзэх хэрэгтэй. Тэр байгаль, уул ус ямар эмзэглэмээр, өрөвдмөөр болсон байгаа гэж санана. Онон гол руугаа шууд буусан жалганаас л алтны олборлолт явуулж байгаа шүү дээ. Төр засаг, шийдвэр гаргагчид нь ойлгохгүй байгаа юм бол нутгийн түмний хүчтэй эсэргүүцэл, байгалиа, орон нутгаа харамласан эрс тэмцэл л тэр байгалийг аварна. Энэ чинь ганц сумын асуудал биш шүү дээ. Батширээт, Биндэр, Баян-Адарга гэсэн гурван сумын нутаг дамжиж алтны шороо нь урсдаг юм шүү дээ.

-Хэрвээ танай сумынхан, аймгийнхан нутагтаа алт олборлуулахгүй, байгалиа хамгаална гээд тэмцвэл та нэгдэх үү?

-Нэгдэнэ. Хамгийн түрүүнд очно.

-Зөвхөн Батширээт сум ч гэлтгүй орон нутгийн иргэдийг нутгийн удирдлагуудаар нь дарамтлуулах ч юм уу, эсвэл хэдэн төгрөг өгөөд чимээгүй болгодог тухай хүмүүс их ярьдаг л даа?

-Тийм зүйл байдаг гэдэг юм билээ. Нутгийн удирдлагуудад нь хахууль өгөөд л, давхар албан тушаалд ажиллуулаад ирэхээр нөгөөдүүл чинь нутгийн ард иргэдээ ямар нэг байдлаар дуугүй байлгах үүрэг хүлээнэ шүү дээ. Үүнээс нь болоод иргэд, удирдлагуудын хооронд зөрчил үүсч байгаа ч ард түмэн сул дорой байна, зүрх зориг нь мохоо, цөөхүүлээ байна. Үүнээс гадна нэг том зүйл нь монголчууд хамгийн их ашиг олдог салбартаа хэрхэн хандаж байгаа вэ гэдгийг хараад үзье. Өөрөөр хэлбэл, сүүлийн жилүүдэд хятад хэлний орчуулагч, тамхины үйлдвэрийн эзэн, бие хамгаалах урлагийн хүн гээд мэргэжлийн биш хүмүүс уул уурхайн салбарыг удирдаад байна. Хамгийн сүүлийнх нь анхандаа овоо дориун байснаа сүүлийн үед их л зөөлөрч байгаа харагдах болж. Миний бодлоор их л дэвтэж байна даа. Нөгөөдүүл нь ч сайн чийглэж, дэвтээж чадаж байна.

Гаднын хөрөнгө оруулагч гэж нарийн технологи оруулж ирдэг, улс орны хөгжилд бодит хувь нэмэр оруулдаг хамтрагчийг л хэлдэг

-Та байгаль орчин, ашигт малтмал, уул уурхайг хариуцсан яамдыг яаж ажиллаасай гэж боддог вэ?

-БОАЖЯ нэг хэсэг Гутайн орд газарт алт олборлохыг хориглосон шүү дээ. Мөн хариуцлагагүй уул уурхайн эсрэг багагүй ажил санаачилж, хэрэгжүүлж байсан. Гэтэл одоо буцаад л, бага багаар өмнөх санаачилгуудаа саармагжуулж үгүй хийгээд байгаа нь тоогүй. Энэ бол бас л дэвтэж байгаагийн илрэл. Дэвтэнэ гэдэг чинь юманд уусаж байгааг хэлж байгаа юм шүү дээ.

-Нөхөн сэргээх нөхцөлтэйгээр нөхөрлөл байгуулаад өмнө нь алт ухаж байсан газруудад дахин олборлолт хийж эхлээд байгаа. Үүнийг та юу гэж боддог вэ?

