Ямар ч гэрээ Монголчуудад үр өгөөжтэй байх ёстой

УИХ-ын гишүүн Д.Бат­цогт­той Оюу толгойн хө­­рөнгө оруулалтын гэ­рээний талаар ярилц­лаа.

-УИХ-ын нэр бүхий гишүүд Оюу толгойн хө­рөнгө оруулалтын гэрээг өөр­чилье гээд байгаа. Нэгэнт байгуулчихсан гэрээг яагаад өөрчлөх гээд байгаа юм бэ?

-УИХ-ын гишүүдийн дийлэнх нь уг гэрээг луйврын, хууль бус, Монголын талд ашиггүй болсон гэж үзээд байгаа юм.

Бидний хувьд Оюу тол­гойн хөрөнгө оруулалтын гэрээг сайжруулах ёстой л гэж яриад байгаа шүү дээ. Түүнээс биш хүчингүй болгоно гэж ерөөсөө яриагүй. Оюу толгой Монголыг тэжээх том орд. Тиймээс бид гэрээг ард түмэндээ ашигтайгаар өөрчлөх ёстой.

-Тэгэхээр  энэ гэрээний хэ­рэгжих тогтолцоог нь бу­руу гэж хэлэх гээд байна уу?

-Гадны компаниуд хө­рөнгө зараад ордын хайгуул нөөцийг нь тогтоож байна. Тэд нөөцийг нэмэгдүүлж бай­гаагаараа барьцаалж, ихэнх хувийг нь өөрсдөдөө авч байна. “Өрмийг нь аваад хусмыг өгдөг” гэдэг шиг юм болчихлоо. Энэ явдлыг зогсоож, монголчууд бид баялагтаа эзэн сууж, ихэнх хувийг нь манайх авдаг болъё гэдэг зарчим л барьж байгаа.

Тиймээс Оюу толгойн хөрөнгө оруулалтын гэрээг сайжруулж, алдааг нь засаж, анхны хөрөнгө оруулалтыг нь нөхсөний дараа монгол­чуудын эзэмших хувь хэм­жээг шууд 51 хувь бай­хаар өөрчлөх УИХ-ын тогтоолын хэрэгжилтийг хангуулья гэж зүтгээд байгаа юм.

-Та бүхэнтэй хамт Оюу толгойн  гэрээг  өөр­чилье гээд санал гаргаж байсан гишүүд чуулганы хуралдаанаар эс­рэг са­нал өгч байсан. Үүний шалт­гааныг юу гэж үзэж байна даа?

-Засгийн газрын тан­химын зарчмаар л асуудалд хандсан байх гэж бодож байна. Зарчмын зөрүүтэй санал гаргасан гишүүд “Зөвхөн Оюу толгой гэж нэр заах биш асуудалд өргөн хүрээтэй хандах нь зүйтэй гэж бодсон үүднээс зассан” гэж хэлж байсан. Түүнээс биш тэдгээр гишүүдийг Оюу толгойн талаар ярьж байснаасаа ухраагүй гэж найдаж байна.

-Гишүүд хэд хэдээрээ ингээд дэмжих саналаа татаад байвал та бүхний энэ шийдвэр үгүй болох юм биш үү?

-Чуул­ганаар 53 гишүүн санал хураалтад оролцоод, 26 нь бидний талд саналаа өгсөн. Энэ чамлахаар үзүү­лэлт биш. УИХ бүрэн бүрэл­дэхүүнээрээ, ирц сайн бай­гаад санал хураалт явуулсан бол ямар ч дүн гарах байсан юм билээ, бүү мэд. Бидний эсрэг саналтай байсан ги­шүүд дотор ч Оюу толгойн хөрөнгө оруулалтын гэрээг сайжруулах ёстой гэсэн гишүүн олон байгаа гэдэгт найдаж байна. Тийм учраас гэрээг сайжруулж чадна гэдэгтээ  итгэж байгаа.

-УИХ-ын 57 дугаар тогтоол хэрэгжсэнээр гэ­рээнд бодит өөрчлөлт гарах уу?