-Нөхөн сэргээлтийн талаар монголчууд олон жил ярилаа. Жишээлэхэд, Гутайн ордыг ашиглаад, тэр уулыг нурааж, Онон голыг бохирдуулчихаад буцааж нөхөн сэргээнэ гэж байх уу. Үүн шиг худлаа юм байхгүй шүү дээ. Ер нь шуналыг жаахан хязгаарлахгүй бол болохоо байлаа. Сүүлдээ элдэв хуулийн ийм тийм заалт, зохицуулалтаар өөрсдийнхөө булхайг нууж, зөвтгөх гэж оролддог боллоо. Заамарыг хар л даа. Сүүлийн 30-40 жил ухлаа, нөхөн сэргээж байна гэж цөөнгүй жил ярилаа. Бодит байдал дээрээ улаанаараа эргэсэн шороо, өрөвдмөөр, эмтэрмээр газар нутаг л үлдсэн. Ийм байхад нөхөн сэргээнэ гэсэн нэрийн дор худал хэлж, ард иргэдийг хуурч, эрх мэдэл, хуулиар далайлгаж алт ухаж байгаа нь эмгэнэл. Ер нь тэгээд Монголын төрд эдийн засгийн тогтвортой бодлого байхгүй, гаднаас хэн нэг гуйлгачин ирэхэд л бөхөлзөөд л лиценз өгөөд, газраа ухуулаад байдаг боллоо.

- Та эрх мэдэлтнүүдэд зөвлөж, ямар нэг санал, санаачилга гаргаж болдоггүй юм уу?

- Ер нь аливаа улсын эрдэнэсийн сангийн баялаг хязгаартай, олон үедээ дамжуулж ашиглах зориулалттай юм шүү дээ. Энэ сангийн цоожийг нь бурхан дархалж, түлхүүрийг нь геологичид тааруулдаг юм. Үндэсний геологийн алба байхгүй улс орон хүрз барьсан гуйлгачдад л тонуулаад, зарим нэг зуучлагч нь баяжаад дуусдаг юм шүү дээ. Уул уурхайн салбар бол Монголын эдийн засагт анхны хуримтлал бий болгоход хэрэгтэй. Гэхдээ ийм зарчмаар бид удаан явж болохгүй. Нэг хэсэг монголчууд Голланд өвчин гээд л баахан шуугисан. Одоо өнөөх нь Голланд биш Монгол өвчин болчихлоо шүү дээ. Гаднынхны Хөрөнгө оруулалтын тухай хуулийн заримаас нь би үзсэн. Ер нь алтны салбартаа гаднынхныг оруулдаг улс бараг байдаггүй юм билээ. Өөрсдөө бүтээдэггүй Киргыз, манайх мэтийн улсууд л арчаагүйгээсээ болоод гаднынханд хамгаа өгдөг юм билээ. “Бороо гоулд”-ын алтны уурхайг сана л даа. Гаргаж авсан алтных нь тоог янз янзаар л хэлдэг. Эцсийн дүндээ Монголд юу өгсөн бэ гэдэг нь л чухал шүү дээ. Юу ч үгүй, эвдүүлж, сэндийчүүлсэн талбайтай л хоцорсон. Гаднын хөрөнгө оруулагч гэдэг бол нарийн технологи оруулж ирдэг, улс орны хөгжилд бодит хувь нэмэр оруулдаг хамтрагчдыг хэлдэг. Түүнээс биш дарга нарт хахууль өгдөг, өнөөгийн нийтлэг лицензийн наймаачин гаднынхан биш. Монголын уул уурхай жижиг түшмэдийн лицензийн наймаагаар харийнханд очиж байгаа нь эмгэнэлтэй үнэн. Одоо бид Үндэсний геологийн албаа сэргээх хэрэгтэй. Уул уурхайн аль баялгаа хэзээ, хэрхэн ашиглах тухай хуваариа маш тооцоотой гаргах ёстой юм.

-Ашигт малтмалын тухай хууль манайд бий шүү дээ. Үүргээ гүйцэтгэж чадахгүй байна гэж та бодож байна уу. Яагаад?

-Манай Ашигт малтмалын тухай хууль бол хамгийн дампуу хууль. Монгол Улс 1913 онд анх “Монгол Ар” гэдэг алтны компанийг ажиллуулахдаа дүрэм гаргасан түүхтэй. Үүнээс хойш 1915 онд буюу одоогоос 103 жилийн өмнө Уул уурхайн дүрэм баталсан байдаг. Тэр бол үндэсний эрх ашгаа хамгаалсан хууль байсан. Ингээд хэсэг хугацаанд уул уурхайн тухай хуульгүй явж байгаад 1997 онд Ашигт малтмалын тухай хууль баталсан. Өөрөөр хэлбэл, 1997 оноос эхлээд л будилсан. Сүүлд 2006 онд хэсэг бүлэг хүн Ашигт малтмалын тухай хуулиа өөрчилсөн. Тэр нь өнөөгийн энэ эмгэнэлт байдлын үүд хаалгыг цэлийтэл нээсэн дээ, харин ч нэг. Үндсэн хуульд “Газар, газрын баялаг бол бүх ард түмний мэдэлд, төрийн хамгаалалтад байна” гээд заачихсан байгаа. Гэтэл Ашигт малтмалын хуулиар нөгөө бүх ард түмний мэдэлд байдаг газар, баялгийг маань хэдэн жижиг түшмэл хуваагаад л харийнхантай ханцуйдаа наймаалцаад байж байна шүү дээ. Тиймээс энэ хүчин мөхөс, үндэсний эрх ашгийн эсрэг хуулийг сайжруулах, засах хэрэгтэй. Цаг алдалгүй, маргааш гэж хойш тавилгүй засах ёстой хуулийн нэг яах аргагүй мөн.

Засахаас зайлшгүй өөр нэг жишээ хэлье. Өв баялаг гэдэг бол үнэт зүйл. Үүнийг хэн нэгэнд эзэмшүүлэхдээ худалддаг. Тэр худалдах хэлбэр нь нөөцийн төлбөрөөр хэрэгждэг юм. Гэтэл 1997 оны хуулиар нөөцийн төлбөрөө бүх ашигт малтмалд 2.5 хувиар тогтоосон. Дараа нь 2006 онд үүнийгээ дөнгөж таван хувь болгож өсгөсөн. Ингэж байгаад зарим газар их өндөр байдаг юм байна гэцгээж байгаад 47.4 гэж хавсралт гаргасан. Ийм л байна, манай улстөрчид. Гэтэл хамгийн наад захын Киргызийн Кумторын алтны орд гэхэд нөөцийн төлбөр нь 18.1 хувь байна шүү дээ. Би өмнө нь Богд хаант Монгол Улсын дүрмийн тухай ярьсан даа. Тэнд чинь алтны нөөцийн төлбөрийг 16.7, зэсийнхийг 40 хувь гэж тогтоосон байдаг юм шүү. Өөрөөр хэлбэл, уул уурхайн баялаг тус бүрээр нь нөөцөө тогтоож, хуульд зөвхөн доод хэмжээг нь зааж болно гэх мэт чамбай, холч ухаанаар гаргасан хууль байсныг манайхан хайчилж хаяад өөрсдийнхөө эрх ашгийг шингээсэн гэж болно. Ер нь одоогоор Монголын эдийн засгийн тусгаар тогтнол, бүрэн эрхийг алдагдуулах гоожуурын нүх нь уул уурхайн салбар болчихоод байна. Тийм болохоор уул уурхайтай холбоотой хуулийг цогцоор нь эргэж харах, шийдэх, дэлхийн улс орнуудын жишигт ойртуулах цаг нь болоод байна.

Б.ЭНХМАРТ


URL:

Нэр: laptop app, Огноо: 22 November 2019

the time to read or stop by the material or web-sites we have linked to below the

Нэр: apps for pc download, Огноо: 22 November 2019

here are some hyperlinks to internet sites that we link to since we feel they may be really worth visiting

Нэр: Online Fashion Store for men and women. Огноо: 23 November 2019

please check out the web sites we adhere to, such as this one, because it represents our picks from the web

Нэр: VIAGRA Огноо: 24 November 2019

one of our guests lately proposed the following website

Нэр: hair stylists near me Огноо: 24 November 2019

Wonderful story …

Here are several unrelated data, nevertheless seriously worth taking a your time to visit this website

Нэр: best cbd oil for pain Огноо: 25 November 2019

always a large fan of linking to bloggers that I love but do not get a good deal of link like from