-УИХ-ын 57 дугаар тог­­тоолын гол агуулга нь анх­ны хөрөнгө оруулалтаа   нөх­­­сөний дараа Монголын эд­­лэх хувь, хэмжээ шууд 51 хувьд хүрнэ гэсэн л тогтоол бий. УИХ тогтоолыг батлаад Засгийн газарт яг үүний дагуу гэрээ хий гээд үүрэг өгчихсөн. Гэтэл Засгийн газар УИХ-ын тогтоолыг зөрчөөд гэрээ хийчихсэн.

Бид үүнийг хууль бус гэж үздэг. Урьд нь гудамжинд тэмцэж байхдаа ч энэ асуудлыг ярьдаг байсан. Одоо бол УИХ-ын дийлэнх гишүүд үүнийг дэмжиж байгаа. Мөн УИХ-ын сонгуулиар УИХ-ын гишүүдийн ихэнх нь Оюу толгойн хөрөнгө оруулалтын гэрээг засах ёстой гэдэг байр суурийг ярьж байж ард түмнээс мандат авсан. Тийм болохоор үүнийг засах ёстой. Хамгийн гол нь монголчууд бидэнд үр өгөөжөө өгсөн гэрээ байгаасай л гэж хүсч байна.

-Уул уурхайн сайд Д.Ганхуяг УИХ-ын гишүүн байхдаа  Оюу толгойн хө­рөнгө оруулалтын гэрээг өөрчлөх  нь зүйтэй гэдэгт байр сууриа илэрхийлж бай­сан. Гэтэл одоо сал­барын­хаа сайд нь болчихоор уг гэрээг өөрчилж чадах болов уу?

-Д.Ганхуяг сайд нэг сонинд өгсөн ярилцлагадаа “Оюу толгойн хөрөнгө оруу­лалтын гэрээг өөрчилж ча­дахгүй бол огцроход бэ­лэн” гэж хэлсэн байна лээ. Тэгэхээр энэ итгэл үнэмшил дээрээ хатуу байгаа гэж бодож байна. Гэхдээ Уул уурхайн сайд ганцаархнаа яриад асуудал шийдэгдэхгүй болохоор УИХ-ын гишүүд бид хажуугаас нь дэмжлэг, шахалт үзүүлж байж асууд­лыг шийдэх ёстой гэж бодож байгаа.

-Энэ асуудал УИХ-ын чуул­ганаар дэмжигдсэнгүй. Тэ­гэхээр цаашдаа ямар арга хэмжээ авах вэ?

-Хамгийн эхний ажил нь УИХ-аас ажлын хэсэг байгуулах ёстой. Ажлын хэсгээр Оюу толгойн хөрөнгө оруулалтын гэрээний хэрэг­жилт хэр байна. Анхны хөрөнгө оруулалтын гэрээ­ний хэмжээ өсч байгаа гэдэг нь бодитой эсэхийг шалгах хэрэгтэй.

Мөн гэрээний талаар хөндлөнгийн эрдэмтэн, док­­­­­торуудыг оролцуулсан дүг­­­нэлт гаргуулах шаард­лагатай гэж бодож байна. Үнэхээр бидний яриад байгаа энэ зүйл үнэн эсэхийг ингэж шалгуулах хэрэгтэй. Түүний дараа ийм асуудлаар гэрээнд өөрчлөлт оруулна гэдэг шаардлагыг тавьж ажиллана гэсэн бодолтой байна.

-Та бүхний зүгээс хө­рөнгө оруулагчидтай ямар нэгэн хэлбэрээр харьцаж байгаа юу?

-Бид хөрөнгө оруулагчид­тай харьцахгүй. Хөрөнгө оруу­лагчидтай харьцдаг су­бьект нь Засгийн газар. УИХ-аас Засгийн газрыг то­милдог. Тэгэхээр томилсон Засгийн газартаа бид шаард­лага тавьж ажиллана.

-Засгийн газрын мө­рийн хөтөлбөрт уул уур­хайн гэрээг өөрчлөх ч юм уу, Монголын талд ашигтайгаар шийдвэрлэх заалтууд тусгагдсан уу?

-Энэ чиглэлээр Засгийн газрын мөрийн хөтөлбөрт орсон. Улсын төсвийн хө­рөнгө  оруулалтаар  хай­гуул хийгдэж, нөөц нь тогтоогдсон ордуудыг Монголын тал нь 51 хувь эзэмшинэ гэсэн заалт тусгагдсан. Энэ нь “Шударга ёс” эвсэл, АН-ын мөрийн хөтөлбөрт аль алинд нь тусгагдсан байсан учир Засгийн газрын мөрийн хөтөлбөрт оруулсан.

Энэ хүрээнд улсын төс­вийн хөрөнгө оруулалтаар хайгуул хийгдэж, нөөц нь тогтоогдсон Хөшөөтийн уур­хай зэрэг бусад ордын эзэм­ших хувь хэмжээг Мон­голын талд давуу байх нөхцөл бололцоог бүрдүүлнэ гэж бодож байна.

-Засгийн газрын мөрийн хөтөлбөрт Оюу толгойн гэрээг шинэчилнэ гэснийг өөрчилнө гэж засаж оруулж байсан санагдана. Ер нь Оюу толгойн гэрээний та­лаар ямар зүйл заалт тусгагдсан бэ?

-Оюу толгойн гэрээг сайж­руулж, гэрээ хэлэлцээр хийж Монголын талын хувь хэмжээг нэмэгдүүлнэ гэсэн утгатай  заалт     тусгагдсан бай­сан.  Гэтэл  Засгийн газрын үйл ажиллагааны мөрийн хөтөлбөрийг батлах­даа Оюу толгой гэдэг үгийг нь хас­чихсанд УИХ-ын гишүүд бухимдаад байгаа.

-Орон нутгийн сон­гуулийн тухай хууль бат­лагдчихлаа. “Шударга ёс” эвслийн бүлэг сонгуулийг холимог тогтолцоогоор явуу­­лах нь буруу гэж үзэж байсан ч та бүхний энэ шийд­вэр биеллээ олсонгүй. Орон нутгийн сонгуулийн хуулийн тогтолцооны талаар байр сууриа илэрхийлээч?

-Сумын түвшинд улс­төржсөн хууль болчихсон гэдэгтэй  санал нэг   байгаа. Бид УИХ-ын сонгуу­лийг нэгэнт   холимог  тогтол­цоогоор явуулчихсан  бо­лохоор аймаг, дүүргийн хэмжээнд холимог тогтол­цоогоор явуулж бол­­­но гэдэгт байр сууриа илэрхийлж байсан.

Жижигхэн суманд х­э­тэрхий улстөрждөг асуу­­дал байна. Манай “Шударга ёс” эвслийн хувьд сумын Засаг даргыг улс­төрийн намаас биш, ард иргэдээс нь шууд сонгодог тогтолцоо руу шилжье гэдэг асуудлыг яриад зүтгүүлээд барсангүй. Үүнийг цаашдаа хуульд тусгуулахын төлөө  ажил­лана. Одоо нэгэнт хууль батлагдчихсан болохоор энэ хуулиараа сонгуульд оролцохоос өөр аргагүй.

-Ер нь энэ улстөрийн хүч түрсэн байдлыг яаж зогсоох ёстой юм бол. Ард түмэн АН-ынхан зарим нэг асуудлыг хэтэрхий өөрсдийн талдаа шийдвэрлэж байна гэж яриад байгаа. Таны хувьд энэ талаар ямар бодолтой байна вэ?

-Парламент бүх талаараа амьд байх ёстой. Тухайлбал, МАН-ын бүлгийг байгуулах ёстой гэсэн бодолтой байдаг. Үүнийг би хувьдаа дэмжиж ажиллана. Миний хувьд МАН-д хайртайдаа биш. МАН ямар ч байсан ард түмний 1/3 хувийн саналыг авчихсан.

Ард түмэн МАН-ыг бү­лэгтэй байх ёстой гээд томилоод явуулсан. МАН-ынхан алдаа гаргасан нь үнэн. Гэхдээ хуульд өөрчлөлт оруулж, алдааг нь засаад бүлгийг байгуулах ёстой. МАН бүлэгтэй болчихоор УИХ-ын үйл ажиллагаанд дуу хоолойгоо хүргэж, хууль батлахад намынхаа бод­­лого шийдвэрийг  тусгаж   ажиллах бололцоог нь хан­гах ёстой. Ингэсэн үед пар­ламентын үйл ажиллагаа бүрэн хэм­жээгээрээ амьд болж, ард түмэнд зориу­лагд­сан шийдвэр гарна.

ЭХ сурвалж : “Өглөөний сонин”