Нэр: p spot massager Огноо: 26 November 2019

usually posts some incredibly interesting stuff like this. If you

Нэр: PORN VIDEO Огноо: 26 November 2019

The details talked about inside the article are some of the very best obtainable

Нэр: vibrating penis extension Огноо: 26 November 2019

the time to read or go to the material or web-sites we have linked to below the

Нэр: XXX VIDEOS Огноо: 27 November 2019

the time to read or pay a visit to the content or web-sites we’ve linked to beneath the

Нэр: giày adidas Огноо: 28 November 2019

we prefer to honor numerous other net web sites on the internet, even if they aren

Нэр: PHISHTANK SCAM SITE Огноо: 1 December 2019

Here is a superb Blog You may Locate Fascinating that we Encourage You

Нэр: Bmk Огноо: 1 December 2019

that could be the end of this article. Right here you will find some internet sites that we assume you

Нэр: vibrating dongs Огноо: 2 December 2019

The facts talked about inside the post are a few of the top out there

Нэр: male sex toys Огноо: 2 December 2019

always a significant fan of linking to bloggers that I adore but don

Нэр: strap on dildo Огноо: 2 December 2019

usually posts some very fascinating stuff like this. If you

Нэр: biography wiki Огноо: 3 December 2019

Sites of interest we’ve a link to

Нэр: sex swing positions Огноо: 4 December 2019

Every once in a when we select blogs that we study. Listed below would be the most recent sites that we pick out

Нэр: best butt plugs Огноо: 4 December 2019

just beneath, are several entirely not related sites to ours, nevertheless, they are certainly really worth going over

Нэр: Koinonia Messages Огноо: 5 December 2019

although internet sites we backlink to beneath are considerably not related to ours, we really feel they’re actually really worth a go through, so have a look

Нэр: restaurant menu with price Огноо: 5 December 2019

very few internet sites that occur to become in depth below, from our point of view are undoubtedly effectively really worth checking out

Нэр: terjemahan Огноо: 9 December 2019

that could be the finish of this write-up. Here you will obtain some internet sites that we believe you will value, just click the hyperlinks over

Нэр: XXX VIDEO Огноо: 10 December 2019

Wonderful story, reckoned we could combine a handful of unrelated information, nonetheless really worth taking a search, whoa did one learn about Mid East has got far more problerms too

Нэр: 퍼스트카지노 Огноо: 10 December 2019

just beneath, are quite a few entirely not connected internet sites to ours, on the other hand, they are certainly worth going over

Нэр: adam and eve strap on Огноо: 11 December 2019

The facts talked about in the post are a number of the top obtainable

Нэр: saved Огноо: 11 December 2019

Sites of interest we have a link to

Нэр: rottweiler puppies for sale in Louisiana Огноо: 12 December 2019

usually posts some quite intriguing stuff like this. If you are new to this site

Нэр: 우리카지노 Огноо: 12 December 2019

Every when inside a even though we pick blogs that we study. Listed below would be the newest web-sites that we choose

Нэр: 더킹카지노 Огноо: 12 December 2019

the time to read or pay a visit to the content or web sites we’ve linked to below the

Нэр: What Огноо: 12 December 2019

The facts mentioned inside the post are several of the very best accessible

Нэр: PHARMA BANNED STERIODS Огноо: 13 December 2019

we like to honor numerous other internet web-sites around the net, even though they aren

Нэр: best male masturbator Огноо: 13 December 2019

usually posts some incredibly exciting stuff like this. If you

Нэр: we vibe sex toy Огноо: 13 December 2019

although internet sites we backlink to beneath are considerably not related to ours, we really feel they’re truly worth a go through, so have a look

Нэр: Rottweiler puppy sale Огноо: 13 December 2019

Wonderful story, reckoned we could combine a few unrelated data, nevertheless really worth taking a appear, whoa did 1 study about Mid East has got extra problerms at the same time

Нэр: sexy Огноо: 14 December 2019

please take a look at the sites we adhere to, such as this one, because it represents our picks through the web

Нэр: Ronaldpyday Огноо: 15 December 2019

I do accept as true with all the ideas you have introduced in your post.먹튀검증They’re really convincing and can certainly work.

Нэр: prostate toy Огноо: 16 December 2019

we prefer to honor many other world-wide-web web pages on the net, even when they aren

Нэр: waterproof finger vibrator Огноо: 17 December 2019

one of our guests recently suggested the following website

Нэр: best vibrating penis ring Огноо: 18 December 2019

just beneath, are a lot of entirely not related web-sites to ours, having said that, they’re certainly worth going over

Нэр: top vibrating penis cock rings Огноо: 18 December 2019

please take a look at the internet sites we stick to, such as this one, as it represents our picks from the web

Нэр: CHEAP VIAGRA Огноо: 18 December 2019

we came across a cool site which you may get pleasure from. Take a look in the event you want

Нэр: long porn Огноо: 18 December 2019

The facts mentioned inside the write-up are a number of the ideal out there

Нэр: DanielTeste Огноо: 20 December 2019

Your method of telling all in this article is actually good,all 릴게임사이트can without difficulty know it, Thanks a lot

Нэр: long range radio Огноо: 20 December 2019

we like to honor a lot of other world-wide-web web pages around the internet, even when they aren

Нэр: Buy adipex online legally Огноо: 20 December 2019

always a large fan of linking to bloggers that I really like but do not get a good deal of link enjoy from

Нэр: kingpen Огноо: 23 December 2019

please check out the websites we comply with, such as this one, because it represents our picks in the web

Нэр: 먹튀폴리스 업체 Огноо: 23 December 2019

Title

[...]although internet sites we backlink to beneath are considerably not connected to ours, we really feel they’re truly really worth a go by way of, so have a look[...]

Нэр: how to use a realistic dildo Огноо: 23 December 2019

Every the moment in a while we decide on blogs that we read. Listed beneath are the most up-to-date web-sites that we decide on

Нэр: best vibrating wand Огноо: 23 December 2019

Wonderful story, reckoned we could combine a few unrelated data, nevertheless genuinely worth taking a search, whoa did a single find out about Mid East has got additional problerms at the same time

Нэр: strapon dildo Огноо: 23 December 2019

please pay a visit to the sites we adhere to, like this one, because it represents our picks through the web

Нэр: gay sohbet Огноо: 24 December 2019

Sites of interest we have a link to

Нэр: digital marketing agency in thane Огноо: 24 December 2019

we came across a cool website that you simply may possibly love. Take a look when you want

Нэр: popeyes specials Огноо: 24 December 2019

Here are a few of the web-sites we advise for our visitors

Нэр: 우리카지노계열 Огноо: 24 December 2019

Title

[...]the time to read or visit the subject material or web sites we’ve linked to beneath the[...]

Нэр: myprepaidcenter.com Огноо: 24 December 2019

one of our visitors a short while ago suggested the following website

Нэр: best cbd oil for sleep Огноо: 27 December 2019

Title

[...]usually posts some incredibly exciting stuff like this. If you are new to this site[...]

Нэр: best cbd oil for anxiety Огноо: 28 December 2019

we prefer to honor lots of other internet websites on the net, even though they aren

Нэр: 우리카지노계열 Огноо: 28 December 2019

Title

[...]check below, are some entirely unrelated sites to ours, having said that, they may be most trustworthy sources that we use[...]

Нэр: money Огноо: 29 December 2019

Title

[...]we came across a cool internet site that you just may possibly take pleasure in. Take a look should you want[...]

Нэр: Real Name Огноо: 29 December 2019

Wonderful story, reckoned we could combine some unrelated data, nevertheless truly worth taking a search, whoa did one find out about Mid East has got extra problerms as well

Нэр: Sabini Огноо: 1 January 2020

Title

[...]always a significant fan of linking to bloggers that I appreciate but do not get a lot of link really like from[...]

Нэр: https://www.emailerlogin.com/www-hotmail-com-signin/ Огноо: 1 January 2020

very few web-sites that take place to become in depth below, from our point of view are undoubtedly well worth checking out

Нэр: best cbd gummies Огноо: 2 January 2020

Here is a superb Weblog You may Obtain Interesting that we Encourage You

Нэр: Best songs Огноо: 3 January 2020

here are some hyperlinks to web sites that we link to because we assume they are worth visiting

Нэр: sex room Огноо: 3 January 2020

below you

Нэр: app apk download for pc Огноо: 3 January 2020

The facts mentioned within the post are several of the top accessible

Нэр: sous traitance web Огноо: 4 January 2020

we prefer to honor several other web web-sites on the internet, even when they aren

Нэр: app apk for laptop Огноо: 4 January 2020

Here is a good Weblog You might Come across Exciting that we Encourage You

Нэр: pc app Огноо: 4 January 2020

Here are a number of the web pages we suggest for our visitors

Нэр: realistic dildo Огноо: 4 January 2020

The information and facts mentioned inside the article are a number of the most beneficial obtainable

Нэр: sous traitance web Огноо: 5 January 2020

just beneath, are various absolutely not associated sites to ours, nonetheless, they are certainly really worth going over

Нэр: Pressure cleaning portland or Огноо: 7 January 2020

we came across a cool web site that you may well delight in. Take a search in case you want

Нэр: Von Lights Огноо: 7 January 2020

In the new year, we hope to see you better articles.

Нэр: invest island scam Огноо: 7 January 2020

here are some links to web pages that we link to since we feel they’re worth visiting

Нэр: THE CAMERA GUYS Огноо: 7 January 2020

always a big fan of linking to bloggers that I love but really don’t get a great deal of link appreciate from

Нэр: best cbd oil for anxiety Огноо: 7 January 2020

Title

[...]The information talked about within the write-up are a number of the very best offered [...]

Нэр: hot celebrities Огноо: 8 January 2020

here are some hyperlinks to internet sites that we link to simply because we believe they’re really worth visiting

Нэр: Scam Огноо: 8 January 2020

always a huge fan of linking to bloggers that I like but do not get lots of link love from

Нэр: real feel vibrating dildos Огноо: 9 January 2020

Here is an excellent Weblog You might Uncover Interesting that we Encourage You

Нэр: connectivasystems carding Огноо: 10 January 2020

we came across a cool website that you could take pleasure in. Take a appear in the event you want

Нэр: Free Ads Огноо: 11 January 2020

Every once inside a whilst we choose blogs that we read. Listed below would be the most up-to-date internet sites that we choose

Нэр: icl news Огноо: 11 January 2020

we came across a cool site that you simply may well appreciate. Take a search should you want

Нэр: Marijuana Strains Огноо: 13 January 2020

just beneath, are numerous completely not related web pages to ours, nonetheless, they’re surely really worth going over

Нэр: construction plans container house Огноо: 13 January 2020

very couple of internet websites that take place to be detailed below, from our point of view are undoubtedly well worth checking out

Нэр: ptv sports live psl Огноо: 14 January 2020

always a big fan of linking to bloggers that I enjoy but really don’t get quite a bit of link appreciate from

Нэр: vibrating anal toys Огноо: 15 January 2020

below you

Нэр: sprawdz tutaj Огноо: 15 January 2020

check beneath, are some absolutely unrelated internet sites to ours, nonetheless, they may be most trustworthy sources that we use

Нэр: viagra Огноо: 15 January 2020

Every as soon as inside a when we decide on blogs that we read. Listed below are the most up-to-date web-sites that we pick

Нэр: cananbis oil Огноо: 16 January 2020

always a big fan of linking to bloggers that I love but really don’t get lots of link really like from

Нэр: viajeros one way Огноо: 17 January 2020

Title

[...]The details mentioned within the post are a number of the most effective available [...]

Нэр: viagra Огноо: 17 January 2020

Title

[...]Wonderful story, reckoned we could combine a couple of unrelated data, nonetheless truly worth taking a appear, whoa did 1 find out about Mid East has got a lot more problerms at the same time [...]

Нэр: Stiiizy Pods Огноо: 17 January 2020

below you will discover the link to some web-sites that we think you need to visit

Нэр: nursing services in east delhi Огноо: 18 January 2020

just beneath, are numerous totally not connected internet sites to ours, having said that, they are certainly worth going over

Нэр: Buy Weed Online Огноо: 18 January 2020

although web sites we backlink to beneath are considerably not related to ours, we feel they’re essentially worth a go by means of, so possess a look

Нэр: đầm xòe dài dự tiệc Огноо: 18 January 2020

Title

[...]Here are a number of the sites we recommend for our visitors[...]

Нэр: Joel Osteen Ministries Огноо: 18 January 2020

we like to honor a lot of other online web-sites around the web, even if they aren

Нэр: khosim Огноо: 18 January 2020

Title

[...]one of our guests not long ago advised the following website[...]

Нэр: cbd shop Огноо: 19 January 2020

Wonderful story, reckoned we could combine some unrelated data, nevertheless genuinely worth taking a search, whoa did one particular study about Mid East has got much more problerms as well

Нэр: cannabidiol oil for sale Огноо: 19 January 2020

below you will uncover the link to some web sites that we feel you should visit

Нэр: read more Огноо: 19 January 2020

Title

[...]although web sites we backlink to below are considerably not connected to ours, we feel they may be in fact worth a go by, so have a look[...]

always a large fan of linking to bloggers that I really like but really don’t get a great deal of link like from

Нэр: маленький принц Огноо: 19 January 2020

here are some hyperlinks to sites that we link to simply because we feel they are really worth visiting

Нэр: buy hacklink Огноо: 20 January 2020

Wonderful story, reckoned we could combine several unrelated information, nevertheless really really worth taking a look, whoa did 1 understand about Mid East has got a lot more problerms also

Нэр: SEO Огноо: 20 January 2020

here are some hyperlinks to websites that we link to mainly because we assume they may be worth visiting

Нэр: Dresses Огноо: 21 January 2020

Every once in a whilst we opt for blogs that we study. Listed beneath would be the newest sites that we select

Нэр: Corporate logo design Огноо: 21 January 2020

one of our visitors not too long ago proposed the following website

Нэр: Correduria Publica Cancun Огноо: 21 January 2020

we came across a cool web-site which you could possibly love. Take a appear should you want

Нэр: best sex toys Огноо: 22 January 2020

the time to read or visit the content or web sites we’ve linked to below the

Нэр: music reviews Огноо: 22 January 2020

Sites of interest we have a link to

Нэр: Contractor Огноо: 23 January 2020

The data mentioned within the write-up are a few of the most effective accessible

Нэр: hack robux Огноо: 24 January 2020

Every the moment in a while we decide on blogs that we read. Listed below would be the most current web sites that we pick out

Нэр: https://www.myprepaidcenter.com/ Огноо: 25 January 2020

we prefer to honor several other world wide web internet sites around the net, even when they aren

Нэр: good lawyer Огноо: 25 January 2020

the time to study or stop by the subject material or sites we have linked to below the

Нэр: expensive gadgets Огноо: 25 January 2020

The data talked about within the report are a few of the best readily available

Нэр: india visa application Огноо: 26 January 2020

The info talked about in the write-up are a number of the top obtainable

Нэр: learn russian books Огноо: 27 January 2020

one of our guests not long ago recommended the following website

Нэр: Brampton graphic design Огноо: 27 January 2020

Sites of interest we’ve a link to

Нэр: cbd oil Огноо: 28 January 2020

Title

[...]Sites of interest we’ve a link to[...]

Нэр: buy cbd oil Огноо: 28 January 2020

Title

[...]always a significant fan of linking to bloggers that I love but really don’t get a great deal of link like from[...]

Нэр: sell my trailer fast Огноо: 28 January 2020

please go to the web pages we adhere to, which includes this 1, because it represents our picks from the web

Нэр: virtual visa card buy for google AdWords Огноо: 29 January 2020

Sites of interest we have a link to

Нэр: Business Intelligence Analytics Огноо: 30 January 2020

one of our visitors recently proposed the following website

Нэр: academic quiz Огноо: 1 February 2020

although web sites we backlink to beneath are considerably not connected to ours, we feel they may be basically really worth a go through, so possess a look

Нэр: cbd oil near me Огноо: 1 February 2020

here are some hyperlinks to internet sites that we link to for the reason that we feel they are worth visiting

Нэр: how to use a vibrator Огноо: 1 February 2020

below you

Нэр: how to use pleasure ring Огноо: 2 February 2020

the time to study or check out the content or web pages we have linked to below the

Нэр: Healthy Lunch Perth Огноо: 2 February 2020

we came across a cool web-site which you might appreciate. Take a look when you want

Нэр: Best website to post articles online Огноо: 3 February 2020

always a massive fan of linking to bloggers that I appreciate but really don’t get a whole lot of link like from

Нэр: how to enlarge penis Огноо: 3 February 2020

Here is a superb Blog You may Come across Intriguing that we Encourage You

Нэр: where to buy xanax online Огноо: 3 February 2020

very handful of web-sites that transpire to be comprehensive below, from our point of view are undoubtedly effectively really worth checking out

Нэр: https://counterfeitmoneyforsale.online/ Огноо: 3 February 2020

we like to honor quite a few other online web pages around the net, even though they aren

Нэр: phentermine for sale online Огноо: 3 February 2020

The facts mentioned within the report are a number of the most beneficial accessible

usually posts some really interesting stuff like this. If you

Нэр: faberge egg Огноо: 4 February 2020

just beneath, are numerous completely not connected internet sites to ours, having said that, they are certainly worth going over

Нэр: module dropshipping prestashop Огноо: 4 February 2020

usually posts some very interesting stuff like this. If you are new to this site

Нэр: sri lanka kite season Огноо: 5 February 2020

Every as soon as in a although we opt for blogs that we read. Listed beneath would be the most current web pages that we select

Нэр: cbd oil for pain Огноо: 5 February 2020

always a major fan of linking to bloggers that I really like but really don’t get a great deal of link really like from

Нэр: Yellow Xanax bars for sale Огноо: 6 February 2020

one of our guests just lately encouraged the following website

Нэр: cbd oil bulk Огноо: 6 February 2020

we prefer to honor a lot of other online web pages around the web, even if they aren

Нэр: MrPornGeek Огноо: 7 February 2020

check beneath, are some absolutely unrelated web-sites to ours, having said that, they are most trustworthy sources that we use

Нэр: electrician near me Огноо: 7 February 2020

Here is an excellent Blog You might Find Intriguing that we Encourage You

Нэр: Sleep apnea Огноо: 9 February 2020

although web sites we backlink to beneath are considerably not associated to ours, we feel they may be in fact really worth a go by, so possess a look

Нэр: e juice uk Огноо: 9 February 2020

that may be the end of this article. Here you will find some web sites that we assume you will enjoy, just click the links over

Нэр: 500mg CBD Огноо: 10 February 2020

the time to read or take a look at the subject material or internet sites we have linked to beneath the

Нэр: click here Огноо: 10 February 2020

always a huge fan of linking to bloggers that I really like but really don’t get a good deal of link like from

Нэр: how to use a sex toy Огноо: 10 February 2020

that could be the finish of this write-up. Right here you will obtain some web-sites that we believe you

Нэр: Silicone rabbit vibrator Огноо: 13 February 2020

please go to the sites we follow, including this one, because it represents our picks in the web

Нэр: Places To Take Kids Perth Огноо: 13 February 2020

very couple of web sites that transpire to become in depth below, from our point of view are undoubtedly effectively really worth checking out

Нэр: http://forums.qrecall.com/user/profile/62695.page Огноо: 14 February 2020

always a major fan of linking to bloggers that I like but do not get lots of link like from

Нэр: dildo for beginners Огноо: 14 February 2020

The data talked about inside the article are a number of the top readily available

Нэр: webehigh Огноо: 16 February 2020

here are some hyperlinks to websites that we link to due to the fact we assume they are worth visiting

Нэр: corgi puppies for sale Огноо: 18 February 2020

although internet websites we backlink to beneath are considerably not connected to ours, we feel they’re truly worth a go via, so have a look

Сэтгэгдэл бичих

АНХААРУУЛГА: Уншигчдын бичсэн сэтгэгдэлд FACT.mn хариуцлага хүлээхгүй болно. ХХЗХ-ны журмын дагуу зүй зохисгүй зарим үг, хэллэгийг хязгаарласан тул ТА сэтгэгдэл бичихдээ хууль зүйн болон ёс суртахууны хэм хэмжээг хүндэтгэнэ үү. Хэм хэмжээг зөрчсөн сэтгэгдлийг админ устгах эрхтэй. Сэтгэгдэлтэй холбоотой санал гомдлыг 9318-5050 утсаар хүлээн авна.